UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zapukać

Chronologizacja

2 połowa XVIII w., SL

Pochodzenie

Zob. pukać

1. do drzwi

Definicja

kilka razy uderzyć lekko ręką w drzwi lub inny obiekt pełniący podobną funkcję, żeby osoba znajdująca się wewnątrz pomieszczenia otworzyła lub zezwoliła na wejście

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zastukać
hiperonimy:  uderzyć

Połączenia

  • zapukać do bramy, do drzwi; do domu, do gabinetu, do mieszkania; do sąsiadów
  • zapukać w szybę
  • cicho, delikatnie, lekko; grzecznie zapukać

Cytaty

My obeszliśmy dom i Ojciec zapukał do kuchennych drzwi od dziedzińca raz, potem drugi i trzeci.

źródło: NKJP: Wilhelm Mach: Wilhelm Mach, 1984

Właściciel [...] przygotował 38 nie zadaszonych garaży z cegły. Godzina kosztuje 10 euro, ale ma się pewność, że będzie to godzina spokojna. Żaden strażnik miejski nie zapuka w szybę i w najmniej spodziewanym momencie nie poprosi o dokumenty.

źródło: NKJP: Tadeusz Płatek: Miłość i samochód, Gazeta Krakowska, 2008-01-11

- Idź na górę do sypialni, zapukaj do drzwi i powiedz, że tata właśnie parkuje przed domem...

źródło: NKJP: Andrzej Niczypperowicz: IDN, Gazeta Poznańska, 2005-07-02

Drzwi od strony stacyjki były uchylone, ale nie pchał się do środka, tylko grzecznie zapukał.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukam
zapukamy
2 os. zapukasz
zapukacie
3 os. zapuka
zapukają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałem
+(e)m zapukał
zapukałam
+(e)m zapukała
zapukałom
+(e)m zapukało
zapukaliśmy
+(e)śmy zapukali
zapukałyśmy
+(e)śmy zapukały
2 os. zapukałeś
+(e)ś zapukał
zapukałaś
+(e)ś zapukała
zapukałoś
+(e)ś zapukało
zapukaliście
+(e)ście zapukali
zapukałyście
+(e)ście zapukały
3 os. zapukał
zapukała
zapukało
zapukali
zapukały

bezosobnik: zapukano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukajmy
2 os. zapukaj
zapukajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałbym
bym zapukał
zapukałabym
bym zapukała
zapukałobym
bym zapukało
zapukalibyśmy
byśmy zapukali
zapukałybyśmy
byśmy zapukały
2 os. zapukałbyś
byś zapukał
zapukałabyś
byś zapukała
zapukałobyś
byś zapukało
zapukalibyście
byście zapukali
zapukałybyście
byście zapukały
3 os. zapukałby
by zapukał
zapukałaby
by zapukała
zapukałoby
by zapukało
zapukaliby
by zapukali
zapukałyby
by zapukały

bezosobnik: zapukano by

bezokolicznik: zapukać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zapukawszy

gerundium: zapukanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapukanie
zapukania
D. zapukania
zapukań
C. zapukaniu
zapukaniom
B. zapukanie
zapukania
N. zapukaniem
zapukaniami
Ms. zapukaniu
zapukaniach
W. zapukanie
zapukania

Składnia

bez ograniczeń + zapukać +
do CZEGO | w CO

2. w ścianę

Definicja

kilka razy lekko uderzyć w jakąś powierzchnię, powodując powstanie głuchego odgłosu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zakołatać, zastukać

Cytaty

Nowoorleańczycy wierzą w zemstę zza grobu, ale także i w to, że duch kapłanki nadal spełnia życzenia. Podobno wystarczy trzykrotnie zapukać w płytę grobowca i wypisać na niej życzenie.

źródło: NKJP: Mariola Wiktor: Kreolskie Miasto Zmarłych, Dziennik Łódzki, 2003-10-30

Dokoła w lesie było głucho, Dzięcioł zapukał w korę suchą, Kukułka siedząc gdzieś na buku Odpowiedziała: „Ku-ku, ku-ku...” [...].

