UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przeciwnik

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	przeciwnik	przeciwnicy	ndepr
M.	przeciwnik	przeciwniki	depr
D.	przeciwnika	przeciwników
C.	przeciwnikowi	przeciwnikom
B.	przeciwnika	przeciwników
N.	przeciwnikiem	przeciwnikami
Ms.	przeciwniku	przeciwnikach
W.	przeciwniku	przeciwnicy	ndepr
W.	przeciwniku	przeciwniki	depr

Pochodzenie

Zob. przeciwny

1. króla

Definicja

osoba, która występuje przeciwko innej osobie w jakimś sporze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	adwersarz, antagonista, oponent
	antonimy:	adherent, stronnik, zwolennik

Połączenia

ideowy, polityczny; poważny, zdecydowany; potężny, wielki; trudny, twardy; niebezpieczny, groźny; bezwzględny, nieprzejednany; zaciekły, zagorzały, zajadły, zawzięty, zażarty; inteligentny; silny, słaby; godny; pokonany; dawny, dotychczasowy, niedawny, nowy; ewentualny, wyimaginowany; główny; mój, jego... przeciwnik; przeciwnik procesowy
przeciwnik generała, króla, marszałka, prezydenta; (Pana) Boga, Jezusa; Gierka, Gomułki, Piłsudskiego, Sikorskiego, Wałęsy...; Hitlera
przeciwnik w kampanii prezydenckiej, wyborczej; w partii, w sporze, w wyborach
przeciwnik i rywal, przeciwnik i wróg; przeciwnicy i zwolennicy
reakcja, ruch, zachowanie; słabość; ciało, dłoń, gardło, głowa, twarz przeciwnika; liczba, obóz, szeregi przeciwników
stosunek; szacunek do przeciwnika
atak; haki na przeciwnika
konfrontacja, polemika; spotkanie, starcie, walka z przeciwnikiem; dialog, dyskusja; rywalizacja; rozprawa z przeciwnikami
przeciwnik atakuje, zaatakował; zarzuca coś komuś
mieć; atakować, niszczyć, oczerniać, ośmieszać, pogrążyć, przechytrzyć, upokorzyć/upokarzać; pobić, powalić, ugodzić, zabić; eliminować, likwidować, pozbyć się, unieszkodliwić; pokonać/pokonywać, zwalczać; chwycić/chwytać, złapać, zmiażdżyć; zaskoczyć/zaskakiwać, zmylić; lekceważyć, nie doceniać, zlekceważyć; docenić/doceniać; podziwiać; przekonać przeciwnika; pognębienie przeciwnika
być, stać się przeciwnikiem
należeć; zaapelować do przeciwników; drwić z przeciwników
trafić na przeciwnika
walczyć z przeciwnikiem; mieć do czynienia z przeciwnikami

Cytaty

	Dla piłsudczyków Sikorski stawał się znienawidzonym przeciwnikiem marszałka. źródło: NKJP: Eugeniusz Duraczyński: Rząd polski na uchodźstwie1939-1345 : organizacja, personalia, polityka, 1993
	Marian nie lubił się bić, ale zmuszony koniecznością, wykazywał odwagę i upór. Jego przeciwnikowi tej odwagi brakowało, bał się ciosów [...]. źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1961
	Człowiek rozładowywał napięcie spowodowane wściekłością, tym, że fizycznie atakował przeciwnika, staczał z nim pojedynek. źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Lapidarium I-III, 2008
	[...] w kraju rządzi wojskowa junta, która brutalnie rozprawia się z przeciwnikami politycznymi. źródło: NKJP: Marcin Maj: Załóż czerwoną koszul(k)ę!, Dziennik Internautów, 2007-09-28
	Zdobyliśmy dowody, że na Ukrainie istnieją kontrolowane przez władze „szwadrony śmierci”, które likwidują przeciwników politycznych prezydenta, a także niewygodnych świadków. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008

Składnia

	+	przeciwnik	+	(KOGO)
	+	przeciwnik	+	(CZYJ)

2. kary śmierci

Definicja

osoba, która uznaje coś za złe i gotowa by była to zwalczać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	adwersarz, wróg
	antonimy:	adherent, rzecznik, stronnik, zwolennik

Połączenia

przeciwnik narkotyków; aborcji, przerywania ciąży; kary śmierci; celibatu; pornografii, przemocy; rewolucji, reżimu, wojny; konstytucji, traktatu, ustawy; systemu, ustroju, układu, władzy; jakichś rządów; religii; globalizacji, integracji (europejskiej); lustracji, reform, zmian; polityki Kremla, Sikorskiego, rządu...; marihuany, palenia; legalizacji Solidarności; likwidacji czegoś; niewolnictwa, rasizmu; monarchii; komunizmu, marksizmu, socjalizmu; Microsoftu; Kościoła; Ligi Narodów, Niemiec, UE, Unii Europejskiej
przeciwnik i wróg; przeciwnicy i zwolennicy
mieć, uważać, uznać kogoś; uchodzić za przeciwnika

