Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *mъknǫti 'zacząć się ruszać, poruszać, cisnąć'
1. samochód
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport
Połączenia
- pociąg, samochód mknie; auta mkną
- mknąć do mety, do przodu
- mknąć po drodze, po szosie, po szynach; po niebie
- mknąć przed siebie
- mknąć w górę
- mknąć z jakąś prędkością
- mknąć jak błyskawica, jak strzała, jak wicher; jak oszalały
Cytaty
|
Codziennie po ich stokach mknie 5 tys. narciarzy. źródło: NKJP: Piotr Pytlakowski, Ewa Winnicka: Nie tylko dla orłów, Polityka, 2006-02-18 |
|
|
Ukosem przez step olbrzymimi susami mknęły kangury, oddalając się coraz bardziej na wschód od skalnego łańcucha. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957 |
|
|
Świadczy to o prędkości, z jaką mknął opel - mówili na miejscu wypadku funkcjonariusze łódzkiej drogówki. źródło: NKJP: (TJ): Śmiertelne potrącenie, Express Ilustrowany, 2003-09-19 |
|
|
[...] zobaczył nad głową, mknącą po niebie ze świstem, rozpaloną do białości kulę, wlokącą za sobą ogon krwawej poświaty. źródło: NKJP: Łukasz Kamykowski: Dom między lipą a bilbordem, 2008 |
|
|
[...] słuchał szumu wody mknącej rynną ku parterowi [...]. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
mknę |
mkniemy |
|||
| 2 os. |
mkniesz |
mkniecie |
|||
| 3 os. |
mknie |
mkną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
mknąłem +(e)m mknął |
mknęłam +(e)m mknęła |
mknęłom +(e)m mknęło |
mknęliśmy +(e)śmy mknęli |
mknęłyśmy +(e)śmy mknęły |
| 2 os. |
mknąłeś +(e)ś mknął |
mknęłaś +(e)ś mknęła |
mknęłoś +(e)ś mknęło |
mknęliście +(e)ście mknęli |
mknęłyście +(e)ście mknęły |
| 3 os. |
mknął |
mknęła |
mknęło |
mknęli |
mknęły |
bezosobnik: mknięto
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę mknął będę mknąć |
będę mknęła będę mknąć |
będę mknęło będę mknąć |
będziemy mknęli będziemy mknąć |
będziemy mknęły będziemy mknąć |
| 2 os. |
będziesz mknął będziesz mknąć |
będziesz mknęła będziesz mknąć |
będziesz mknęło będziesz mknąć |
będziecie mknęli będziecie mknąć |
będziecie mknęły będziecie mknąć |
| 3 os. |
będzie mknął będzie mknąć |
będzie mknęła będzie mknąć |
będzie mknęło będzie mknąć |
będą mknęli będą mknąć |
będą mknęły będą mknąć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
mknijmy |
|
| 2 os. |
mknij |
mknijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
mknąłbym bym mknął |
mknęłabym bym mknęła |
mknęłobym bym mknęło |
mknęlibyśmy byśmy mknęli |
mknęłybyśmy byśmy mknęły |
| 2 os. |
mknąłbyś byś mknął |
mknęłabyś byś mknęła |
mknęłobyś byś mknęło |
mknęlibyście byście mknęli |
mknęłybyście byście mknęły |
| 3 os. |
mknąłby by mknął |
mknęłaby by mknęła |
mknęłoby by mknęło |
mknęliby by mknęli |
mknęłyby by mknęły |
bezosobnik: mknięto by
bezokolicznik: mknąć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
mknąc
gerundium: mknięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | mknięcie |
mknięcia |
| D. | mknięcia |
mknięć |
| C. | mknięciu |
mknięciom |
| B. | mknięcie |
mknięcia |
| N. | mknięciem |
mknięciami |
| Ms. | mknięciu |
mknięciach |
| W. | mknięcie |
mknięcia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: mknący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | mknący |
mknący |
mknący |
mknące |
mknąca |
| D. | mknącego |
mknącego |
mknącego |
mknącego |
mknącej |
| C. | mknącemu |
mknącemu |
mknącemu |
mknącemu |
mknącej |
| B. | mknącego |
mknącego |
mknący |
mknące |
mknącą |
| N. | mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącą |
| Ms. | mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | mknący |
mknący |
mknące |
mknące |
