UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

odciągać

Chronologizacja

XV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. odciągam
 odciągamy
2 os. odciągasz
 odciągacie
3 os. odciąga
 odciągają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. odciągałem
+(e)m odciągał
 odciągałam
+(e)m odciągała
 odciągałom
+(e)m odciągało
 odciągaliśmy
+(e)śmy odciągali
 odciągałyśmy
+(e)śmy odciągały
2 os. odciągałeś
+(e)ś odciągał
 odciągałaś
+(e)ś odciągała
 odciągałoś
+(e)ś odciągało
 odciągaliście
+(e)ście odciągali
 odciągałyście
+(e)ście odciągały
3 os. odciągał
 odciągała
 odciągało
 odciągali
 odciągały

bezosobnik: odciągano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę odciągał
będę odciągać
 będę odciągała
będę odciągać
 będę odciągało
będę odciągać
 będziemy odciągali
będziemy odciągać
 będziemy odciągały
będziemy odciągać
2 os. będziesz odciągał
będziesz odciągać
 będziesz odciągała
będziesz odciągać
 będziesz odciągało
będziesz odciągać
 będziecie odciągali
będziecie odciągać
 będziecie odciągały
będziecie odciągać
3 os. będzie odciągał
będzie odciągać
 będzie odciągała
będzie odciągać
 będzie odciągało
będzie odciągać
 będą odciągali
będą odciągać
 będą odciągały
będą odciągać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. odciągajmy
2 os. odciągaj
 odciągajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. odciągałbym
bym odciągał
 odciągałabym
bym odciągała
 odciągałobym
bym odciągało
 odciągalibyśmy
byśmy odciągali
 odciągałybyśmy
byśmy odciągały
2 os. odciągałbyś
byś odciągał
 odciągałabyś
byś odciągała
 odciągałobyś
byś odciągało
 odciągalibyście
byście odciągali
 odciągałybyście
byście odciągały
3 os. odciągałby
by odciągał
 odciągałaby
by odciągała
 odciągałoby
by odciągało
 odciągaliby
by odciągali
 odciągałyby
by odciągały

bezosobnik: odciągano by

bezokolicznik: odciągać

imiesłów przysłówkowy współczesny: odciągając

gerundium: odciąganie

imiesłów przymiotnikowy czynny: odciągający

imiesłów przymiotnikowy bierny: odciągany

odpowiednik aspektowy: odciągnąć

Pochodzenie

Zob. ciągnąć

1. zasuwę

Definicja

ciągnąc, zmieniać położenie czegoś w przestrzeni

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

antonimy:  przyciągać
hiperonimy:  odsuwać

Połączenia

  • odciągać drzwi, firankę, karton, worek, zasuwę
  • odciągać na bok
  • odciągać pod ścianę
  • odciągać w jakąś stronę

Cytaty

Ktoś cicho zapukał do drzwi. Doskoczyła do nich na palcach, odciągając zasuwę.

źródło: NKJP: Małgorzata Kuźmińska, Michał Kuźmiński: Sekret Kroke, 2009

Chuda w liliowym swetrze podbiega, odciąga z głowy kołdrę i zagaduje jak dziecko.

źródło: NKJP: Anna Kowalska: Dzienniki 1927-1969, 2008

Potem kładąc lewą rękę na prawym barku uciskaj mięśnie i odciągaj jednocześnie bark do tyłu.

źródło: NKJP: (MAC): Recepty na lepsze samopoczucie, Express Ilustrowany, 2003-07-17

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
CO + (SKĄD) + (DOKĄD)

2. cięciwę

Definicja

ciągnąc, wydłużać lub usztywniać

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  naciągać

Połączenia

  • odciągać cięciwę, gumę, sprężynę

Cytaty

Gdy chciałem odetchnąć swobodniej, odciągając maskę od twarzy, dusiłem się dymem.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987

Jadę wozem, w którym nie ma sprężyny odciągającej pedał hamulca.

