Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *niknǫti 'schylać się, pochylać się; znikać, ginąć'
1. we mgle
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
Połączenia
- niknąć w chmurach, w ciemnościach, we mgle, w mroku, w zaroślach
- niknąć z oczu
- niknąć powoli, stopniowo, szybko, w oddali
- oddalać się i niknąć, pojawiać się i niknąć
Cytaty
|
Na platformie znajdowało się ogromne okno bez szyb. Właśnie tędy wpadały z dworu osy i niknęły w czarnym otworze. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987 |
|
|
Rzeki te, chociaż początkowo niosą dużo wody, szybko nikną w piaskach pustyni. źródło: NKJP: Luckas-bot: Wikipedia.pl |
|
|
Droga [...] wiła się, skręcała w najmniej spodziewanym momencie, nikła między domami, by znów się wynurzyć kawałek dalej. źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007 |
|
|
Głos nikł i stawał się coraz cichszy. źródło: NKJP: Alicja Chrzanowska: Tarot a karma, czyli problemy wcieleń reinkarnacyjnych, 2001 |
|
|
Szli powoli, przyglądając się domostwom, z niknącą nadzieją, że przez szpary okiennic dojrzą światło. źródło: NKJP: K. Frelichowski: Czas próby, cz.II, Akant, 2008 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
niknę |
nikniemy |
|||
| 2 os. |
nikniesz |
nikniecie |
|||
| 3 os. |
niknie |
nikną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
niknąłem nikłem +(e)m niknął +(e)m nikł |
niknęłam nikłam +(e)m niknęła +(e)m nikła |
niknęłom nikłom +(e)m niknęło +(e)m nikło |
nikliśmy niknęliśmy +(e)śmy nikli +(e)śmy niknęli |
niknęłyśmy nikłyśmy +(e)śmy niknęły +(e)śmy nikły |
| 2 os. |
niknąłeś nikłeś +(e)ś niknął +(e)ś nikł |
niknęłaś nikłaś +(e)ś niknęła +(e)ś nikła |
niknęłoś nikłoś +(e)ś niknęło +(e)ś nikło |
nikliście niknęliście +(e)ście nikli +(e)ście niknęli |
niknęłyście nikłyście +(e)ście niknęły +(e)ście nikły |
| 3 os. |
niknął nikł |
niknęła nikła |
niknęło nikło |
nikli niknęli |
niknęły nikły |
bezosobnik: niknięto
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę niknął będę nikł będę niknąć |
będę niknęła będę nikła będę niknąć |
będę niknęło będę nikło będę niknąć |
będziemy nikli będziemy niknęli będziemy niknąć |
będziemy niknęły będziemy nikły będziemy niknąć |
| 2 os. |
będziesz niknął będziesz nikł będziesz niknąć |
będziesz niknęła będziesz nikła będziesz niknąć |
będziesz niknęło będziesz nikło będziesz niknąć |
będziecie nikli będziecie niknęli będziecie niknąć |
będziecie niknęły będziecie nikły będziecie niknąć |
| 3 os. |
będzie niknął będzie nikł będzie niknąć |
będzie niknęła będzie nikła będzie niknąć |
będzie niknęło będzie nikło będzie niknąć |
będą nikli będą niknęli będą niknąć |
będą niknęły będą nikły będą niknąć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
niknijmy |
|
| 2 os. |
niknij |
niknijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
niknąłbym nikłbym bym niknął bym nikł |
niknęłabym nikłabym bym niknęła bym nikła |
niknęłobym nikłobym bym niknęło bym nikło |
niklibyśmy niknęlibyśmy byśmy nikli byśmy niknęli |
niknęłybyśmy nikłybyśmy byśmy niknęły byśmy nikły |
| 2 os. |
niknąłbyś nikłbyś byś niknął byś nikł |
niknęłabyś nikłabyś byś niknęła byś nikła |
niknęłobyś nikłobyś byś niknęło byś nikło |
niklibyście niknęlibyście byście nikli byście niknęli |
niknęłybyście nikłybyście byście niknęły byście nikły |
| 3 os. |
niknąłby nikłby by niknął by nikł |
niknęłaby nikłaby by niknęła by nikła |
niknęłoby nikłoby by niknęło by nikło |
nikliby niknęliby by nikli by niknęli |
niknęłyby nikłyby by niknęły by nikły |
bezosobnik: niknięto by
bezokolicznik: niknąć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
niknąc
gerundium: niknięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | niknięcie |
niknięcia |
| D. | niknięcia |
niknięć |
| C. | niknięciu |
niknięciom |
| B. | niknięcie |
niknięcia |
| N. | niknięciem |
niknięciami |
| Ms. | niknięciu |
niknięciach |
| W. | niknięcie |
niknięcia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: niknący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | niknący |
niknący |
niknący |
niknące |
niknąca |
| D. | niknącego |
niknącego |
niknącego |
niknącego |
niknącej |
| C. | niknącemu |
niknącemu |
niknącemu |
niknącemu |
niknącej |
| B. | niknącego |
niknącego |
niknący |
niknące |
niknącą |
| N. | niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącą |
| Ms. | niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | niknący |
niknący |
niknące |
niknące |