Cytaty

	Wuj był nieugiętym przeciwnikiem komunizmu. źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Przestrzeń dzieł wiecznych : eseje o tradycji kultury śródziemnomorskiej, 1993
	Najbardziej zdecydowanym przeciwnikiem emigracji był Szymon. Nie wyobrażał sobie życia poza Polską, tu miał przyjaciół, kolegów, profesora Rossmana, zabawę w konspirację... źródło: NKJP: Marcin Wolski: Alterland, 2003
	Przeciwnicy kary śmierci podkreślają [...] między innymi, że nie umiemy, przynajmniej na razie, stwarzać ludzi (jedynie rodzić), i w związku z tym nie wolno nam nikogo pozbawiać życia, nawet w majestacie prawa. źródło: NKJP: Maria Szyszkowska: W poszukiwaniu sensu życia : po co nam filozofia, 1997
	Przeciwnicy palenia próbują dotrzeć do palaczy z różnymi argumentami - mówią im o zdrowotnych, społecznych i ekonomicznych skutkach palenia tytoniu. źródło: NKJP: (J.S.) (aw): ŻYJ ZDROWO, Dziennik Bałtycki, 2005-05-31
	Na osiedlach lokatorzy dzielili się na przeciwników i zwolenników wycinania drzew. Ci pierwsi nie chcieli, aby osiedla zamieniły się w betonową pustynię, drudzy narzekali na żywiczne pączki spadające na samochody [...]. źródło: NKJP: Adrian Czarnota: Drzewa wycinają amatorzy, Tygodnik Rybnicki, 2007-02-13

Składnia

przeciwnik

CZEGO

3. w sporcie

Definicja

osoba lub drużyna, która rywalizuje z inną osobą lub drużyną w walce sportowej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rywal

Połączenia

silny, słaby; równorzędny; trudny, wymagający; pokonany przeciwnik
przeciwnik w meczu, w pojedynku, w walce
atak; obrona; walka przeciwnika
szacunek; zagrożenie dla przeciwnika; walkowery dla przeciwników
atak na przeciwnika
przewaga, zwycięstwo nad przeciwnikiem; respekt przed przeciwnikiem; kontakt, pojedynek, spotkanie, starcie, walka z przeciwnikiem; mecze z przeciwnikami
groźny, nieoczekiwany dla przeciwnika
przeciwnik zdobywa bramkę, gola...
oddać pole, odebrać piłkę, strzelić bramkę, gola przeciwnikowi; zrewanżować się przeciwnikom
atakować; pokonać; zmylić; zaskoczyć; kryć przeciwnika
górować nad przeciwnikiem; bronić się przed przeciwnikiem, grać, przegrać, walczyć, wygrać z przeciwnikiem

Cytaty

	Dostrzegł piłkę, oczy mu zabłysły, zastopował wprawnie i poprowadził, jak mógł najszybciej, na bramkę przeciwnika. źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951
	Trudno grać z przeciwnikiem, który ogranicza się jedynie do obrony własnej bramki. źródło: NKJP: LG: Granie skrzydłami, Gazeta Poznańska, 2003-10-13
	W walce o finał Polak przegrał z Włochem [...], którego przeciwnikiem w pojedynku o złoty medal będzie Rosjanin [...]. źródło: NKJP: Medal Kurowskiego, Dziennik Polski, 1999-07-05
	[...] po nokaucie zwycięski bokser dziękuje oszołomionemu jeszcze przeciwnikowi za piękną walkę [...] źródło: NKJP: Marek Kęskrawiec: Czwarty pożar Teheranu, 2010
	[...] gospodarze strzelili przeciwnikom drugiego gola z karnego [...]. źródło: NKJP: (jb): MLS. Legionovia II – Mazovia 5-0 (2-0) Wygrali, utrzymali..., Mazowieckie To i Owo, 2005-02-07

Składnia

	+	przeciwnik	+	(KOGO)
	+	przeciwnik	+	(CZYJ)

4. na wojnie

Definicja

wojsko walczące z innym wojskiem w czasie wojny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	nieprzyjaciel, wróg
	antonimy:	sojusznik, sprzymierzeniec

Połączenia

silny; liczniejszy; równorzędny przeciwnik
atak; siły; oddziały, wojska, żołnierze; artyleria, kule, ogień; czołg, myśliwce; lotniska, radary; terytorium, teren; działania, przeciwdziałania, ruchy, zamiary; ugrupowanie; przewaga; błąd; zmęczenie przeciwnika
wojna z przeciwnikiem
atakować, zaatakować; rozpoznać, wypatrzyć; zwalczać; pokonać, zniszczyć; rozszyfrować; zmylić, zwyciężyć przeciwnika; razić, rozgromić; odstraszyć/odstraszać, ostrzelać/ostrzeliwać przeciwników
bronić się przed przeciwnikiem; bić się, mierzyć się, walczyć z przeciwnikiem

Cytaty

	1 września zawarty został rozejm polsko-ukraiński, a ustalona linia demarkacyjna przebiegała wzdłuż rzeki Zbrucz. Odtąd głównym przeciwnikiem Wojska Polskiego na Ukrainie była Armia Czerwona [...]. źródło: NKJP: Jerzy Przybylski: Marynarze w walce o niepodległość Polski (1918-1920), 1999
	[...] wojsko już miało wielostrzałowe karabiny i skutecznie odpierało ataki liczniejszego przeciwnika, zadając mu znaczne straty. źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994
	Podobno Korea Północna ma przygotowanych 65 tysięcy żołnierzy sił specjalnych i w wypadku działań wojennych mieliby oni przeniknąć za linie obronne przeciwnika. źródło: NKJP: Jacek Kalabiński: ZAGRANICA! - PREZYDENCIE!, Gazeta Wyborcza, 1994-06-14
	Przygotowanie artyleryjskie miało trwać godzinę, z czego 40 minut przeznaczono na zwalczanie artylerii przeciwnika, a 20 minut na obezwładnienie jego piechoty. źródło: NKJP: Łukasz Politański: 2 Korpus Polski w bitwie o Monte Cassino 11-18.05.1944, Bo wolność krzyżami, 2009
	Czołgi wciąż parły do przodu, samoloty bombardowały i ostrzeliwały przeciwników. źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008

Data ostatniej modyfikacji: 29.08.2014