UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kategoria

Chronologizacja

SJPXVII: kategoryja, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

gr. katēgoría

p.-łac. categoria

1. wiekowa

Definicja

grupa jednostek wyróżniona ze względu na jakąś wspólną cechę

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • druga, pierwsza, trzecia...; najniższa, najwyższa kategoria; kategoria wagowa, wiekowa; kategorie konkursowe, zawodowe
  • kategoria ludzi, osób; juniorów, młodzików, seniorów; potrzeb, przestępstw, zachowań; hoteli, usług; obiektów, zjawisk
  • kategorie i kryteria, kategorie i podkategorie; rodzaj i kategoria; sekcje i kategorie
  • produkt z kategorii czegoś
  • nagroda, Oscar w jakiejś kategorii
  • tworzyć jakąś kategorię
  • zaliczyć/zaliczać coś do kategorii czegoś
  • dzielić się, podzielić na kategorie
  • startować; wygrać, zwyciężyć w jakiejś kategorii

Cytaty

Istniała nawet osobna kategoria lekarzy polowych, ale często na kilkutysięczną armię przypadał tylko jeden, więc ilu osobom mógł pomóc?

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005

Próbując ogarnąć tę różnorodność form i tematów podzieliłam opowiadania na cztery kategorie – to podział rzecz jasna mocno uproszczony, ale dający, mam nadzieję, pewne pojęcie o tym, co można znaleźć w zbiorze.

źródło: NKJP: Anna Kańtoch: Przychodzi ta chwila…, Esensja, 2009-05-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kategoria
 kategorie
D. kategorii
 kategorii
 neut
kategoryj
 char
C. kategorii
 kategoriom
B. kategorię
 kategorie
N. kategorią
 kategoriami
Ms. kategorii
 kategoriach
W. kategorio
 kategorie

Składnia

bez ograniczeń + kategoria +
JAKA
bez ograniczeń + kategoria +
KOGO/CZEGO

2. pojęciowa

Definicja

nauk. 
ogólne pojęcie właściwe jakiejś dziedzinie wiedzy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka działalność naukowa

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka filozofia

Połączenia

  • kategoria prawna; kluczowe, podstawowe; abstrakcyjne kategorie; kategorie ekonomiczne, estetyczne, filozoficzne, ontologiczne, socjologiczne; pojęciowe
  • definicja kategorii
  • myśleć, rozumować jakimiś kategoriami
  • interpretować, postrzegać, ujmować coś w kategoriach czegoś

Cytaty

W socjologii zachodniej podstawową kategorią jest niewątpliwie pojęcie społeczeństwa.

źródło: NKJP: Jan Szymczyk: Pomiędzy marzeniami a faktami. Szkice socjologiczne, 2005

Innymi słowy, teologia feministyczna problematyzuje kategorię płci, korzystając z rozróżnienia na płeć biologiczną (ang. sex) i kulturową, rodzaj (ang. gender).

źródło: NKJP: Jarosław Makowski: Kobiety uczą kościół, 2007

Warto teraz przypomnieć, że metoda pisarska Kierkegaarda polega na wizualizacji każdego interesującego go przejawu ludzkiej świadomości, że kategorie filozoficzne najchętniej przedstawiał w postaci dramatycznych figur.

źródło: NKJP: Bronisław Świderski: Asystent śmierci. Powieść o karykaturach Mahometa, o miłości i nienawiści w Europie, 2007

Myślę raczej kategoriami Epikura: „Póki jesteśmy, nie ma śmierci, a odkąd jest śmierć, nie ma nas.”

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Opowiadania drastyczne, 1966

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kategoria
 kategorie
D. kategorii
 kategorii
 neut
kategoryj
 char
C. kategorii
 kategoriom
B. kategorię
 kategorie
N. kategorią
 kategoriami
Ms. kategorii
 kategoriach
W. kategorio
 kategorie

Składnia

bez ograniczeń + kategoria +
JAKA
bez ograniczeń + kategoria +
KOGO/CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 25.01.2013
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN