Chronologizacja
Na podstawie indeksu haseł
Pochodzenie
Zob. trząść
1. budynkiem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | potrząsnąć, zatrząsnąć, zatrząść |
Połączenia
- grzmot, huk, podmuch, wiatr, wicher, wybuch, wstrząsnął; detonacja, eksplozja wstrząsnęła czymś; dreszcze, drgawki wstrząsnęły kimś, czyimś ciałem
- wstrząsnąć budynkiem, drzewem, murami, ścianami, ziemią; głową, grzywą; buteleczką, fiolką
- przed użyciem wstrząsnąć
Cytaty
|
- No, panowie grajkowie - wparła pięści w biodra, wstrząsnęła włosami. - Pokażcie, co umiecie. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996 |
|
|
W momencie gdy dłoń staruchy zetknęła się z popielnicą, ciałem Darka wstrząsnęły potężne skurcze. źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Skarb w glinianym naczyniu, 2008 |
|
|
Wilgotna zbita bryła uderzyła go w głowę. [...] Wstrząsnął nim dreszcz, kiedy wzdłuż kręgosłupa, pod koszulą, posypały się mokre ziarenka. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
wstrząsnę |
wstrząśniemy |
|||
| 2 os. |
wstrząśniesz |
wstrząśniecie |
|||
| 3 os. |
wstrząśnie |
wstrząsną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wstrząsnąłem +(e)m wstrząsnął |
wstrząsnęłam +(e)m wstrząsnęła |
wstrząsnęłom +(e)m wstrząsnęło |
wstrząsnęliśmy +(e)śmy wstrząsnęli |
wstrząsnęłyśmy +(e)śmy wstrząsnęły |
| 2 os. |
wstrząsnąłeś +(e)ś wstrząsnął |
wstrząsnęłaś +(e)ś wstrząsnęła |
wstrząsnęłoś +(e)ś wstrząsnęło |
wstrząsnęliście +(e)ście wstrząsnęli |
wstrząsnęłyście +(e)ście wstrząsnęły |
| 3 os. |
wstrząsnął |
wstrząsnęła |
wstrząsnęło |
wstrząsnęli |
wstrząsnęły |
bezosobnik: wstrząśnięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
wstrząśnijmy |
|
| 2 os. |
wstrząśnij |
wstrząśnijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wstrząsnąłbym bym wstrząsnął |
wstrząsnęłabym bym wstrząsnęła |
wstrząsnęłobym bym wstrząsnęło |
wstrząsnęlibyśmy byśmy wstrząsnęli |
wstrząsnęłybyśmy byśmy wstrząsnęły |
| 2 os. |
wstrząsnąłbyś byś wstrząsnął |
wstrząsnęłabyś byś wstrząsnęła |
wstrząsnęłobyś byś wstrząsnęło |
wstrząsnęlibyście byście wstrząsnęli |
wstrząsnęłybyście byście wstrząsnęły |
| 3 os. |
wstrząsnąłby by wstrząsnął |
wstrząsnęłaby by wstrząsnęła |
wstrząsnęłoby by wstrząsnęło |
wstrząsnęliby by wstrząsnęli |
wstrząsnęłyby by wstrząsnęły |
bezosobnik: wstrząśnięto by
bezokolicznik: wstrząsnąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
wstrząsnąwszy
gerundium: wstrząśnięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
| D. | wstrząśnięcia |
wstrząśnięć |
| C. | wstrząśnięciu |
wstrząśnięciom |
| B. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
| N. | wstrząśnięciem |
wstrząśnięciami |
| Ms. | wstrząśnięciu |
wstrząśnięciach |
| W. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: wstrząśnięty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | wstrząśnięty |
wstrząśnięty |
wstrząśnięty |
wstrząśnięte |
wstrząśnięta |
| D. | wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętej |
| C. | wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętej |
| B. | wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśnięty |
wstrząśnięte |
wstrząśniętą |
| N. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętą |
| Ms. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | wstrząśnięci |
wstrząśnięci |
wstrząśnięte |
wstrząśnięte |
| D. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
| C. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
| B. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśnięte |
| N. | wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
| Ms. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
odpowiednik aspektowy: wstrząsać
Składnia
|
+ | wstrząsnąć | + |
KIM/CZYM
|
2. sumieniem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | poruszyć |
Połączenia
- gniew wstrząsnął; informacja, wiadomość, złość wstrząsnęła; jakieś słowa wstrząsnęły kimś
