UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zbierać

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

ogsł. *sъbirati, *sъbirajǫ

Por. zebrać, zob. brać I

1. znaczki pocztowe

Definicja

powodować, że pewne obiekty podobnego rodzaju zaczynają znajdować się w jednym miejscu i dana osoba może nimi dysponować

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny hobby i zainteresowania

Relacje znaczeniowe

synonimy:

gromadzić

Połączenia

zbierać fundusze, pieniądze, składki; monety, znaczki pocztowe; dane, dary, dokumentację, informacje; dowody (przestępstwa); podpisy; materiał (do artykułu, do pracy doktorskiej, magisterskiej....)

Cytaty

Wilhelm zbierał banderolki z cygar, miał klasery ze złotymi pierścionkami rozprasowanymi starannie, największą kolekcję w Polsce, a może nawet w Europie.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Zaraz następnego dnia przerażony zacząłem szukać pracy, lecz, niestety, nie było to takie proste, myślałem o różnych możliwościach, o kinie porno, zacząłem zbierać butelki, było coraz gorzej. Dobrze, że miałem rower. Wyruszałem przed południem, zbierałem butelki, potem oddawałem je w automatach w sklepach spożywczych. Stać mnie było tylko na chleb i piwo, jeśli oczywiście zebrałem pięćdziesiąt butelek.

źródło: NKJP: Wojciech Stamm: Czarna matka, 2008

Zbierając dokumenty niezbędne dla dopełnienia formalności wyjazdowych, musiałem wpaść do Krakowa. Nie do wiary, ile dokumentów wymagały władze, jak dokładnie trzeba było wylegitymować się ze wszelkich paranteli zagranicznych, zanim ukazało się owo zielone światełko.

źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zbieram	zbieramy
2 os.	zbierasz	zbieracie
3 os.	zbiera	zbierają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałem +(e)m zbierał	zbierałam +(e)m zbierała	zbierałom +(e)m zbierało	zbieraliśmy +(e)śmy zbierali	zbierałyśmy +(e)śmy zbierały
2 os.	zbierałeś +(e)ś zbierał	zbierałaś +(e)ś zbierała	zbierałoś +(e)ś zbierało	zbieraliście +(e)ście zbierali	zbierałyście +(e)ście zbierały
3 os.	zbierał	zbierała	zbierało	zbierali	zbierały

bezosobnik: zbierano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zbierał będę zbierać	będę zbierała będę zbierać	będę zbierało będę zbierać	będziemy zbierali będziemy zbierać	będziemy zbierały będziemy zbierać
2 os.	będziesz zbierał będziesz zbierać	będziesz zbierała będziesz zbierać	będziesz zbierało będziesz zbierać	będziecie zbierali będziecie zbierać	będziecie zbierały będziecie zbierać
3 os.	będzie zbierał będzie zbierać	będzie zbierała będzie zbierać	będzie zbierało będzie zbierać	będą zbierali będą zbierać	będą zbierały będą zbierać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zbierajmy
2 os.	zbieraj	zbierajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałbym bym zbierał	zbierałabym bym zbierała	zbierałobym bym zbierało	zbieralibyśmy byśmy zbierali	zbierałybyśmy byśmy zbierały
2 os.	zbierałbyś byś zbierał	zbierałabyś byś zbierała	zbierałobyś byś zbierało	zbieralibyście byście zbierali	zbierałybyście byście zbierały
3 os.	zbierałby by zbierał	zbierałaby by zbierała	zbierałoby by zbierało	zbieraliby by zbierali	zbierałyby by zbierały

bezosobnik: zbierano by

bezokolicznik: zbierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zbierając

gerundium: zbieranie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zbieranie	zbierania
D.	zbierania	zbierań
C.	zbieraniu	zbieraniom
B.	zbieranie	zbierania
N.	zbieraniem	zbieraniami
Ms.	zbieraniu	zbieraniach
W.	zbieranie	zbierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zbierający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierający	zbierający	zbierający	zbierające	zbierająca
D.	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającej
C.	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającej
B.	zbierającego	zbierającego	zbierający	zbierające	zbierającą
N.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającą
Ms.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierający	zbierający	zbierające	zbierające
D.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających
C.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym
B.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierające
N.	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi
Ms.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbierany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierany	zbierany	zbierany	zbierane	zbierana
D.	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranej
C.	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranej
B.	zbieranego	zbieranego	zbierany	zbierane	zbieraną
N.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieraną
Ms.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierani	zbierani	zbierane	zbierane
D.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych
C.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym
B.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbierane
N.	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi
Ms.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych

odpowiednik aspektowy: zebrać

Składnia

zbierać

2. zboże z pola

Definicja

usuwać pewne części roślin z miejsc, na których rosną, i gromadzić razem w celu ich wykorzystania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin ogrodnictwo i dbałość o rośliny

