UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ustanawiać

Chronologizacja

1466, SStp

Pochodzenie

Zob. stanowić

1. prawo

Definicja

ustalać jakieś prawo i nadawać mu moc obowiązującą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Połączenia

parlament, sejm ustanawia coś
ustanawiać normę, opłatę, prawo, przepis, wymóg; reguły, warunki, zasady; święto, zwyczaj; fundację, stypendium; zarząd

Cytaty

Również omawiany projekt w art. 15 ustanawia święto Żandarmerii Wojskowej na dzień 13 czerwca.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 20.06.2001

Na tej sali ustanawiamy prawo miejscowe i musimy robić to zgodnie z obowiązującymi przepisami.

źródło: NKJP: Adam Ligiecki: Busko nie skarży wojewody, Echo Dnia, 2005-03-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ustanawiam	ustanawiamy
2 os.	ustanawiasz	ustanawiacie
3 os.	ustanawia	ustanawiają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustanawiałem +(e)m ustanawiał	ustanawiałam +(e)m ustanawiała	ustanawiałom +(e)m ustanawiało	ustanawialiśmy +(e)śmy ustanawiali	ustanawiałyśmy +(e)śmy ustanawiały
2 os.	ustanawiałeś +(e)ś ustanawiał	ustanawiałaś +(e)ś ustanawiała	ustanawiałoś +(e)ś ustanawiało	ustanawialiście +(e)ście ustanawiali	ustanawiałyście +(e)ście ustanawiały
3 os.	ustanawiał	ustanawiała	ustanawiało	ustanawiali	ustanawiały

bezosobnik: ustanawiano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę ustanawiał będę ustanawiać	będę ustanawiała będę ustanawiać	będę ustanawiało będę ustanawiać	będziemy ustanawiali będziemy ustanawiać	będziemy ustanawiały będziemy ustanawiać
2 os.	będziesz ustanawiał będziesz ustanawiać	będziesz ustanawiała będziesz ustanawiać	będziesz ustanawiało będziesz ustanawiać	będziecie ustanawiali będziecie ustanawiać	będziecie ustanawiały będziecie ustanawiać
3 os.	będzie ustanawiał będzie ustanawiać	będzie ustanawiała będzie ustanawiać	będzie ustanawiało będzie ustanawiać	będą ustanawiali będą ustanawiać	będą ustanawiały będą ustanawiać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ustanawiajmy
2 os.	ustanawiaj	ustanawiajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustanawiałbym bym ustanawiał	ustanawiałabym bym ustanawiała	ustanawiałobym bym ustanawiało	ustanawialibyśmy byśmy ustanawiali	ustanawiałybyśmy byśmy ustanawiały
2 os.	ustanawiałbyś byś ustanawiał	ustanawiałabyś byś ustanawiała	ustanawiałobyś byś ustanawiało	ustanawialibyście byście ustanawiali	ustanawiałybyście byście ustanawiały
3 os.	ustanawiałby by ustanawiał	ustanawiałaby by ustanawiała	ustanawiałoby by ustanawiało	ustanawialiby by ustanawiali	ustanawiałyby by ustanawiały

bezosobnik: ustanawiano by

bezokolicznik: ustanawiać

imiesłów przysłówkowy współczesny: ustanawiając

gerundium: ustanawianie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ustanawianie	ustanawiania
D.	ustanawiania	ustanawiań
C.	ustanawianiu	ustanawianiom
B.	ustanawianie	ustanawiania
N.	ustanawianiem	ustanawianiami
Ms.	ustanawianiu	ustanawianiach
W.	ustanawianie	ustanawiania

imiesłów przymiotnikowy czynny: ustanawiający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ustanawiający	ustanawiający	ustanawiający	ustanawiające	ustanawiająca
D.	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiającej
C.	ustanawiającemu	ustanawiającemu	ustanawiającemu	ustanawiającemu	ustanawiającej
B.	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiający	ustanawiające	ustanawiającą
N.	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającą
Ms.	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ustanawiający	ustanawiający	ustanawiające	ustanawiające
D.	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających
C.	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym
B.	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiające
N.	ustanawiającymi	ustanawiającymi	ustanawiającymi	ustanawiającymi
Ms.	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających

imiesłów przymiotnikowy bierny: ustanawiany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ustanawiany	ustanawiany	ustanawiany	ustanawiane	ustanawiana
D.	ustanawianego	ustanawianego	ustanawianego	ustanawianego	ustanawianej
C.	ustanawianemu	ustanawianemu	ustanawianemu	ustanawianemu	ustanawianej
B.	ustanawianego	ustanawianego	ustanawiany	ustanawiane	ustanawianą
N.	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianą
Ms.	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ustanawiani	ustanawiani	ustanawiane	ustanawiane
D.	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych
C.	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym
B.	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych	ustanawiane
N.	ustanawianymi	ustanawianymi	ustanawianymi	ustanawianymi
Ms.	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych

odpowiednik aspektowy: ustanowić

Składnia

ustanawiać

2. pełnomocnika

Definicja

wyznaczać do pełnienia jakiejś funkcji osobę lub instytucję i nadawać temu moc obowiązującą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Połączenia

oskarżony, pozwany, sąd, strona ustanawia kogoś
ustanawiać kuratora, obrońcę, pełnomocnika, reprezentanta; zastępcę; spadkobiercę

Cytaty

Wtedy, jeżeli oskarżony sam nie wybierze kolejnego adwokata, sąd ustanawia obrońcę z urzędu.