- wstrząsnąć czyimś sercem, sumieniem, umysłem
- wstrząsnąć kimś do głębi, do łez
- poruszyć i wstrząsnąć
Cytaty
|
Nie wierzyła w mój talent czy nawet zdolność do napisania czegokolwiek. A po drugie, błahy wydał jej się temat, który mną wstrząsnął. źródło: NKJP: Jan Grzegorczyk: Chaszcze, 2009 |
|
|
Pokazał tylko zeznania trzech amerykańskich żołnierzy, relacje korespondentów i kilkanaście dziwnie zmasakrowanych zwłok. Ale reportaż wstrząsnął sumieniem świata. źródło: Internet |
|
|
Ks. Jerzy Popiełuszko [...] został pod pozorem kontroli drogowej zatrzymany na szosie k/ Torunia i uprowadzony w nieznanym kierunku. Wydarzenie to wstrząsnęło opinią publiczną całej Polski i odbiło się echem w całym świecie. źródło: Ewa Wawoczny: Z zapisków płońskich braci, Nowiny Raciborskie, 2002-02-06 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
wstrząsnę |
wstrząśniemy |
|||
| 2 os. |
wstrząśniesz |
wstrząśniecie |
|||
| 3 os. |
wstrząśnie |
wstrząsną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wstrząsnąłem +(e)m wstrząsnął |
wstrząsnęłam +(e)m wstrząsnęła |
wstrząsnęłom +(e)m wstrząsnęło |
wstrząsnęliśmy +(e)śmy wstrząsnęli |
wstrząsnęłyśmy +(e)śmy wstrząsnęły |
| 2 os. |
wstrząsnąłeś +(e)ś wstrząsnął |
wstrząsnęłaś +(e)ś wstrząsnęła |
wstrząsnęłoś +(e)ś wstrząsnęło |
wstrząsnęliście +(e)ście wstrząsnęli |
wstrząsnęłyście +(e)ście wstrząsnęły |
| 3 os. |
wstrząsnął |
wstrząsnęła |
wstrząsnęło |
wstrząsnęli |
wstrząsnęły |
bezosobnik: wstrząśnięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
wstrząśnijmy |
|
| 2 os. |
wstrząśnij |
wstrząśnijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wstrząsnąłbym bym wstrząsnął |
wstrząsnęłabym bym wstrząsnęła |
wstrząsnęłobym bym wstrząsnęło |
wstrząsnęlibyśmy byśmy wstrząsnęli |
wstrząsnęłybyśmy byśmy wstrząsnęły |
| 2 os. |
wstrząsnąłbyś byś wstrząsnął |
wstrząsnęłabyś byś wstrząsnęła |
wstrząsnęłobyś byś wstrząsnęło |
wstrząsnęlibyście byście wstrząsnęli |
wstrząsnęłybyście byście wstrząsnęły |
| 3 os. |
wstrząsnąłby by wstrząsnął |
wstrząsnęłaby by wstrząsnęła |
wstrząsnęłoby by wstrząsnęło |
wstrząsnęliby by wstrząsnęli |
wstrząsnęłyby by wstrząsnęły |
bezosobnik: wstrząśnięto by
bezokolicznik: wstrząsnąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
wstrząsnąwszy
gerundium: wstrząśnięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
| D. | wstrząśnięcia |
wstrząśnięć |
| C. | wstrząśnięciu |
wstrząśnięciom |
| B. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
| N. | wstrząśnięciem |
wstrząśnięciami |
| Ms. | wstrząśnięciu |
wstrząśnięciach |
| W. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: wstrząśnięty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | wstrząśnięty |
wstrząśnięty |
wstrząśnięty |
wstrząśnięte |
wstrząśnięta |
| D. | wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętej |
| C. | wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętej |
| B. | wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśnięty |
wstrząśnięte |
wstrząśniętą |
| N. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętą |
| Ms. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | wstrząśnięci |
wstrząśnięci |
wstrząśnięte |
wstrząśnięte |
| D. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
| C. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
| B. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśnięte |
| N. | wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
| Ms. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
odpowiednik aspektowy: wstrząsać
Składnia
|
|
+ | wstrząsnąć | + |
KIM/CZYM
|
3. krajem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- bunt, kryzys wstrząsnął; katastrofa wstrząsnęła; powstanie wstrząsnęło czymś
- wstrząsnąć gospodarką, krajem; podstawami, podwalinami czegoś
Cytaty
|