Połączenia

zbierać owoce, truskawki; plony, zboże, żyto; grzyby

Cytaty

	Latem przydawał się do fasoli. Mama i tato zbierali fasolę z góry 2-metrowej tyczki, on zbierał na dole. źródło: NKJP: Edyta Gietka: Mały szuka nieba, Polityka, 2007-10-13
	To wina suszy. W lipcu nie spadła ani kropla deszczu – mówi rolnik. – Normalnie zbierałem z pola od 25 do 30 ton cebuli, a teraz będzie ok. 15 ton. źródło: NKJP: (ZB): Groszowa sprawa, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-09-26
	Żyjesz w społeczności wedle jej praw – każde odstępstwo karane jest banicją – i w zgodzie z zadaniem, jakie wyznaczył ci Bóg. Krajesz w rzeźni mięso, obsiewasz pole, pilnujesz stada, zbierasz kapustę, pielesz, wypiekasz chleb – ciężko pracujesz. źródło: NKJP: Michał Krzywicki: Plagi tej ziemi, rozdział II źródło Esensja, 2008-11
	Pola były większe niż u ogrodnika, u którego ciotka z mężem przedtem pracowali. Kilku robotników zbierało pomidory czy ogórki, a za nimi posuwała się ciężarówka. Kiedy ciężarówka odjeżdżała załadowana po brzegi, pojawiała się druga, a potem znowu ta pierwsza. Wszystko szło składnie i rytmicznie jak w fabryce. źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zbieram	zbieramy
2 os.	zbierasz	zbieracie
3 os.	zbiera	zbierają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałem +(e)m zbierał	zbierałam +(e)m zbierała	zbierałom +(e)m zbierało	zbieraliśmy +(e)śmy zbierali	zbierałyśmy +(e)śmy zbierały
2 os.	zbierałeś +(e)ś zbierał	zbierałaś +(e)ś zbierała	zbierałoś +(e)ś zbierało	zbieraliście +(e)ście zbierali	zbierałyście +(e)ście zbierały
3 os.	zbierał	zbierała	zbierało	zbierali	zbierały

bezosobnik: zbierano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zbierał będę zbierać	będę zbierała będę zbierać	będę zbierało będę zbierać	będziemy zbierali będziemy zbierać	będziemy zbierały będziemy zbierać
2 os.	będziesz zbierał będziesz zbierać	będziesz zbierała będziesz zbierać	będziesz zbierało będziesz zbierać	będziecie zbierali będziecie zbierać	będziecie zbierały będziecie zbierać
3 os.	będzie zbierał będzie zbierać	będzie zbierała będzie zbierać	będzie zbierało będzie zbierać	będą zbierali będą zbierać	będą zbierały będą zbierać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zbierajmy
2 os.	zbieraj	zbierajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałbym bym zbierał	zbierałabym bym zbierała	zbierałobym bym zbierało	zbieralibyśmy byśmy zbierali	zbierałybyśmy byśmy zbierały
2 os.	zbierałbyś byś zbierał	zbierałabyś byś zbierała	zbierałobyś byś zbierało	zbieralibyście byście zbierali	zbierałybyście byście zbierały
3 os.	zbierałby by zbierał	zbierałaby by zbierała	zbierałoby by zbierało	zbieraliby by zbierali	zbierałyby by zbierały

bezosobnik: zbierano by

bezokolicznik: zbierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zbierając

gerundium: zbieranie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zbieranie	zbierania
D.	zbierania	zbierań
C.	zbieraniu	zbieraniom
B.	zbieranie	zbierania
N.	zbieraniem	zbieraniami
Ms.	zbieraniu	zbieraniach
W.	zbieranie	zbierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zbierający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierający	zbierający	zbierający	zbierające	zbierająca
D.	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającej
C.	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającej
B.	zbierającego	zbierającego	zbierający	zbierające	zbierającą
N.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającą
Ms.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierający	zbierający	zbierające	zbierające
D.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających
C.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym
B.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierające
N.	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi
Ms.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbierany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierany	zbierany	zbierany	zbierane	zbierana
D.	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranej
C.	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranej
B.	zbieranego	zbieranego	zbierany	zbierane	zbieraną
N.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieraną
Ms.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierani	zbierani	zbierane	zbierane
D.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych
C.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym
B.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbierane
N.	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi
Ms.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych

odpowiednik aspektowy: zebrać

Składnia

zbierać

CO + (SKĄD)

3. pracowników

Definicja

powodować zgromadzenie się określonych osób w jednym miejscu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

gromadzić, zwoływać

Połączenia

zbierać podwładnych, pracowników; zawodników, żołnierzy; chłopaków, ludzi

Cytaty

Odczuwał potrzebę społecznego działania, udzielania się, wpływania na rzeczywistość. Zbierał ludzi wokół siebie, przekonywał, planował, organizował oczywiście na swoją miarę, którą tylko nieliczni byli w stanie ogarnąć, jeszcze mniej liczni - osiągnąć.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Klimat życia i klimat literatury : 1948-1967, 2001

W końcowej scenie Pan Samochodzik, wzorem słynnych detektywów, zbiera bohaterów w salonie. Demaskuje pannę Marysię jako wspólniczkę Batury, a samego Baturę jako złodzieja.

źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Nowy Autor pisze nowe przygody, Gazeta Wyborcza, 1998-04-03

Drugi rok trwała tam walka o otwarcie bodaj jednej szkoły powszechnej z językiem ukraińskim. Nauczycielki zbierały dzieci w parku i tam uczyły je ukraińskiego.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Imperium, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zbieram	zbieramy
2 os.	zbierasz	zbieracie
3 os.	zbiera	zbierają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałem +(e)m zbierał	zbierałam +(e)m zbierała	zbierałom +(e)m zbierało	zbieraliśmy +(e)śmy zbierali	zbierałyśmy +(e)śmy zbierały
2 os.	zbierałeś +(e)ś zbierał	zbierałaś +(e)ś zbierała	zbierałoś +(e)ś zbierało	zbieraliście +(e)ście zbierali	zbierałyście +(e)ście zbierały
3 os.	zbierał	zbierała	zbierało	zbierali	zbierały

bezosobnik: zbierano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zbierał będę zbierać	będę zbierała będę zbierać	będę zbierało będę zbierać	będziemy zbierali będziemy zbierać	będziemy zbierały będziemy zbierać
2 os.	będziesz zbierał będziesz zbierać	będziesz zbierała będziesz zbierać	będziesz zbierało będziesz zbierać	będziecie zbierali będziecie zbierać	będziecie zbierały będziecie zbierać
3 os.	będzie zbierał będzie zbierać	będzie zbierała będzie zbierać	będzie zbierało będzie zbierać	będą zbierali będą zbierać	będą zbierały będą zbierać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zbierajmy
2 os.	zbieraj	zbierajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałbym bym zbierał	zbierałabym bym zbierała	zbierałobym bym zbierało	zbieralibyśmy byśmy zbierali	zbierałybyśmy byśmy zbierały
2 os.	zbierałbyś byś zbierał	zbierałabyś byś zbierała	zbierałobyś byś zbierało	zbieralibyście byście zbierali	zbierałybyście byście zbierały
3 os.	zbierałby by zbierał	zbierałaby by zbierała	zbierałoby by zbierało	zbieraliby by zbierali	zbierałyby by zbierały

bezosobnik: zbierano by

bezokolicznik: zbierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zbierając

gerundium: zbieranie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zbieranie	zbierania
D.	zbierania	zbierań
C.	zbieraniu	zbieraniom
B.	zbieranie	zbierania
N.	zbieraniem	zbieraniami
Ms.	zbieraniu	zbieraniach
W.	zbieranie	zbierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zbierający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierający	zbierający	zbierający	zbierające	zbierająca
D.	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającej
C.	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającej
B.	zbierającego	zbierającego	zbierający	zbierające	zbierającą
N.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającą
Ms.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierający	zbierający	zbierające	zbierające
D.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających
C.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym
B.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierające
N.	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi
Ms.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbierany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierany	zbierany	zbierany	zbierane	zbierana
D.	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranej
C.	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranej
B.	zbieranego	zbieranego	zbierany	zbierane	zbieraną
N.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieraną
Ms.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierani	zbierani	zbierane	zbierane
D.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych
C.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym
B.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbierane
N.	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi
Ms.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych

odpowiednik aspektowy: zebrać

Składnia

zbierać

KOGO + (GDZIE)

4. talerze ze stołu

Definicja

powodować, że pewne przedmioty przestają być w miejscu, w którym się znajdowały, a nie powinny się tam znajdować

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Połączenia

zbierać (brudne) naczynia, talerze; pianę, tłuszcz; odpadki, śmieci

Cytaty

Lokator, Andrzej Liberda, już zdążył dojechać z Mokotowa. Klęczał teraz w przedpokoju z jakimiś szmatami, ręcznikami i zbierał wodę z parkietu. Pokrywała równą warstewką całą podłogę.

źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski, Wilcza wyspa, 2006

Maciek jest bardzo pracowity. Aż trudno go oderwać od pracy, nawet jak zaczął padać deszcz, nie chciał się schować do środka – chwalą uczestnika projektu jego opiekunowie. – Najpierw sprzątałam klatki, a teraz zamiatam i zbieram papierki obok bloków.

źródło: NKJP: Beata Mońka: Dobrze byłoby mieć pracę, Tygodnik Rybnicki, 2008-11-25

Już od dłuższego czasu obserwujemy zmagania naszych służb porządkowych z ciągle przybywającymi liśćmi. Gdzie trafiają zbierane liście? Są odwożone na kompostownik, znajdujący się na terenie Zarządu Zieleni Miejskiej.

źródło: NKJP: (KD): Trwa jesienne sprzątanie, Dziennik Zachodni, 2004-11-09

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zbieram	zbieramy
2 os.	zbierasz	zbieracie
3 os.	zbiera	zbierają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałem +(e)m zbierał	zbierałam +(e)m zbierała	zbierałom +(e)m zbierało	zbieraliśmy +(e)śmy zbierali	zbierałyśmy +(e)śmy zbierały
2 os.	zbierałeś +(e)ś zbierał	zbierałaś +(e)ś zbierała	zbierałoś +(e)ś zbierało	zbieraliście +(e)ście zbierali	zbierałyście +(e)ście zbierały
3 os.	zbierał	zbierała	zbierało	zbierali	zbierały

bezosobnik: zbierano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zbierał będę zbierać	będę zbierała będę zbierać	będę zbierało będę zbierać	będziemy zbierali będziemy zbierać	będziemy zbierały będziemy zbierać
2 os.	będziesz zbierał będziesz zbierać	będziesz zbierała będziesz zbierać	będziesz zbierało będziesz zbierać	będziecie zbierali będziecie zbierać	będziecie zbierały będziecie zbierać
3 os.	będzie zbierał będzie zbierać	będzie zbierała będzie zbierać	będzie zbierało będzie zbierać	będą zbierali będą zbierać	będą zbierały będą zbierać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zbierajmy
2 os.	zbieraj	zbierajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałbym bym zbierał	zbierałabym bym zbierała	zbierałobym bym zbierało	zbieralibyśmy byśmy zbierali	zbierałybyśmy byśmy zbierały
2 os.	zbierałbyś byś zbierał	zbierałabyś byś zbierała	zbierałobyś byś zbierało	zbieralibyście byście zbierali	zbierałybyście byście zbierały
3 os.	zbierałby by zbierał	zbierałaby by zbierała	zbierałoby by zbierało	zbieraliby by zbierali	zbierałyby by zbierały

bezosobnik: zbierano by

bezokolicznik: zbierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zbierając

gerundium: zbieranie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zbieranie	zbierania
D.	zbierania	zbierań
C.	zbieraniu	zbieraniom
B.	zbieranie	zbierania
N.	zbieraniem	zbieraniami
Ms.	zbieraniu	zbieraniach
W.	zbieranie	zbierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zbierający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierający	zbierający	zbierający	zbierające	zbierająca
D.	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającej
C.	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającej
B.	zbierającego	zbierającego	zbierający	zbierające	zbierającą
N.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającą
Ms.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierający	zbierający	zbierające	zbierające
D.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających
C.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym
B.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierające
N.	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi
Ms.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbierany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierany	zbierany	zbierany	zbierane	zbierana
D.	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranej
C.	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranej
B.	zbieranego	zbieranego	zbierany	zbierane	zbieraną
N.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieraną
Ms.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierani	zbierani	zbierane	zbierane
D.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych
C.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym
B.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbierane
N.	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi
Ms.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych

odpowiednik aspektowy: zebrać

Składnia

zbierać

CO + (SKĄD)

