UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niknąć

Chronologizacja

1579, SPXVI

Pochodzenie

psł. *niknǫti 'schylać się, pochylać się; znikać, ginąć'

1. we mgle

Definicja

przestawać być widocznym, słyszalnym lub w ogóle przestawać istnieć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

  • niknąć w chmurach, w ciemnościach, we mgle, w mroku, w zaroślach
  • niknąć z oczu
  • niknąć powoli, stopniowo, szybko, w oddali
  • oddalać się i niknąć, pojawiać się i niknąć

Cytaty

Na platformie znajdowało się ogromne okno bez szyb. Właśnie tędy wpadały z dworu osy i niknęły w czarnym otworze.

źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987

Rzeki te, chociaż początkowo niosą dużo wody, szybko nikną w piaskach pustyni.

źródło: NKJP: Luckas-bot: Wikipedia.pl

Droga [...] wiła się, skręcała w najmniej spodziewanym momencie, nikła między domami, by znów się wynurzyć kawałek dalej.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

Głos nikł i stawał się coraz cichszy.

źródło: NKJP: Alicja Chrzanowska: Tarot a karma, czyli problemy wcieleń reinkarnacyjnych, 2001

Szli powoli, przyglądając się domostwom, z niknącą nadzieją, że przez szpary okiennic dojrzą światło.

źródło: NKJP: K. Frelichowski: Czas próby, cz.II, Akant, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niknę
nikniemy
2 os. nikniesz
nikniecie
3 os. niknie
nikną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niknąłem
nikłem
+(e)m niknął
+(e)m nikł
niknęłam
nikłam
+(e)m niknęła
+(e)m nikła
niknęłom
nikłom
+(e)m niknęło
+(e)m nikło
nikliśmy
niknęliśmy
+(e)śmy nikli
+(e)śmy niknęli
niknęłyśmy
nikłyśmy
+(e)śmy niknęły
+(e)śmy nikły
2 os. niknąłeś
nikłeś
+(e)ś niknął
+(e)ś nikł
niknęłaś
nikłaś
+(e)ś niknęła
+(e)ś nikła
niknęłoś
nikłoś
+(e)ś niknęło
+(e)ś nikło
nikliście
niknęliście
+(e)ście nikli
+(e)ście niknęli
niknęłyście
nikłyście
+(e)ście niknęły
+(e)ście nikły
3 os. niknął
nikł
niknęła
nikła
niknęło
nikło
nikli
niknęli
niknęły
nikły

bezosobnik: niknięto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę niknął
będę nikł
będę niknąć
będę niknęła
będę nikła
będę niknąć
będę niknęło
będę nikło
będę niknąć
będziemy nikli
będziemy niknęli
będziemy niknąć
będziemy niknęły
będziemy nikły
będziemy niknąć
2 os. będziesz niknął
będziesz nikł
będziesz niknąć
będziesz niknęła
będziesz nikła
będziesz niknąć
będziesz niknęło
będziesz nikło
będziesz niknąć
będziecie nikli
będziecie niknęli
będziecie niknąć
będziecie niknęły
będziecie nikły
będziecie niknąć
3 os. będzie niknął
będzie nikł
będzie niknąć
będzie niknęła
będzie nikła
będzie niknąć
będzie niknęło
będzie nikło
będzie niknąć
będą nikli
będą niknęli
będą niknąć
będą niknęły
będą nikły
będą niknąć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niknijmy
2 os. niknij
niknijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niknąłbym
nikłbym
bym niknął
bym nikł
niknęłabym
nikłabym
bym niknęła
bym nikła
niknęłobym
nikłobym
bym niknęło
bym nikło
niklibyśmy
niknęlibyśmy
byśmy nikli
byśmy niknęli
niknęłybyśmy
nikłybyśmy
byśmy niknęły
byśmy nikły
2 os. niknąłbyś
nikłbyś
byś niknął
byś nikł
niknęłabyś
nikłabyś
byś niknęła
byś nikła
niknęłobyś
nikłobyś
byś niknęło
byś nikło
niklibyście
niknęlibyście
byście nikli
byście niknęli
niknęłybyście
nikłybyście
byście niknęły
byście nikły
3 os. niknąłby
nikłby
by niknął
by nikł
niknęłaby
nikłaby
by niknęła
by nikła
niknęłoby
nikłoby
by niknęło
by nikło
nikliby
niknęliby
by nikli
by niknęli
niknęłyby
nikłyby
by niknęły
by nikły

bezosobnik: niknięto by

bezokolicznik: niknąć

imiesłów przysłówkowy współczesny: niknąc

gerundium: niknięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niknięcie
niknięcia
D. niknięcia
niknięć
C. niknięciu
niknięciom
B. niknięcie
niknięcia
N. niknięciem
niknięciami
Ms. niknięciu
niknięciach
W. niknięcie
niknięcia

imiesłów przymiotnikowy czynny: niknący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niknący
niknący
niknący
niknące
niknąca
D. niknącego
niknącego
niknącego
niknącego
niknącej
C. niknącemu
niknącemu
niknącemu
niknącemu
niknącej
B. niknącego
niknącego
niknący
niknące
niknącą
N. niknącym
niknącym
niknącym
niknącym
niknącą
Ms. niknącym
niknącym
niknącym
niknącym
niknącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niknący
niknący
niknące
niknące
D. niknących
niknących
niknących
niknących
C. niknącym
niknącym
niknącym
niknącym
B. niknących
niknących
niknących
niknące
N. niknącymi
niknącymi
niknącymi
niknącymi
Ms. niknących
niknących
niknących
niknących

odpowiednik aspektowy: zniknąć

Składnia

bez ograniczeń + niknąć +
(GDZIE)