| D. | niknących |
niknących |
niknących |
niknących |
| C. | niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącym |
| B. | niknących |
niknących |
niknących |
niknące |
| N. | niknącymi |
niknącymi |
niknącymi |
niknącymi |
| Ms. | niknących |
niknących |
niknących |
niknących |
odpowiednik aspektowy: zniknąć
Składnia
|
+ | niknąć | + |
(GDZIE)
|
2. z każdym dniem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | tracić się |
Połączenia
- niknąć w oczach
Cytaty
|
Wanda z dnia na dzień nikła w oczach, chudła, stawała się nieprzystępna. źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007 |
|
|
Pani Zofia – gdy zostawił ją Adam – dobrze radziła sobie z samotnością. [...] Tymczasem pan Adam niknął w oczach, niedołężniał z wiecznego bólu, nie miał siły na nic nowego. źródło: NKJP: Edmund Pietryk: Matnia, Akant, 2010 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
niknę |
nikniemy |
|||
| 2 os. |
nikniesz |
nikniecie |
|||
| 3 os. |
niknie |
nikną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
niknąłem nikłem +(e)m niknął +(e)m nikł |
niknęłam nikłam +(e)m niknęła +(e)m nikła |
niknęłom nikłom +(e)m niknęło +(e)m nikło |
nikliśmy niknęliśmy +(e)śmy nikli +(e)śmy niknęli |
niknęłyśmy nikłyśmy +(e)śmy niknęły +(e)śmy nikły |
| 2 os. |
niknąłeś nikłeś +(e)ś niknął +(e)ś nikł |
niknęłaś nikłaś +(e)ś niknęła +(e)ś nikła |
niknęłoś nikłoś +(e)ś niknęło +(e)ś nikło |
nikliście niknęliście +(e)ście nikli +(e)ście niknęli |
niknęłyście nikłyście +(e)ście niknęły +(e)ście nikły |
| 3 os. |
niknął nikł |
niknęła nikła |
niknęło nikło |
nikli niknęli |
niknęły nikły |
bezosobnik: niknięto
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę niknął będę nikł będę niknąć |
będę niknęła będę nikła będę niknąć |
będę niknęło będę nikło będę niknąć |
będziemy nikli będziemy niknęli będziemy niknąć |
będziemy niknęły będziemy nikły będziemy niknąć |
| 2 os. |
będziesz niknął będziesz nikł będziesz niknąć |
będziesz niknęła będziesz nikła będziesz niknąć |
będziesz niknęło będziesz nikło będziesz niknąć |
będziecie nikli będziecie niknęli będziecie niknąć |
będziecie niknęły będziecie nikły będziecie niknąć |
| 3 os. |
będzie niknął będzie nikł będzie niknąć |
będzie niknęła będzie nikła będzie niknąć |
będzie niknęło będzie nikło będzie niknąć |
będą nikli będą niknęli będą niknąć |
będą niknęły będą nikły będą niknąć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
niknijmy |
|
| 2 os. |
niknij |
niknijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
niknąłbym nikłbym bym niknął bym nikł |
niknęłabym nikłabym bym niknęła bym nikła |
niknęłobym nikłobym bym niknęło bym nikło |
niklibyśmy niknęlibyśmy byśmy nikli byśmy niknęli |
niknęłybyśmy nikłybyśmy byśmy niknęły byśmy nikły |
| 2 os. |
niknąłbyś nikłbyś byś niknął byś nikł |
niknęłabyś nikłabyś byś niknęła byś nikła |
niknęłobyś nikłobyś byś niknęło byś nikło |
niklibyście niknęlibyście byście nikli byście niknęli |
niknęłybyście nikłybyście byście niknęły byście nikły |
| 3 os. |
niknąłby nikłby by niknął by nikł |
niknęłaby nikłaby by niknęła by nikła |
niknęłoby nikłoby by niknęło by nikło |
nikliby niknęliby by nikli by niknęli |
niknęłyby nikłyby by niknęły by nikły |
bezosobnik: niknięto by
bezokolicznik: niknąć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
niknąc
gerundium: niknięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | niknięcie |
niknięcia |
| D. | niknięcia |
niknięć |
| C. | niknięciu |
niknięciom |
| B. | niknięcie |
niknięcia |
| N. | niknięciem |
niknięciami |
| Ms. | niknięciu |
niknięciach |
| W. | niknięcie |
niknięcia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: niknący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | niknący |
niknący |
niknący |
niknące |
niknąca |
| D. | niknącego |
niknącego |
niknącego |
niknącego |
niknącej |
| C. | niknącemu |
niknącemu |
niknącemu |
niknącemu |
niknącej |
| B. | niknącego |
niknącego |
niknący |
niknące |
niknącą |
| N. | niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącą |
| Ms. | niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | niknący |
niknący |
niknące |
niknące |
| D. | niknących |
niknących |
niknących |
niknących |
| C. | niknącym |
niknącym |
niknącym |
niknącym |
| B. | niknących |
niknących |
niknących |
niknące |
| N. | niknącymi |
niknącymi |
niknącymi |
niknącymi |
| Ms. | niknących |
niknących |
niknących |
niknących |
Składnia
| Rzosobowy | + | niknąć | + |
|