5. włosy

Definicja

chwytając rękami powodować, że pewne elementy zaczynają ściślej do siebie przylegać, tworzyć bardziej jednolitą całość

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Połączenia

zbierać włosy, spódnicę, suknię (w fałdy)

Cytaty

Nie znoszę, jak pomiędzy rundami trener krzyczy na mnie - przyznaje Karolina Łukasik, zbierając włosy w kitkę.

źródło: NKJP: Sławomir Mizerski: Dziewczyny chcą się bić, Polityka, 2003-05-31

Tłuściutki rabin zbierał fałdy sutego tałesu i przyciskał łokciami do boków, a ze ścian wytykały go złożone palce kapłańskie zastygłe w nieme znaki posłuszeństwa i nakazu.

źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1975

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zbieram	zbieramy
2 os.	zbierasz	zbieracie
3 os.	zbiera	zbierają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałem +(e)m zbierał	zbierałam +(e)m zbierała	zbierałom +(e)m zbierało	zbieraliśmy +(e)śmy zbierali	zbierałyśmy +(e)śmy zbierały
2 os.	zbierałeś +(e)ś zbierał	zbierałaś +(e)ś zbierała	zbierałoś +(e)ś zbierało	zbieraliście +(e)ście zbierali	zbierałyście +(e)ście zbierały
3 os.	zbierał	zbierała	zbierało	zbierali	zbierały

bezosobnik: zbierano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zbierał będę zbierać	będę zbierała będę zbierać	będę zbierało będę zbierać	będziemy zbierali będziemy zbierać	będziemy zbierały będziemy zbierać
2 os.	będziesz zbierał będziesz zbierać	będziesz zbierała będziesz zbierać	będziesz zbierało będziesz zbierać	będziecie zbierali będziecie zbierać	będziecie zbierały będziecie zbierać
3 os.	będzie zbierał będzie zbierać	będzie zbierała będzie zbierać	będzie zbierało będzie zbierać	będą zbierali będą zbierać	będą zbierały będą zbierać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zbierajmy
2 os.	zbieraj	zbierajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałbym bym zbierał	zbierałabym bym zbierała	zbierałobym bym zbierało	zbieralibyśmy byśmy zbierali	zbierałybyśmy byśmy zbierały
2 os.	zbierałbyś byś zbierał	zbierałabyś byś zbierała	zbierałobyś byś zbierało	zbieralibyście byście zbierali	zbierałybyście byście zbierały
3 os.	zbierałby by zbierał	zbierałaby by zbierała	zbierałoby by zbierało	zbieraliby by zbierali	zbierałyby by zbierały

bezosobnik: zbierano by

bezokolicznik: zbierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zbierając

gerundium: zbieranie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zbieranie	zbierania
D.	zbierania	zbierań
C.	zbieraniu	zbieraniom
B.	zbieranie	zbierania
N.	zbieraniem	zbieraniami
Ms.	zbieraniu	zbieraniach
W.	zbieranie	zbierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zbierający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierający	zbierający	zbierający	zbierające	zbierająca
D.	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającej
C.	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającej
B.	zbierającego	zbierającego	zbierający	zbierające	zbierającą
N.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającą
Ms.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierający	zbierający	zbierające	zbierające
D.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających
C.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym
B.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierające
N.	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi
Ms.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbierany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierany	zbierany	zbierany	zbierane	zbierana
D.	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranej
C.	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranej
B.	zbieranego	zbieranego	zbierany	zbierane	zbieraną
N.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieraną
Ms.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierani	zbierani	zbierane	zbierane
D.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych
C.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym
B.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbierane
N.	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi
Ms.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych

odpowiednik aspektowy: zebrać

Składnia

zbierać

6. nagrody

Definicja

otrzymywać w dużej liczbie lub ilości

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie ogólne określenia ilości

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

zbierać nagrody, wyróżnienia; gratulacje, pochwały; oklaski, owacje; dobre/złe oceny, piątki

Cytaty

Od rana zbieram gratulacje za felieton, choć niektórzy, jak Mirul, mówią, że brak tu poprawności politycznej, bo chłopów opisuję tendencyjnie, jako ochlapusów, nierobów itd.