źródło: NKJP: Wanda Rutkiewicz: Na jednej linie, 2010

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
CO + (od CZEGO)

3. napastnika

Definicja

ciągnąc, sprawiać, żeby ktoś znalazł się w innym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

antonimy:  przyciągać

Połączenia

  • odciągać dziecko, napastnika
  • odciągać na bok, na stronę
  • odciągać od drzwi, od krawędzi czegoś, od ognia, od ogniska, od okna, od szosy
  • odciągać w jakieś miejsce
  • odciągać z jakiegoś miejsca
  • odciągać za ramię, za rękę
  • odciągać brutalnie, delikatnie, szybko

Cytaty

- Chodź, stary, pogadamy. [...] Flip i Flap odciągają go na chodnik, w stronę parkingu.

źródło: NKJP: Jacek Rębacz: Zakopane: sezon na samobójców, 2006

Podczas pierwszej kolacji z udziałem Stanisława Augusta - cesarz odciąga byłego króla w koniec stołu i przez dłuższy czas prowadzi z nim jakąś ożywioną poufną rozmowę.

źródło: NKJP: Marian Brandys: Nieznany Książę Poniatowski, 1960

- A pójdziecie wy, diabły rogate! - Mikołaj uderzył je drugim końcem powroza i zaczął odciągać od chłopca.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
KOGO + (od KOGO/CZEGO) + (GDZIE)

4. śmietanę

Definicja

oddzielać od innych składników tej samej substancji

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  oddzielać

Połączenia

  • odciągać śmietanę, tłuszcz
  • odciągać z mleka

Cytaty

[...] zazdroszczą jej tej krowy, ale mówią o Krystynie z podziwem: sama robi masło i sery, odciąga śmietanę.

źródło: NKJP: Irena Morawska: Niech nas kupi Chińczyk, Arab albo Niemiec. Byleby praca była - mówią w Sztynorcie. ..., Gazeta Wyborcza, 1995-04-24

Są importerzy, którzy po sprowadzeniu podsypki z zagranicy odciągają z niej mąkę.

źródło: NKJP: K.Kowalski: To był błąd polityczny, Tygodnik Ciechanowski, 2002-06-30

Odciągali tłuszcz w tajemnicy przed mleczarnią, a osełka masła to już był skarb.

źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
CO + (z CZEGO)

5. pokarm

Definicja

zasysając, wydostawać z wnętrza organizmu w postaci płynu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odsysać

Połączenia

  • odciągać pokarm z piersi, wodę z kolana

Cytaty

Dzidzia odciągała pokarm, a ja codziennie jeździłem tam z butelką.

źródło: NKJP: Bartłomiej Dobroczyński: Orkiestra Klubu Pomocnych Serc, czyli Monolog wodospad Jurka Owsiaka, 1999

Egipcjanie wierzyli, że jeśli ciało zabalsamuje się, to człowiek dalej będzie żył w świecie umarłych. [...] Wnętrze człowieka nacierano sodą. W ten sposób odciągano wodę z ciała.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
CO + (SKĄD)

6. od hazardu

Definicja

powodować, żeby ktoś przestał się zajmować czymś, co uważał za atrakcyjne lub potrzebne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

antonimy:  przyciągać
hiperonimy:  zniechęcać

Połączenia

  • odciągać dzieci, ludzi, młodzież, młodych
  • odciągać kogoś od hazardu, od Kościoła, od palenia, od picia, od pracy, od rodziny, od wódki

Cytaty

Praktyka pracy z zespołami regionalnymi na Podhalu wykazała, że nie tylko sport, lecz również twórczość regionalna [...] odciąga młodzież i dzieci od alkoholu i narkotyków, może nawet bardziej skutecznie.

źródło: NKJP: Uchwały XXXIX zjazdu Podhalan, Tygodnik Podhalański, 1999, nr 35

Byłem pewny, że angażowanie ludzi do pracy związanej z moją działką potraktuje jako odciąganie ich od właściwych zadań.

źródło: NKJP: Michał Bielecki: Osiedle prominentów, 1997

Ojciec nie tylko że nie zachęcał syna do nauki, ale wprost przeciwnie - odciągał go od niej.

źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 2002

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
KOGO + od CZEGO

7. od wyjazdu

Definicja

sprawiać, żeby ktoś zmienił swoje plany lub zamiary

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odwodzić

Połączenia

  • odciągać kogoś od jakiejś decyzji, od jakiegoś zamiaru

Cytaty

Pokazy mody wielkich krawców działają jak zawór bezpieczeństwa, bo odciągają lud od głupich pomysłów burzenia jakichś nowych Bastylii.

źródło: NKJP: Krzysztof Rutkowski: Paryskie pasaże, Gazeta Wyborcza, 1993-02-02

Nawet moją dobrą i łagodną Irenkę nagła śmierć Wilhelmiego tak podrajcowała, że musiałem ją z trudem odciągać od chwytania za telefon dla podzielenia się tą makabrycznie pomyślną nowiną z przyjaciółmi.

źródło: NKJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004

Zapewne wielu z nas choć raz zastanawiało się nad kupnem kamery internetowej, ale niepewność co do faktycznej przydatności tego urządzenia może odciągać od zakupu.

źródło: NKJP: (mm): Wypożycz sobie kamerę internetową, Dziennik Internautów, 2006-03-09

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
KOGO + od CZEGO

8. w czasie

Definicja

sprawiać, żeby coś nastąpiło później niż miało nastąpić

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odwlekać
hiperonimy:  opóźniać

Połączenia

  • odciągać przyjazd, rozstanie, wyjazd
  • odciągać w czasie

Cytaty

[...] moment wejścia do sklepu odsuwała w wyobraźni tak, jak nastolatki odciągają w marzeniach chwilę pocałunku – liczyło się to, co do niego prowadziło, ta chwila tuż „przed”.

źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Przystupa, 2007

Dotychczasowe działanie zarządu i przewodniczącego rady, ma na celu niezrozumiałe odciąganie w czasie podjęcia decyzji.

źródło: NKJP: Marek Chrzanowski: Czar prysł, Wieści Podwarszawskie, 200, nr 11

Czy warto odciągać na wieczność posiadanie dziecka? To jest część bycia człowiekiem, a nie posiadanie telewizora plazmowego.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
CO + (na KIEDY)

9. podatek

Definicja

wypłacaną komuś pensję zmniejszać o określoną sumę, która ma być przeznaczona na konkretny cel

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odliczać
hiperonimy:  pobierać

Połączenia

  • odciągać należność, podatek
  • odciągać z pensji, z wynagrodzenia

Cytaty

- Co miesiąc państwo odciąga mi 250 zł chorobowego, za takie pieniądze powinienem mieć prywatny pokój w szpitalu - mówi.

źródło: NKJP: Dorota Majewska, Paweł Fąfara, Dariusz Kucharski: Dopłacają już Francuzi i Słoweńcy. Teraz przyszła kolej na nas?, Super Express, 2006

– Raz na kwartał składamy się po około 150 zł na catering. [...] Najczęściej pieniądze te są automatycznie odciągane z naszych diet – wyjaśnia Jacek Piecha [...].

źródło: NKJP: Adrian Czarnota: Kto strawił 30 tysięcy zł?, Tygodnik Rybnicki, 2008-02-26

Z każdej wpłaty władze aresztu odciągają połowę na fundusz postpenitencjarny.

źródło: NKJP: Bianka Mikołajewska: Pan na Smutnej, Polityka, 2004

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
CO + (SKĄD)

10. uwagę

Definicja

skupiać na czymś innym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  odwracać

Połączenia

  • odciągać myśli, uwagę, wzrok
  • chcieć odciągać

Cytaty

Właśnie takie książki odciągały na kilka godzin moje myśli od codziennego, trwającego wiele miesięcy koszmaru.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Kiedy jesteś sam na sam z bólem, kiedy musisz walczyć o każdy krok, o każde wyciągnięcie ręki, taka samodzielna walka o przeżycie [...], odciąga twoją uwagę od bólu.

źródło: NKJP: Stanisław Mrożek: Jak zostałem filmowcem, 2004

Składnia

bez ograniczeń + odciągać +
CO + (od CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 21.09.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN