UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

poniżyć

Chronologizacja

1434, SStp

Pochodzenie

Od psł. *nižiti 'czynić niskim, obniżać, zniżać' z przedrostkiem po-; forma prasłowiańska jest czasownikiem odprzymiotnikowym od psł. *nizъ 'niski' - jest oparta na temacie stopnia wyższego *niž- (Bor); zob. niski

Definicja

spowodować, że ktoś poczuł się głęboko dotknięty, zawstydzony lub ośmieszony

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  upokorzyć

Połączenia

  • poniżyć bezbronnego, człowieka, dziecko, kobietę, żonę; czyjąś dumę, godność, czyjś majestat
  • poniżyć na czyichś oczach
  • poniżyć w czyjejś obecności, w czyichś oczach, w opinii publicznej
  • poniżyć publicznie
  • chcieć kogoś poniżyć
  • poniżyć i skrzywdzić; poniżyć i upodlić

Cytaty

Najważniejsza kobieta w jego życiu zdradziła go, pomiatała nim i jego uczuciami, poniżyła go w sposób wyjątkowo zdradziecki.

źródło: KWSJP: Tadeusz Wójciak: Pierwsze ofiary, prasa, 1999

Ze łzami gniewu i dumy urażonej wołała, że nigdy, przenigdy nie pozwoli poniżyć wspaniałej swej rzymskości.

źródło: KWSJP: Teodor Parnicki: Srebrne orły, 1945

Poniżył mnie i ośmieszył, sprał jak nieposłusznego szczeniaka.

źródło: KWSJP: Aleksander Minkowski: Urlop na Tahiti, 1965

Dlaczego musiałaś go publicznie poniżyć wywlekaniem tego nieszczęsnego lapsusu z Cordoby?

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. poniżę
poniżymy
2 os. poniżysz
poniżycie
3 os. poniży
poniżą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. poniżyłem
+(e)m poniżył
poniżyłam
+(e)m poniżyła
poniżyłom
+(e)m poniżyło
poniżyliśmy
+(e)śmy poniżyli
poniżyłyśmy
+(e)śmy poniżyły
2 os. poniżyłeś
+(e)ś poniżył
poniżyłaś
+(e)ś poniżyła
poniżyłoś
+(e)ś poniżyło
poniżyliście
+(e)ście poniżyli
poniżyłyście
+(e)ście poniżyły
3 os. poniżył
poniżyła
poniżyło
poniżyli
poniżyły

bezosobnik: poniżono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. poniżmy
2 os. poniż
poniżcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. poniżyłbym
bym poniżył
poniżyłabym
bym poniżyła
poniżyłobym
bym poniżyło
poniżylibyśmy
byśmy poniżyli
poniżyłybyśmy
byśmy poniżyły
2 os. poniżyłbyś
byś poniżył
poniżyłabyś
byś poniżyła
poniżyłobyś
byś poniżyło
poniżylibyście
byście poniżyli
poniżyłybyście
byście poniżyły
3 os. poniżyłby
by poniżył
poniżyłaby
by poniżyła
poniżyłoby
by poniżyło
poniżyliby
by poniżyli
poniżyłyby
by poniżyły

bezosobnik: poniżono by

bezokolicznik: poniżyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: poniżywszy

gerundium: poniżenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. poniżenie
poniżenia
D. poniżenia
poniżeń
C. poniżeniu
poniżeniom
B. poniżenie
poniżenia
N. poniżeniem
poniżeniami
Ms. poniżeniu
poniżeniach
W. poniżenie
poniżenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: poniżony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poniżony
poniżony
poniżony
poniżone
poniżona
D. poniżonego
poniżonego
poniżonego
poniżonego
poniżonej
C. poniżonemu
poniżonemu
poniżonemu
poniżonemu
poniżonej
B. poniżonego
poniżonego
poniżony
poniżone
poniżoną
N. poniżonym
poniżonym
poniżonym
poniżonym
poniżoną
Ms. poniżonym
poniżonym
poniżonym
poniżonym
poniżonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poniżeni
poniżeni
poniżone
poniżone
D. poniżonych
poniżonych
poniżonych
poniżonych
C. poniżonym
poniżonym
poniżonym
poniżonym
B. poniżonych
poniżonych
poniżonych
poniżone
N. poniżonymi
poniżonymi
poniżonymi
poniżonymi
Ms. poniżonych
poniżonych
poniżonych
poniżonych

odpowiednik aspektowy: poniżać

Składnia

bez ograniczeń + poniżyć +
KOGO/CO + (CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 24.10.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json