źródło: NJKP: Krystyna Kofta: Lewa, wspomnienie prawej, 2003

Obrażające socjalistyczną i katolicką moralność filmy wywołują skandale i zbierają nagrody na festiwalach. Odważna tematyka i operatorskie zdolności Jana Dzidy, brata Franciszka, nadają filmom undergroundowy urok.

źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Prawdziwy amator, Polityka , 2005-10-15

Podstawówka, gimnazjum, liceum - nieważne, do jakiej szkoły chodzi uczeń. Jeśli zbiera piątki, może starać się o stypendium burmistrza.

źródło: NKJP: Gazeta Pomorska, 2010-02-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zbieram	zbieramy
2 os.	zbierasz	zbieracie
3 os.	zbiera	zbierają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałem +(e)m zbierał	zbierałam +(e)m zbierała	zbierałom +(e)m zbierało	zbieraliśmy +(e)śmy zbierali	zbierałyśmy +(e)śmy zbierały
2 os.	zbierałeś +(e)ś zbierał	zbierałaś +(e)ś zbierała	zbierałoś +(e)ś zbierało	zbieraliście +(e)ście zbierali	zbierałyście +(e)ście zbierały
3 os.	zbierał	zbierała	zbierało	zbierali	zbierały

bezosobnik: zbierano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zbierał będę zbierać	będę zbierała będę zbierać	będę zbierało będę zbierać	będziemy zbierali będziemy zbierać	będziemy zbierały będziemy zbierać
2 os.	będziesz zbierał będziesz zbierać	będziesz zbierała będziesz zbierać	będziesz zbierało będziesz zbierać	będziecie zbierali będziecie zbierać	będziecie zbierały będziecie zbierać
3 os.	będzie zbierał będzie zbierać	będzie zbierała będzie zbierać	będzie zbierało będzie zbierać	będą zbierali będą zbierać	będą zbierały będą zbierać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zbierajmy
2 os.	zbieraj	zbierajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałbym bym zbierał	zbierałabym bym zbierała	zbierałobym bym zbierało	zbieralibyśmy byśmy zbierali	zbierałybyśmy byśmy zbierały
2 os.	zbierałbyś byś zbierał	zbierałabyś byś zbierała	zbierałobyś byś zbierało	zbieralibyście byście zbierali	zbierałybyście byście zbierały
3 os.	zbierałby by zbierał	zbierałaby by zbierała	zbierałoby by zbierało	zbieraliby by zbierali	zbierałyby by zbierały

bezosobnik: zbierano by

bezokolicznik: zbierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zbierając

gerundium: zbieranie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zbieranie	zbierania
D.	zbierania	zbierań
C.	zbieraniu	zbieraniom
B.	zbieranie	zbierania
N.	zbieraniem	zbieraniami
Ms.	zbieraniu	zbieraniach
W.	zbieranie	zbierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zbierający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierający	zbierający	zbierający	zbierające	zbierająca
D.	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającej
C.	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającej
B.	zbierającego	zbierającego	zbierający	zbierające	zbierającą
N.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającą
Ms.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierający	zbierający	zbierające	zbierające
D.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających
C.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym
B.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierające
N.	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi
Ms.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbierany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierany	zbierany	zbierany	zbierane	zbierana
D.	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranej
C.	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranej
B.	zbieranego	zbieranego	zbierany	zbierane	zbieraną
N.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieraną
Ms.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierani	zbierani	zbierane	zbierane
D.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych
C.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym
B.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbierane
N.	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi
Ms.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych

odpowiednik aspektowy: zebrać

Składnia

zbierać

7. siły

Definicja

wzbudzać lub intensyfikować u siebie cechę, nazwaną następującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

zbierać energię, odwagę, siły

Cytaty

Leżałem, zbierając siły, bo przecież trzeba jak co dzień: wstać, umyć się, mówić dzień dobry, śniadanie, herbata, wyjść, iść - kolejny dzień.