Przyszłe pokolenia nie wspomną nazwiska pięknej starletki ze Staten Island [...], ale pamiętać będą na pewno wielkich nowojorczyków, którzy wstrząsnęli swoją epoką. źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008 |
|
|
[...] osiemnastolatek Shawn Fanning wymyślił internetowy system wymiany utworów muzycznych, który wstrząsnął światowym przemysłem fonograficznym. źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Zatruta studnia. Rzecz o władzy i wolności, 2002 |
|
|
Po kolejnych kryzysach naftowych, które wstrząsnęły światem w latach siedemdziesiątych XX wieku i wobec perspektywy wyczerpania się złóż ropy naftowej w krajach Europy Zachodniej coraz powszechniej zaczęto wytwarzać paliwo z rzepaku. źródło: NKJP: (ST): Już niedługo w bakach pojazdów, Nakielski Czas, 2003-01-15 |
|
|
Miłości, namiętności i zakazane przyjemności potrafią wstrząsnąć naszym życiem, zburzyć je lub zmusić do ruszenia całą naprzód. źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Kultura obrażonych, 2003 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
wstrząsnę |
wstrząśniemy |
|||
| 2 os. |
wstrząśniesz |
wstrząśniecie |
|||
| 3 os. |
wstrząśnie |
wstrząsną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wstrząsnąłem +(e)m wstrząsnął |
wstrząsnęłam +(e)m wstrząsnęła |
wstrząsnęłom +(e)m wstrząsnęło |
wstrząsnęliśmy +(e)śmy wstrząsnęli |
wstrząsnęłyśmy +(e)śmy wstrząsnęły |
| 2 os. |
wstrząsnąłeś +(e)ś wstrząsnął |
wstrząsnęłaś +(e)ś wstrząsnęła |
wstrząsnęłoś +(e)ś wstrząsnęło |
wstrząsnęliście +(e)ście wstrząsnęli |
wstrząsnęłyście +(e)ście wstrząsnęły |
| 3 os. |
wstrząsnął |
wstrząsnęła |
wstrząsnęło |
wstrząsnęli |
wstrząsnęły |
bezosobnik: wstrząśnięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
wstrząśnijmy |
|
| 2 os. |
wstrząśnij |
wstrząśnijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
wstrząsnąłbym bym wstrząsnął |
wstrząsnęłabym bym wstrząsnęła |
wstrząsnęłobym bym wstrząsnęło |
wstrząsnęlibyśmy byśmy wstrząsnęli |
wstrząsnęłybyśmy byśmy wstrząsnęły |
| 2 os. |
wstrząsnąłbyś byś wstrząsnął |
wstrząsnęłabyś byś wstrząsnęła |
wstrząsnęłobyś byś wstrząsnęło |
wstrząsnęlibyście byście wstrząsnęli |
wstrząsnęłybyście byście wstrząsnęły |
| 3 os. |
wstrząsnąłby by wstrząsnął |
wstrząsnęłaby by wstrząsnęła |
wstrząsnęłoby by wstrząsnęło |
wstrząsnęliby by wstrząsnęli |
wstrząsnęłyby by wstrząsnęły |
bezosobnik: wstrząśnięto by
bezokolicznik: wstrząsnąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
wstrząsnąwszy
gerundium: wstrząśnięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
| D. | wstrząśnięcia |
wstrząśnięć |
| C. | wstrząśnięciu |
wstrząśnięciom |
| B. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
| N. | wstrząśnięciem |
wstrząśnięciami |
| Ms. | wstrząśnięciu |
wstrząśnięciach |
| W. | wstrząśnięcie |
wstrząśnięcia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: wstrząśnięty
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | wstrząśnięty |
wstrząśnięty |
wstrząśnięty |
wstrząśnięte |
wstrząśnięta |
| D. | wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśniętej |
| C. | wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętemu |
wstrząśniętej |
| B. | wstrząśniętego |
wstrząśniętego |
wstrząśnięty |
wstrząśnięte |
wstrząśniętą |
| N. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętą |
| Ms. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | wstrząśnięci |
wstrząśnięci |
wstrząśnięte |
wstrząśnięte |
| D. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
| C. | wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
wstrząśniętym |
| B. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśnięte |
| N. | wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
wstrząśniętymi |
| Ms. | wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
wstrząśniętych |
odpowiednik aspektowy: wstrząsać
Składnia
|
|
+ | wstrząsnąć | + |
CZYM
|