| D. | mknących |
mknących |
mknących |
mknących |
| C. | mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącym |
| B. | mknących |
mknących |
mknących |
mknące |
| N. | mknącymi |
mknącymi |
mknącymi |
mknącymi |
| Ms. | mknących |
mknących |
mknących |
mknących |
Składnia
|
+ | mknąć | + |
(GDZIE)
|
2. życie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu
Połączenia
- godziny, lata, miesiące... mkną
Cytaty
|
Było mi duszno, poruszałem się tak strasznie wolno, a czas mknął jak oszalały. źródło: NKJP: Jerzy Sosnowski: Linia nocna, 2002 |
|
|
W dzisiejszym nerwowym, wartko mknącym życiu przepojonym rywalizacją nie ma czasu na spokojne i pogłębione studiowanie osobowości innych ludzi. źródło: NKJP: Wojciech Józef Burszta: Orgazm osobowości, Polityka, 2005-09-17 |
|
|
Jeszcze kilkadziesiąt szybko mknących sekund i Kaneyasu zobaczył tuż przed sobą mglisty zarys górnego sklepienia tunelu źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
mknę |
mkniemy |
|||
| 2 os. |
mkniesz |
mkniecie |
|||
| 3 os. |
mknie |
mkną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
mknąłem +(e)m mknął |
mknęłam +(e)m mknęła |
mknęłom +(e)m mknęło |
mknęliśmy +(e)śmy mknęli |
mknęłyśmy +(e)śmy mknęły |
| 2 os. |
mknąłeś +(e)ś mknął |
mknęłaś +(e)ś mknęła |
mknęłoś +(e)ś mknęło |
mknęliście +(e)ście mknęli |
mknęłyście +(e)ście mknęły |
| 3 os. |
mknął |
mknęła |
mknęło |
mknęli |
mknęły |
bezosobnik: mknięto
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę mknął będę mknąć |
będę mknęła będę mknąć |
będę mknęło będę mknąć |
będziemy mknęli będziemy mknąć |
będziemy mknęły będziemy mknąć |
| 2 os. |
będziesz mknął będziesz mknąć |
będziesz mknęła będziesz mknąć |
będziesz mknęło będziesz mknąć |
będziecie mknęli będziecie mknąć |
będziecie mknęły będziecie mknąć |
| 3 os. |
będzie mknął będzie mknąć |
będzie mknęła będzie mknąć |
będzie mknęło będzie mknąć |
będą mknęli będą mknąć |
będą mknęły będą mknąć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
mknijmy |
|
| 2 os. |
mknij |
mknijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
mknąłbym bym mknął |
mknęłabym bym mknęła |
mknęłobym bym mknęło |
mknęlibyśmy byśmy mknęli |
mknęłybyśmy byśmy mknęły |
| 2 os. |
mknąłbyś byś mknął |
mknęłabyś byś mknęła |
mknęłobyś byś mknęło |
mknęlibyście byście mknęli |
mknęłybyście byście mknęły |
| 3 os. |
mknąłby by mknął |
mknęłaby by mknęła |
mknęłoby by mknęło |
mknęliby by mknęli |
mknęłyby by mknęły |
bezosobnik: mknięto by
bezokolicznik: mknąć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
mknąc
gerundium: mknięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | mknięcie |
mknięcia |
| D. | mknięcia |
mknięć |
| C. | mknięciu |
mknięciom |
| B. | mknięcie |
mknięcia |
| N. | mknięciem |
mknięciami |
| Ms. | mknięciu |
mknięciach |
| W. | mknięcie |
mknięcia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: mknący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | mknący |
mknący |
mknący |
mknące |
mknąca |
| D. | mknącego |
mknącego |
mknącego |
mknącego |
mknącej |
| C. | mknącemu |
mknącemu |
mknącemu |
mknącemu |
mknącej |
| B. | mknącego |
mknącego |
mknący |
mknące |
mknącą |
| N. | mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącą |
| Ms. | mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | mknący |
mknący |
mknące |
mknące |
| D. | mknących |
mknących |
mknących |
mknących |
| C. | mknącym |
mknącym |
mknącym |
mknącym |
| B. | mknących |
mknących |
mknących |
mknące |
| N. | mknącymi |
mknącymi |
mknącymi |
mknącymi |
| Ms. | mknących |
mknących |
mknących |
mknących |
Składnia
| Rznieżywotny | + | mknąć | + |
|