źródło: NKJP: Martyna Żandarska-Ochnik: Pan wichrów i powiewów, 2008

Wiesz co, Polek... - zaczęła nagle Wisia. - Czekaj, najpierw ja - wtrącił szybko. Spojrzała zdziwiona. - Słucham. Polek opuścił głowę, długą chwilę zbierał odwagę. - Coś ci przyniosłem. - Dla mnie? Wyczuł jakąś obawę w jej głosie. - Nic takiego. Ot, po prostu... I wyciągnął zza koszuli obrazek, który przez cały dzień, przykry i niełaskawy, stracił jakoś świeżość.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zbieram	zbieramy
2 os.	zbierasz	zbieracie
3 os.	zbiera	zbierają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałem +(e)m zbierał	zbierałam +(e)m zbierała	zbierałom +(e)m zbierało	zbieraliśmy +(e)śmy zbierali	zbierałyśmy +(e)śmy zbierały
2 os.	zbierałeś +(e)ś zbierał	zbierałaś +(e)ś zbierała	zbierałoś +(e)ś zbierało	zbieraliście +(e)ście zbierali	zbierałyście +(e)ście zbierały
3 os.	zbierał	zbierała	zbierało	zbierali	zbierały

bezosobnik: zbierano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę zbierał będę zbierać	będę zbierała będę zbierać	będę zbierało będę zbierać	będziemy zbierali będziemy zbierać	będziemy zbierały będziemy zbierać
2 os.	będziesz zbierał będziesz zbierać	będziesz zbierała będziesz zbierać	będziesz zbierało będziesz zbierać	będziecie zbierali będziecie zbierać	będziecie zbierały będziecie zbierać
3 os.	będzie zbierał będzie zbierać	będzie zbierała będzie zbierać	będzie zbierało będzie zbierać	będą zbierali będą zbierać	będą zbierały będą zbierać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zbierajmy
2 os.	zbieraj	zbierajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zbierałbym bym zbierał	zbierałabym bym zbierała	zbierałobym bym zbierało	zbieralibyśmy byśmy zbierali	zbierałybyśmy byśmy zbierały
2 os.	zbierałbyś byś zbierał	zbierałabyś byś zbierała	zbierałobyś byś zbierało	zbieralibyście byście zbierali	zbierałybyście byście zbierały
3 os.	zbierałby by zbierał	zbierałaby by zbierała	zbierałoby by zbierało	zbieraliby by zbierali	zbierałyby by zbierały

bezosobnik: zbierano by

bezokolicznik: zbierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: zbierając

gerundium: zbieranie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zbieranie	zbierania
D.	zbierania	zbierań
C.	zbieraniu	zbieraniom
B.	zbieranie	zbierania
N.	zbieraniem	zbieraniami
Ms.	zbieraniu	zbieraniach
W.	zbieranie	zbierania

imiesłów przymiotnikowy czynny: zbierający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierający	zbierający	zbierający	zbierające	zbierająca
D.	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającego	zbierającej
C.	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającemu	zbierającej
B.	zbierającego	zbierającego	zbierający	zbierające	zbierającą
N.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającą
Ms.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierający	zbierający	zbierające	zbierające
D.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających
C.	zbierającym	zbierającym	zbierającym	zbierającym
B.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierające
N.	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi	zbierającymi
Ms.	zbierających	zbierających	zbierających	zbierających

imiesłów przymiotnikowy bierny: zbierany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	zbierany	zbierany	zbierany	zbierane	zbierana
D.	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranego	zbieranej
C.	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranemu	zbieranej
B.	zbieranego	zbieranego	zbierany	zbierane	zbieraną
N.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieraną
Ms.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	zbierani	zbierani	zbierane	zbierane
D.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych
C.	zbieranym	zbieranym	zbieranym	zbieranym
B.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbierane
N.	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi	zbieranymi
Ms.	zbieranych	zbieranych	zbieranych	zbieranych

odpowiednik aspektowy: zebrać

Składnia

zbierać

Frazeologizmy

coś zbiera jakieś żniwo
ktoś ciuła grosz do grosza
ktoś zbiera grosz do grosza
ktoś zbiera do kapelusza
ktoś zbiera myśli
ktoś zbiera szczękę z podłogi

Przysłowia

Kto sieje wiatr, (ten) zbiera burzę
Kto wiatr sieje, ten burzę zbiera

Data ostatniej modyfikacji: 02.12.2014