źródło: NKJP: Ewa Drzazga: Sędzia obali sądy?, Dziennik Łódzki, 2007-08-30

Nigdy dotąd żaden papież nie ustanowił za jednym razem tak wielu kardynałów.

źródło: NKJP: Msza 44 purpuratów, Dziennik Polski, 2001-02-23

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	ustanawiam	ustanawiamy
2 os.	ustanawiasz	ustanawiacie
3 os.	ustanawia	ustanawiają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustanawiałem +(e)m ustanawiał	ustanawiałam +(e)m ustanawiała	ustanawiałom +(e)m ustanawiało	ustanawialiśmy +(e)śmy ustanawiali	ustanawiałyśmy +(e)śmy ustanawiały
2 os.	ustanawiałeś +(e)ś ustanawiał	ustanawiałaś +(e)ś ustanawiała	ustanawiałoś +(e)ś ustanawiało	ustanawialiście +(e)ście ustanawiali	ustanawiałyście +(e)ście ustanawiały
3 os.	ustanawiał	ustanawiała	ustanawiało	ustanawiali	ustanawiały

bezosobnik: ustanawiano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę ustanawiał będę ustanawiać	będę ustanawiała będę ustanawiać	będę ustanawiało będę ustanawiać	będziemy ustanawiali będziemy ustanawiać	będziemy ustanawiały będziemy ustanawiać
2 os.	będziesz ustanawiał będziesz ustanawiać	będziesz ustanawiała będziesz ustanawiać	będziesz ustanawiało będziesz ustanawiać	będziecie ustanawiali będziecie ustanawiać	będziecie ustanawiały będziecie ustanawiać
3 os.	będzie ustanawiał będzie ustanawiać	będzie ustanawiała będzie ustanawiać	będzie ustanawiało będzie ustanawiać	będą ustanawiali będą ustanawiać	będą ustanawiały będą ustanawiać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		ustanawiajmy
2 os.	ustanawiaj	ustanawiajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	ustanawiałbym bym ustanawiał	ustanawiałabym bym ustanawiała	ustanawiałobym bym ustanawiało	ustanawialibyśmy byśmy ustanawiali	ustanawiałybyśmy byśmy ustanawiały
2 os.	ustanawiałbyś byś ustanawiał	ustanawiałabyś byś ustanawiała	ustanawiałobyś byś ustanawiało	ustanawialibyście byście ustanawiali	ustanawiałybyście byście ustanawiały
3 os.	ustanawiałby by ustanawiał	ustanawiałaby by ustanawiała	ustanawiałoby by ustanawiało	ustanawialiby by ustanawiali	ustanawiałyby by ustanawiały

bezosobnik: ustanawiano by

bezokolicznik: ustanawiać

imiesłów przysłówkowy współczesny: ustanawiając

gerundium: ustanawianie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ustanawianie	ustanawiania
D.	ustanawiania	ustanawiań
C.	ustanawianiu	ustanawianiom
B.	ustanawianie	ustanawiania
N.	ustanawianiem	ustanawianiami
Ms.	ustanawianiu	ustanawianiach
W.	ustanawianie	ustanawiania

imiesłów przymiotnikowy czynny: ustanawiający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ustanawiający	ustanawiający	ustanawiający	ustanawiające	ustanawiająca
D.	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiającej
C.	ustanawiającemu	ustanawiającemu	ustanawiającemu	ustanawiającemu	ustanawiającej
B.	ustanawiającego	ustanawiającego	ustanawiający	ustanawiające	ustanawiającą
N.	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającą
Ms.	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ustanawiający	ustanawiający	ustanawiające	ustanawiające
D.	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających
C.	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym	ustanawiającym
B.	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiające
N.	ustanawiającymi	ustanawiającymi	ustanawiającymi	ustanawiającymi
Ms.	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających	ustanawiających

imiesłów przymiotnikowy bierny: ustanawiany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	ustanawiany	ustanawiany	ustanawiany	ustanawiane	ustanawiana
D.	ustanawianego	ustanawianego	ustanawianego	ustanawianego	ustanawianej
C.	ustanawianemu	ustanawianemu	ustanawianemu	ustanawianemu	ustanawianej
B.	ustanawianego	ustanawianego	ustanawiany	ustanawiane	ustanawianą
N.	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianą
Ms.	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	ustanawiani	ustanawiani	ustanawiane	ustanawiane
D.	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych
C.	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym	ustanawianym
B.	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych	ustanawiane
N.	ustanawianymi	ustanawianymi	ustanawianymi	ustanawianymi
Ms.	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych	ustanawianych

odpowiednik aspektowy: ustanowić

Składnia

ustanawiać

KOGO

Frazeologizmy

ktoś ustanawia rekord

Data ostatniej modyfikacji: 26.06.2014