UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

roztropny

Chronologizacja

1420, SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. roztropny
roztropny
roztropny
roztropne
roztropna
D. roztropnego
roztropnego
roztropnego
roztropnego
roztropnej
C. roztropnemu
roztropnemu
roztropnemu
roztropnemu
roztropnej
B. roztropnego
roztropnego
roztropny
roztropne
roztropną
N. roztropnym
roztropnym
roztropnym
roztropnym
roztropną
Ms. roztropnym
roztropnym
roztropnym
roztropnym
roztropnej
W. roztropny
roztropny
roztropny
roztropne
roztropna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. roztropni
roztropni
roztropne
roztropne
D. roztropnych
roztropnych
roztropnych
roztropnych
C. roztropnym
roztropnym
roztropnym
roztropnym
B. roztropnych
roztropnych
roztropnych
roztropne
N. roztropnymi
roztropnymi
roztropnymi
roztropnymi
Ms. roztropnych
roztropnych
roztropnych
roztropnych
W. roztropni
roztropni
roztropne
roztropne

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. roztropniejszy
roztropniejszy
roztropniejszy
roztropniejsze
roztropniejsza
D. roztropniejszego
roztropniejszego
roztropniejszego
roztropniejszego
roztropniejszej
C. roztropniejszemu
roztropniejszemu
roztropniejszemu
roztropniejszemu
roztropniejszej
B. roztropniejszego
roztropniejszego
roztropniejszy
roztropniejsze
roztropniejszą
N. roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszą
Ms. roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszej
W. roztropniejszy
roztropniejszy
roztropniejszy
roztropniejsze
roztropniejsza
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. roztropniejsi
roztropniejsi
roztropniejsze
roztropniejsze
D. roztropniejszych
roztropniejszych
roztropniejszych
roztropniejszych
C. roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszym
roztropniejszym
B. roztropniejszych
roztropniejszych
roztropniejszych
roztropniejsze
N. roztropniejszymi
roztropniejszymi
roztropniejszymi
roztropniejszymi
Ms. roztropniejszych
roztropniejszych
roztropniejszych
roztropniejszych
W. roztropniejsi
roztropniejsi
roztropniejsze
roztropniejsze

Pochodzenie

Przymiotnik od przedrostkowego czasownika roztropić, znaczący pierwotnie 'podążający dobrym tropem' > 'rozważny, rozsądny, przezorny'; zob. tropić

1.a człowiek

Definicja

taki, który w postępowaniu kieruje się rozsądkiem i namysłem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozumny

Połączenia

  • roztropny człowiek, polityk
  • roztropny i mądry

Cytaty

[...] każdy roztropny kierowca zbliżając się do przejścia dla pieszych zachowuje szczególną ostrożność.

źródło: NKJP: Iwona Kamieńska: Droga śmierci, Gazeta Krakowska, 2003-06-20

Człowiek, którego przykładem jest nasz rektor, ceni dobrych, brzydzi się złymi, nie daje się przekupić ani prośbą, ani błaganiami, ani przywilejem, jest roztropny w działaniu, mądry w sądach, pilny w zajęciach.

źródło: NKJP: Elżbieta Jung-Palczewska (red.): Prima Verba - Krakowskie mowy uniwersyteckie, 2000

Chodzi do zerówki dopiero, ale roztropniejszy jest i bystrzejszy od wielu tych głąbów, co już zaraz wyjdą ze szkoły.

źródło: NKJP: Marian Pilot: Na odchodnym, 2002

Sądy powinny być bardziej roztropne w ferowaniu wyroków.

źródło: NKJP: Piotr Pytlakowski: Pomruk za murem, Polityka, 2004-02-21

[...] we władzach miasta powinni zasiadać ludzie inteligentni i roztropni.

źródło: NKJP: Kwestionariusze wyborcze, Dziennik Polski, 2008-08-22

1.b wybór

Definicja

taki, który świadczy o tym, że ktoś w postępowaniu kieruje się rozsądkiem i namysłem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

  • roztropny kompromis; roztropne działanie; roztropne decyzje
  • roztropny i racjonalny

Cytaty

Dobiegają końca prace nad budżetem i jest szansa, aby w tym trudnym okresie reform i rozwoju gospodarki wolnorynkowej przyjąć budżet trudny, ale roztropny.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.02.1999

Gospodarze, mimo przewagi tudzież łatwości, z jaką zdobywali pole, nie potrafili zdobyć się na roztropniejsze rozegranie akcji na połowie Stali.

źródło: NKJP: Nieporadność w ataku, Dziennik Polski, 1998-03-23

W latach 2007-2013 napłyną do Wielkopolski miliony złotych z unijnych funduszy na rozwój infrastruktury. Pieniądze te trzeba nie tylko pozyskać na sensowne projekty. Jeszcze ważniejszym zadaniem jest ich roztropne wydanie.

źródło: NKJP: Sławomir Kmiecik: Szansą jest turystyka Debata, Polska Głos Wielkopolski, 2007-02-20

[...] stwierdziła, że decyzja przewodniczącego jest roztropna.

źródło: NKJP: Magdalena Hodak, Dziennik Łódzki, 2006-12-15

Bywają też wywiady, w których padają pytania oryginalne i roztropne [...].

źródło: NKJP: Małgorzata Kita: Relacje transtekstualne wywiadu prasowego, 2001

Data ostatniej modyfikacji: 20.06.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json