Chronologizacja
Pochodzenie
Od psł. *nižiti 'czynić niskim, obniżać, zniżać' z przedrostkiem po-; forma prasłowiańska jest czasownikiem odprzymiotnikowym od psł. *nizъ 'niski' - jest oparta na temacie stopnia wyższego *niž- (Bor); zob. niski
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | upokorzyć |
Połączenia
- poniżyć bezbronnego, człowieka, dziecko, kobietę, żonę; czyjąś dumę, godność, czyjś majestat
- poniżyć na czyichś oczach
- poniżyć w czyjejś obecności, w czyichś oczach, w opinii publicznej
- poniżyć publicznie
- chcieć kogoś poniżyć
- poniżyć i skrzywdzić; poniżyć i upodlić
Cytaty
|
Najważniejsza kobieta w jego życiu zdradziła go, pomiatała nim i jego uczuciami, poniżyła go w sposób wyjątkowo zdradziecki. źródło: KWSJP: Tadeusz Wójciak: Pierwsze ofiary, prasa, 1999 |
|
|
Ze łzami gniewu i dumy urażonej wołała, że nigdy, przenigdy nie pozwoli poniżyć wspaniałej swej rzymskości. źródło: KWSJP: Teodor Parnicki: Srebrne orły, 1945 |
|
|
Poniżył mnie i ośmieszył, sprał jak nieposłusznego szczeniaka. źródło: KWSJP: Aleksander Minkowski: Urlop na Tahiti, 1965 |
|
|
Dlaczego musiałaś go publicznie poniżyć wywlekaniem tego nieszczęsnego lapsusu z Cordoby? źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
poniżę |
poniżymy |
|||
| 2 os. |
poniżysz |
poniżycie |
|||
| 3 os. |
poniży |
poniżą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poniżyłem +(e)m poniżył |
poniżyłam +(e)m poniżyła |
poniżyłom +(e)m poniżyło |
poniżyliśmy +(e)śmy poniżyli |
poniżyłyśmy +(e)śmy poniżyły |
| 2 os. |
poniżyłeś +(e)ś poniżył |
poniżyłaś +(e)ś poniżyła |
poniżyłoś +(e)ś poniżyło |
poniżyliście +(e)ście poniżyli |
poniżyłyście +(e)ście poniżyły |
| 3 os. |
poniżył |
poniżyła |
poniżyło |
poniżyli |
poniżyły |
bezosobnik: poniżono
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
poniżmy |
|
| 2 os. |
poniż |
poniżcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poniżyłbym bym poniżył |
poniżyłabym bym poniżyła |
poniżyłobym bym poniżyło |
poniżylibyśmy byśmy poniżyli |
poniżyłybyśmy byśmy poniżyły |
| 2 os. |
poniżyłbyś byś poniżył |
poniżyłabyś byś poniżyła |
poniżyłobyś byś poniżyło |
poniżylibyście byście poniżyli |
poniżyłybyście byście poniżyły |
| 3 os. |
poniżyłby by poniżył |
poniżyłaby by poniżyła |
poniżyłoby by poniżyło |
poniżyliby by poniżyli |
poniżyłyby by poniżyły |
bezosobnik: poniżono by
bezokolicznik: poniżyć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
poniżywszy
gerundium: poniżenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | poniżenie |
poniżenia |
| D. | poniżenia |
poniżeń |
| C. | poniżeniu |
poniżeniom |
| B. | poniżenie |
poniżenia |
| N. | poniżeniem |
poniżeniami |
| Ms. | poniżeniu |
poniżeniach |
| W. | poniżenie |
poniżenia |
imiesłów przymiotnikowy bierny: poniżony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | poniżony |
poniżony |
poniżony |
poniżone |
poniżona |
| D. | poniżonego |
poniżonego |
poniżonego |
poniżonego |
poniżonej |
| C. | poniżonemu |
poniżonemu |
poniżonemu |
poniżonemu |
poniżonej |
| B. | poniżonego |
poniżonego |
poniżony |
poniżone |
poniżoną |
| N. | poniżonym |
poniżonym |
poniżonym |
poniżonym |
poniżoną |
| Ms. | poniżonym |
poniżonym |
poniżonym |
poniżonym |
poniżonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | poniżeni |
poniżeni |
poniżone |
poniżone |
| D. | poniżonych |
poniżonych |
poniżonych |
poniżonych |
| C. | poniżonym |
poniżonym |
poniżonym |
poniżonym |
| B. | poniżonych |
poniżonych |
poniżonych |
poniżone |
| N. | poniżonymi |
poniżonymi |
poniżonymi |
poniżonymi |
| Ms. | poniżonych |
poniżonych |
poniżonych |
poniżonych |
odpowiednik aspektowy: poniżać
Składnia
|
+ | poniżyć | + |
KOGO/CO +
(CZYM)
|