UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prawy

Chronologizacja

XIV w., Bor
XIV w., Bańk

Pochodzenie

psł. *pravъ 'prosty; sprawny, właściwy, odpowiedni, stosowny'

Północnosłowiańskie znaczenie 'znajdujący się po stronie przeciwnej niż serce człowieka' rozwinęło się ze znaczenia 'sprawny, właściwy, odpowiedni'

1.a policzek

Definicja

taki, który będąc częścią ciała ludzkiego lub zwierzęcego, znajduje się po przeciwnej stronie w stosunku do tej, w której zwykle umieszczone jest serce

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

prawy bok ciała, policzek, profil; prawa brew, dłoń, noga, ręka, skroń; prawe oko, ramię, ucho

Cytaty

Rzucony siłą rozpędu na stragan z owocami poczuł silny ból w prawym boku, a w chwilę później wszystko wokół zmieniło się w ciemność.

źródło: NKJP: Adam Barczyński: Ślepy los, 1999

Zdjęła okulary. Z jasną cerą dawnej modelki kontrastował fioletowy siniak pod prawym okiem.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa
D.	prawego	prawego	prawego	prawego	prawej
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu	prawej
B.	prawego	prawego	prawy	prawe	prawą
N.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawą
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawej
W.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawi	prawi	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawi	prawi	prawe	prawe

1.b but

Definicja

przeznaczony do ubierania na część ciała ludzkiego znajdującą się po przeciwnej stronie w stosunku do tej, w której zwykle umieszczone jest serce

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

Połączenia

prawy but, rękaw; prawa nogawka

Cytaty

Obok swojego prawego buta, w jednej z kratek gumowego dywanika, Izaura zobaczyła złoty grosik.

źródło: NKJP: Zbigniew Górniak: Siostra i byk, 2009

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa
D.	prawego	prawego	prawego	prawego	prawej
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu	prawej
B.	prawego	prawego	prawy	prawe	prawą
N.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawą
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawej
W.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawi	prawi	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawi	prawi	prawe	prawe

1.c sierpowy

Definicja

sport.

w boksie: zadany prawą ręką

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

prawy prosty, sierp, sierpowy

Cytaty

Niespodziewanie początek walki należał do Amerykanina, który potężnym ciosem prawym zamachowym trafił W.

źródło: NKJP: (PAP): Zadecydował finisz, Dziennik Polski, 2006-10-09

Bije lewy prosty i zaraz potem prawy sierp. Stosuje kombinacje ciosów i ucieka.

źródło: NKJP: Bartłomiej Henryk Czekański: Z bazuką na lalusia, Gazeta Wrocławska, 1999

Polak rzadko zadawał ciosy prawe proste, tak skuteczne w walce z mańkutem.

źródło: NKJP: Nie wygrał, ale zadziwił, Dziennik Polski, 2004-04-19

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy
D.	prawego	prawego	prawego	prawego
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu
B.	prawego	prawego
N.	prawym	prawym	prawym	prawym
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym
W.	prawy	prawy	prawy

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawe	prawe

2. brzeg rzeki

Definicja

znajdujący się, względem ciała człowieka poruszającego się lub zwróconego twarzą w kierunku celu ruchu po tej jego stronie, w której normalnie nie ma on umieszczonego serca

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni kierunek

Połączenia

prawy brzeg; pas jezdni; prawa strona; prawe pobocze

Cytaty

Heinz popatrzył na odbitkę. Dwie twarze znajdujące się po prawej stronie rozpoznał od razu.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

Tam istne piekło, ogień i zagłada. Dillingen już niechybnie zdobyte, coraz większe siły Czarnych przechodzą Jarugę, lada moment zaleją całą dolinę na prawym brzegu.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa
D.	prawego	prawego	prawego	prawego	prawej
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu	prawej
B.	prawego	prawego	prawy	prawe	prawą
N.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawą
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawej
W.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawi	prawi	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawi	prawi	prawe	prawe

3. strona spodni

Definicja

będący wierzchnią, zewnętrzną stroną tkaniny, materiału, ubrania

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

Połączenia

prawa strona bluzki, spodni, sukienki...