2. z każdym dniem

Definicja

chudnąć i mizernieć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

Relacje znaczeniowe

synonimy:  tracić się

Połączenia

  • niknąć w oczach

Cytaty

Wanda z dnia na dzień nikła w oczach, chudła, stawała się nieprzystępna.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007

Pani Zofia – gdy zostawił ją Adam – dobrze radziła sobie z samotnością. [...] Tymczasem pan Adam niknął w oczach, niedołężniał z wiecznego bólu, nie miał siły na nic nowego.

źródło: NKJP: Edmund Pietryk: Matnia, Akant, 2010

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niknę
nikniemy
2 os. nikniesz
nikniecie
3 os. niknie
nikną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niknąłem
nikłem
+(e)m niknął
+(e)m nikł
niknęłam
nikłam
+(e)m niknęła
+(e)m nikła
niknęłom
nikłom
+(e)m niknęło
+(e)m nikło
nikliśmy
niknęliśmy
+(e)śmy nikli
+(e)śmy niknęli
niknęłyśmy
nikłyśmy
+(e)śmy niknęły
+(e)śmy nikły
2 os. niknąłeś
nikłeś
+(e)ś niknął
+(e)ś nikł
niknęłaś
nikłaś
+(e)ś niknęła
+(e)ś nikła
niknęłoś
nikłoś
+(e)ś niknęło
+(e)ś nikło
nikliście
niknęliście
+(e)ście nikli
+(e)ście niknęli
niknęłyście
nikłyście
+(e)ście niknęły
+(e)ście nikły
3 os. niknął
nikł
niknęła
nikła
niknęło
nikło
nikli
niknęli
niknęły
nikły

bezosobnik: niknięto

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę niknął
będę nikł
będę niknąć
będę niknęła
będę nikła
będę niknąć
będę niknęło
będę nikło
będę niknąć
będziemy nikli
będziemy niknęli
będziemy niknąć
będziemy niknęły
będziemy nikły
będziemy niknąć
2 os. będziesz niknął
będziesz nikł
będziesz niknąć
będziesz niknęła
będziesz nikła
będziesz niknąć
będziesz niknęło
będziesz nikło
będziesz niknąć
będziecie nikli
będziecie niknęli
będziecie niknąć
będziecie niknęły
będziecie nikły
będziecie niknąć
3 os. będzie niknął
będzie nikł
będzie niknąć
będzie niknęła
będzie nikła
będzie niknąć
będzie niknęło
będzie nikło
będzie niknąć
będą nikli
będą niknęli
będą niknąć
będą niknęły
będą nikły
będą niknąć

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. niknijmy
2 os. niknij
niknijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. niknąłbym
nikłbym
bym niknął
bym nikł
niknęłabym
nikłabym
bym niknęła
bym nikła
niknęłobym
nikłobym
bym niknęło
bym nikło
niklibyśmy
niknęlibyśmy
byśmy nikli
byśmy niknęli
niknęłybyśmy
nikłybyśmy
byśmy niknęły
byśmy nikły
2 os. niknąłbyś
nikłbyś
byś niknął
byś nikł
niknęłabyś
nikłabyś
byś niknęła
byś nikła
niknęłobyś
nikłobyś
byś niknęło
byś nikło
niklibyście
niknęlibyście
byście nikli
byście niknęli
niknęłybyście
nikłybyście
byście niknęły
byście nikły
3 os. niknąłby
nikłby
by niknął
by nikł
niknęłaby
nikłaby
by niknęła
by nikła
niknęłoby
nikłoby
by niknęło
by nikło
nikliby
niknęliby
by nikli
by niknęli
niknęłyby
nikłyby
by niknęły
by nikły

bezosobnik: niknięto by

bezokolicznik: niknąć

imiesłów przysłówkowy współczesny: niknąc

gerundium: niknięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niknięcie
niknięcia
D. niknięcia
niknięć
C. niknięciu
niknięciom
B. niknięcie
niknięcia
N. niknięciem
niknięciami
Ms. niknięciu
niknięciach
W. niknięcie
niknięcia

imiesłów przymiotnikowy czynny: niknący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niknący
niknący
niknący
niknące
niknąca
D. niknącego
niknącego
niknącego
niknącego
niknącej
C. niknącemu
niknącemu
niknącemu
niknącemu
niknącej
B. niknącego
niknącego
niknący
niknące
niknącą
N. niknącym
niknącym
niknącym
niknącym
niknącą
Ms. niknącym
niknącym
niknącym
niknącym
niknącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niknący
niknący
niknące
niknące
D. niknących
niknących
niknących
niknących
C. niknącym
niknącym
niknącym
niknącym
B. niknących
niknących
niknących
niknące
N. niknącymi
niknącymi
niknącymi
niknącymi
Ms. niknących
niknących
niknących
niknących

Składnia

Rzosobowy + niknąć + bez ograniczeń
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json