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Baśnie i poematy, 1945

Na szeroko rozłożonych ramionach spała, głośno chrapiąc dyżurna urzędniczka. Marta, lekko zapukała w blat lady, potem drugi i trzeci raz. Kobieta nie przerywała snu na służbie [...].

źródło: NKJP: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć..., 2001

- Co było dalej? - Nie umiem powiedzieć. - Więc nie mogę udzielić ci rozgrzeszenia - zapukał w ściankę konfesjonału, dając jej znak, że to koniec.

źródło: NKJP: Hanna Samson: Pułapka na motyla, 2000

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukam
zapukamy
2 os. zapukasz
zapukacie
3 os. zapuka
zapukają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałem
+(e)m zapukał
zapukałam
+(e)m zapukała
zapukałom
+(e)m zapukało
zapukaliśmy
+(e)śmy zapukali
zapukałyśmy
+(e)śmy zapukały
2 os. zapukałeś
+(e)ś zapukał
zapukałaś
+(e)ś zapukała
zapukałoś
+(e)ś zapukało
zapukaliście
+(e)ście zapukali
zapukałyście
+(e)ście zapukały
3 os. zapukał
zapukała
zapukało
zapukali
zapukały

bezosobnik: zapukano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukajmy
2 os. zapukaj
zapukajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałbym
bym zapukał
zapukałabym
bym zapukała
zapukałobym
bym zapukało
zapukalibyśmy
byśmy zapukali
zapukałybyśmy
byśmy zapukały
2 os. zapukałbyś
byś zapukał
zapukałabyś
byś zapukała
zapukałobyś
byś zapukało
zapukalibyście
byście zapukali
zapukałybyście
byście zapukały
3 os. zapukałby
by zapukał
zapukałaby
by zapukała
zapukałoby
by zapukało
zapukaliby
by zapukali
zapukałyby
by zapukały

bezosobnik: zapukano by

bezokolicznik: zapukać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zapukawszy

gerundium: zapukanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapukanie
zapukania
D. zapukania
zapukań
C. zapukaniu
zapukaniom
B. zapukanie
zapukania
N. zapukaniem
zapukaniami
Ms. zapukaniu
zapukaniach
W. zapukanie
zapukania

Składnia

bez ograniczeń + zapukać +
w CO

3. o sercu

Definicja

o sercu: kilkakrotnie uderzyć inaczej niż zwykle

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zabić, zastukać

Cytaty

Polecam to wydawnictwo. Starszym serce zapuka mocniej na wspomnienia, może i łza się w oku zakręci, a młodzi - niech potraktują to jak śpiewaną lekcję historii.

źródło: NKJP: Cegła na sercach, Dziennik Polski, 2003-07-22

Wiesz, skoro ci się śni już 3 lata, to znaczy, że twoje serce zapukało. Zamiast napisać, to może z nim porozmawiaj [...].

źródło: Internet: m.zapytaj.onet.pl

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukam
zapukamy
2 os. zapukasz
zapukacie
3 os. zapuka
zapukają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałem
+(e)m zapukał
zapukałam
+(e)m zapukała
zapukałom
+(e)m zapukało
zapukaliśmy
+(e)śmy zapukali
zapukałyśmy
+(e)śmy zapukały
2 os. zapukałeś
+(e)ś zapukał
zapukałaś
+(e)ś zapukała
zapukałoś
+(e)ś zapukało
zapukaliście
+(e)ście zapukali
zapukałyście
+(e)ście zapukały
3 os. zapukał
zapukała
zapukało
zapukali
zapukały

bezosobnik: zapukano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukajmy
2 os. zapukaj
zapukajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałbym
bym zapukał
zapukałabym
bym zapukała
zapukałobym
bym zapukało
zapukalibyśmy
byśmy zapukali
zapukałybyśmy
byśmy zapukały
2 os. zapukałbyś
byś zapukał
zapukałabyś
byś zapukała
zapukałobyś
byś zapukało
zapukalibyście
byście zapukali
zapukałybyście
byście zapukały
3 os. zapukałby
by zapukał
zapukałaby
by zapukała
zapukałoby
by zapukało
zapukaliby
by zapukali
zapukałyby
by zapukały

