Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *virъ 'miejsce, gdzie woda wrze, kłębi się, wiruje', 'wirowanie, gwałtowny ruch obrotowy wody, powietrza wokół jakiegoś punktu'
W genetycznym związku z wrzeć (zob.)
1. szybki ruch
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | nurt |
Połączenia
- gwałtowny, potężny; kolisty; mocny; ogromny; szybki wir; groźne, niebezpieczne; rwące; silne wiry; wir powietrzny; rzeczny; wodny
- wir powietrza; rzeki; wody; wiry oceanu
- wir na rzece
- wiry i odmęty; wiry i prądy wodne; prądy, wiry, fale
- wiry tworzyły się
- wydobyć się, wydostać się z wiru; uwalnianie się z wirów
- wciągnięty przez wir; dostać się; coś wpadło; wskoczyć w wir
- pływający w wirze
- wciągać jak wiry
Cytaty
|
Znad pełnej wirów wody pod kładką i z mokrych traw zaczynała się podnosić mgła, lekki opar, który do reszty zamazywał kontury nocy. źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie łąki, 2000 |
|
|
W wir na rzece Czarny Dunajec - na wysokości parku w Nowym Targu - dostali się we wtorkowy wieczór dwaj młodzi ludzie płynący pontonem. źródło: NKJP: (ASZ): Ocaleli z wiru, Dziennik Polski - Małopolska, 2002-06-13 |
|
|
Ciało, obciążone dużym kamieniem, zawleczono na brzeg Dźwiny i wrzucono w głęboki wir rzeki. źródło: NKJP: Zbigniew Mikołejko: Żywoty świętych poprawione, 2004 |
|
|
Wir powietrza wyrzucał w górę białe tumany, jak gęsta para nad garnkiem, tak to wyglądało. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Biały kruk, 1996 |
|
|
Ratownicy WOPR pokazali m.in. sposoby wyciągania z wody topiących się osób, jak należy się zachować gdy złapie skurcz, czy wydostać się z wiru wodnego. źródło: NKJP: (Adk): Wodna profilaktyka, Nowiny Raciborskie bezpartyjny magazyn regionalny, 2005-06-28 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wir |
wiry |
|
| D. | wiru |
wirów |
|
| C. | wirowi |
wirom |
|
| B. | wir |
wiry |
|
| N. | wirem |
wirami |
|
| Ms. | wirze |
wirach |
|
| W. | wirze |
wiry |
2. obrót
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | obrót |
Połączenia
- taneczny wir
- wir karuzeli; oberka, walca; tańca
Cytaty
|
Przy dźwiękach góralskiej muzyki, tak jak i w Marchołcie, uczestnicy wieczoru zostali wciągnięci w wir tańca. źródło: NKJP: jof: Kasprowicz - poeta nieczytany, Tygodnik Podhalański nr 32, 1996 |
|
|
Raz po raz porywali swoje małżonki w taneczny wir, podobnie jak Krzysztof Szafran. źródło: NKJP: Ani słowem o lidze, Dziennik Polski, 2003-02-24 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wir |
wiry |
|
| D. | wiru |
wirów |
|
| C. | wirowi |
wirom |
|
| B. | wir |
wiry |
|
| N. | wirem |
wirami |
|
| Ms. | wirze |
wirach |
|
| W. | wirze |
wiry |
3. ogrom
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- wir myśli; nauki; obowiązków; oskarżeń; pracy, roboty, zajęć; przygód; zdarzeń; biesiad, imprez, rozrywek, szaleństw, zabawy
- rzucać się w wir czegoś
Cytaty
|
Trzeba teraz wkręcić się w wir roboty, podjąć trudne, ambitne wyzwania, skoordynować pracę innych ludzi, wywiązać się ze wszystkich zobowiązań i wykonać bardzo napięty harmonogram. źródło: NKJP: Jakub Ciećkiewicz: Horoskop, Dziennik Polski, 2005-11-12 |
|
|
Rzuciła się ostatnio w wir pracy z niezwykłą determinacją. źródło: NKJP: Piotr Krawczyk: Plamka światła, 1997 |
|
|
Myślę tu konkretnie o ponurym zgonie Musiałki, który trochę przepadł w wirze innych wydarzeń. źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Hermańce, 2008 |
|
|
Wówczas rzucaliśmy się w wir nauki, chłonęliśmy nowości, ochoczo podnosiliśmy kwalifikacje. źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Hermańce, 2008 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wir |
wiry |
|
| D. | wiru |
wirów |
|
| C. | wirowi |
wirom |
|
| B. | wir |
wiry |
|
| N. | wirem |
wirami |
|
| Ms. | wirze |
wirach |
|
| W. | wirze |
wiry |
Inne uwagi
Zwykle lp