Cytaty

Przypinamy nasz przyszły mankiet na lewej stronie nogawki tak, aby lewa strona spodni stykała się z prawą stroną mankietu.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa
D.	prawego	prawego	prawego	prawego	prawej
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu	prawej
B.	prawego	prawego	prawy	prawe	prawą
N.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawą
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawej
W.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawi	prawi	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawi	prawi	prawe	prawe

4. człowiek

Definicja

książk.

uczciwy, szlachetny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Połączenia

prawy człowiek

Cytaty

Ciebie łatwo oszukać, wiedźminie, bo ty nie dociekasz pobudek. Ale ja nie chcę cię oszukiwać. Tedy nie patrz na te baby i dzieci, nie miej krasnoluda, który przed tobą stoi, za prawego i szlachetnego. Stoi przed tobą złodziej, rabuś, a może i morderca.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa
D.	prawego	prawego	prawego	prawego	prawej
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu	prawej
B.	prawego	prawego	prawy	prawe	prawą
N.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawą
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawej
W.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawi	prawi	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawi	prawi	prawe	prawe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawszy	prawszy	prawszy	prawsze	prawsza
D.	prawszego	prawszego	prawszego	prawszego	prawszej
C.	prawszemu	prawszemu	prawszemu	prawszemu	prawszej
B.	prawszego	prawszego	prawszy	prawsze	prawszą
N.	prawszym	prawszym	prawszym	prawszym	prawszą
Ms.	prawszym	prawszym	prawszym	prawszym	prawszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawsi	prawsi	prawsze	prawsze
D.	prawszych	prawszych	prawszych	prawszych
C.	prawszym	prawszym	prawszym	prawszym
B.	prawszych	prawszych	prawszych	prawsze
N.	prawszymi	prawszymi	prawszymi	prawszymi
Ms.	prawszych	prawszych	prawszych	prawszych

5. potomek

Definicja

daw.

legalny, prawowity

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina relacje rodzinne

Połączenia

prawy dziedzic, potomek; właściciel

Cytaty

Był to niby czynsz dzierżawny, lenno złożone prawemu właścicielowi.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1996

Minister Bezpieczeństwa Publicznego, prawy syn narodu polskiego, szacowny towarzysz Stanisław Radkiewicz, pobrzękując dziesiątkami medali przyznanych mu z woli ludu poprzez wyłonionych przez siebie kundli, do tej czynności specjalnie tresowanych, mówił w Sejmie [...].

źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica..., 2006

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa
D.	prawego	prawego	prawego	prawego	prawej
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu	prawej
B.	prawego	prawego	prawy	prawe	prawą
N.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawą
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawej
W.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawi	prawi	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawi	prawi	prawe	prawe

6. prawicowy

Definicja

polit.

prawicowy, mający konserwatywne poglądy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa doktryny i poglądy polityczne

Połączenia

prawa strona sceny politycznej

Cytaty

Mam wrażenie, że po prawej stronie sceny politycznej zaczyna dominować filozofia: dajcie nam człowieka, a paragraf na niego znajdziemy.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa
D.	prawego	prawego	prawego	prawego	prawej
C.	prawemu	prawemu	prawemu	prawemu	prawej
B.	prawego	prawego	prawy	prawe	prawą
N.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawą
Ms.	prawym	prawym	prawym	prawym	prawej
W.	prawy	prawy	prawy	prawe	prawa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	prawi	prawi	prawe	prawe
D.	prawych	prawych	prawych	prawych
C.	prawym	prawym	prawym	prawym
B.	prawych	prawych	prawych	prawe
N.	prawymi	prawymi	prawymi	prawymi
Ms.	prawych	prawych	prawych	prawych
W.	prawi	prawi	prawe	prawe

Frazeologizmy

ktoś sięga prawą ręką do lewego ucha
ktoś sięga lewą ręką do prawego ucha
ktoś sięga lewą ręką do prawej kieszeni
prawa ręka
reguła prawej ręki
z prawego łoża I
z prawego łoża II

Data ostatniej modyfikacji: 12.05.2014