bezosobnik: zapukano by

bezokolicznik: zapukać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zapukawszy

gerundium: zapukanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapukanie
zapukania
D. zapukania
zapukań
C. zapukaniu
zapukaniom
B. zapukanie
zapukania
N. zapukaniem
zapukaniami
Ms. zapukaniu
zapukaniach
W. zapukanie
zapukania

4. w sprawie

Definicja

zwrócić się do kogoś, by spróbować załatwić jakąś sprawę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ktoś zapukał do drzwi, zakołatać, zastukać

Cytaty

[...] Lidka liczyła, nie bez racji, że ojciec zapuka gdzie trzeba, jeśli zięć popadnie w poważniejsze tarapaty.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Noc, dzień i noc, 1991

Na początku miał tremę, w końcu jest najmłodszym radnym w powiecie, ale szybko pojął procedury i wie do kogo zapukać, żeby załatwić coś dla swoich wyborców.

źródło: NKJP: W. Hagedorny: Młode Kurki, Tygodnik Ciechanowski, 2003-09-27

O tym, jak i gdzie należy zapukać, by dostać pieniądze z Unii Europejskiej, niemal wszystko wie sekretarz gminy Dorota Nykiel.

źródło: NKJP: Paweł Wodniak: Proponują wędkę zamiast ryby, Gazeta Krakowska, 2005-08-04

- Chłopak idzie przebojem - ocenia Marek Szpendowski, szef agencji koncertowej Viva Art Music, do którego Kuba zapukał, by ten pomógł mu ściągnąć do Polski Madonnę i Jennifer Lopez.

źródło: NKJP: Agnieszka Niezgoda: Łzy w oczach konia, Polityka, 2002-02-16

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukam
zapukamy
2 os. zapukasz
zapukacie
3 os. zapuka
zapukają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałem
+(e)m zapukał
zapukałam
+(e)m zapukała
zapukałom
+(e)m zapukało
zapukaliśmy
+(e)śmy zapukali
zapukałyśmy
+(e)śmy zapukały
2 os. zapukałeś
+(e)ś zapukał
zapukałaś
+(e)ś zapukała
zapukałoś
+(e)ś zapukało
zapukaliście
+(e)ście zapukali
zapukałyście
+(e)ście zapukały
3 os. zapukał
zapukała
zapukało
zapukali
zapukały

bezosobnik: zapukano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zapukajmy
2 os. zapukaj
zapukajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zapukałbym
bym zapukał
zapukałabym
bym zapukała
zapukałobym
bym zapukało
zapukalibyśmy
byśmy zapukali
zapukałybyśmy
byśmy zapukały
2 os. zapukałbyś
byś zapukał
zapukałabyś
byś zapukała
zapukałobyś
byś zapukało
zapukalibyście
byście zapukali
zapukałybyście
byście zapukały
3 os. zapukałby
by zapukał
zapukałaby
by zapukała
zapukałoby
by zapukało
zapukaliby
by zapukali
zapukałyby
by zapukały

bezosobnik: zapukano by

bezokolicznik: zapukać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zapukawszy

gerundium: zapukanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zapukanie
zapukania
D. zapukania
zapukań
C. zapukaniu
zapukaniom
B. zapukanie
zapukania
N. zapukaniem
zapukaniami
Ms. zapukaniu
zapukaniach
W. zapukanie
zapukania

Składnia

bez ograniczeń + zapukać +
DOKĄD
bez ograniczeń + zapukać +
aby ZDANIE|by ZDANIE|żeby ZDANIE

Frazeologizmy

coś zapukało do drzwi
coś zapukało do bram
ktoś zapukał do drzwi
Data ostatniej modyfikacji: 24.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json