UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

postępować

Chronologizacja

1447, Bańk

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	postępuję	postępujemy
2 os.	postępujesz	postępujecie
3 os.	postępuje	postępują

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	postępowałem +(e)m postępował	postępowałam +(e)m postępowała	postępowałom +(e)m postępowało	postępowaliśmy +(e)śmy postępowali	postępowałyśmy +(e)śmy postępowały
2 os.	postępowałeś +(e)ś postępował	postępowałaś +(e)ś postępowała	postępowałoś +(e)ś postępowało	postępowaliście +(e)ście postępowali	postępowałyście +(e)ście postępowały
3 os.	postępował	postępowała	postępowało	postępowali	postępowały

bezosobnik: postępowano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę postępował będę postępować	będę postępowała będę postępować	będę postępowało będę postępować	będziemy postępowali będziemy postępować	będziemy postępowały będziemy postępować
2 os.	będziesz postępował będziesz postępować	będziesz postępowała będziesz postępować	będziesz postępowało będziesz postępować	będziecie postępowali będziecie postępować	będziecie postępowały będziecie postępować
3 os.	będzie postępował będzie postępować	będzie postępowała będzie postępować	będzie postępowało będzie postępować	będą postępowali będą postępować	będą postępowały będą postępować

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		postępujmy
2 os.	postępuj	postępujcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	postępowałbym bym postępował	postępowałabym bym postępowała	postępowałobym bym postępowało	postępowalibyśmy byśmy postępowali	postępowałybyśmy byśmy postępowały
2 os.	postępowałbyś byś postępował	postępowałabyś byś postępowała	postępowałobyś byś postępowało	postępowalibyście byście postępowali	postępowałybyście byście postępowały
3 os.	postępowałby by postępował	postępowałaby by postępowała	postępowałoby by postępowało	postępowaliby by postępowali	postępowałyby by postępowały

bezosobnik: postępowano by

bezokolicznik: postępować

imiesłów przysłówkowy współczesny: postępując

gerundium: postępowanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	postępowanie	postępowania
D.	postępowania	postępowań
C.	postępowaniu	postępowaniom
B.	postępowanie	postępowania
N.	postępowaniem	postępowaniami
Ms.	postępowaniu	postępowaniach
W.	postępowanie	postępowania

imiesłów przymiotnikowy czynny: postępujący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	postępujący	postępujący	postępujący	postępujące	postępująca
D.	postępującego	postępującego	postępującego	postępującego	postępującej
C.	postępującemu	postępującemu	postępującemu	postępującemu	postępującej
B.	postępującego	postępującego	postępujący	postępujące	postępującą
N.	postępującym	postępującym	postępującym	postępującym	postępującą
Ms.	postępującym	postępującym	postępującym	postępującym	postępującej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	postępujący	postępujący	postępujące	postępujące
D.	postępujących	postępujących	postępujących	postępujących
C.	postępującym	postępującym	postępującym	postępującym
B.	postępujących	postępujących	postępujących	postępujące
N.	postępującymi	postępującymi	postępującymi	postępującymi
Ms.	postępujących	postępujących	postępujących	postępujących

odpowiednik aspektowy: postąpić

Pochodzenie

Zob. postąpić

1. uczciwie

Definicja

robić coś takiego lub w taki sposób, że można to określić następującym przysłówkiem lub innym wyrażeniem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

rząd postępuje; władza postępuje; politycy, urzędnicy postępują jakoś
postępować w życiu
postępować według procedur, przykazań, wskazówek, jakiejś zasady
postępować konsekwentnie, metodycznie; dobrze, etycznie, moralnie, ostrożnie, prawidłowo, praworządnie, racjonalnie, rozsądnie, roztropnie, słusznie, uczciwie, właściwie, zgodnie z prawem; lekkomyślnie, nieetycznie, niemoralnie, nieracjonalnie, nierozsądnie, nieuczciwie, niewłaściwie, niezgodnie z prawem, pochopnie, źle

Cytaty

	Jeżeli uzna Pan, że - pisząc do Pana - postępuję niestosownie, zechce mi Pan może jednak wybaczyć. źródło: NKJP: Christian Skrzyposzek: Wolna Trybuna, 1999
	Jeśli chcesz w życiu postępować dobrze, musisz kierować się zasadami i rozumem, bo uczucia często prowadzą nas na manowce. źródło: NKJP: Kinga Dunin: Tabu, 1998
	[...] są i tacy budowniczy, którzy wykorzystują sytuację na rynku i postępują z klientem nieuczciwie. źródło: NKJP: (sob): Nie dajmy się zlinczować, Gazeta Krakowska, 2007-02-01
	Bankierzy postępują jak filantropi, ale głównie, kiedy się im to opłaca. źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Przez politykę mi smutno, Gazeta Wyborcza, 1998-10-03

Składnia

Rz osobowy	+	postępować	+	JAK
	+	postępować	+	(z KIM\|wobec KOGO)

2. idąc

Definicja

stawiając kroki, przesuwać się w określonym kierunku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

postępować w jakimś kierunku

Cytaty

Człowiek wchodzi do mrocznej sieni, postępuje krok, dwa i nagle spada ze stromych schodów do głębokiej, ciemnej piwnicy.

źródło: NKJP: Marek Jarosz: Nasze Zdrowie - Jak skutecznie radzić sobie z lękiem, 2004

Podźwignąwszy się z upadku, idzie Pan Jezus z krzyżem dalej; popychany przez oprawców, postępuje resztkami sił ku miejscu ukrzyżowania.

źródło: NKJP: Michał Sopoćko: Stańmy pod krzyżem Chrystusa, 2010

Składnia

Rz osobowy

postępować

(DOKĄD)

3. sprawnie

Definicja

osiągać kolejne etapy działania zmierzającego do wyznaczonego celu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

budowa, rozbiórka postępuje; prace, roboty postępują
postępować sprawnie, szybko

Cytaty

Budowa osiedla postępuje szybko, domy są w różnych fazach realizacji, 15 budynków jest już pod dachem.

źródło: NKJP: Jolanta Ilewicz: Małe poszły najszybciej, Dziennik Zachodni, 2007-10-02

Zadzwoniłem do pana Sarzyńskiego, by zapytać, jak postępują prace nad wnioskiem. W odpowiedzi otrzymałem SMS-a, że wniosek nie powstał.

źródło: NKJP: Miłosz Sajnog: Nie będzie bezpiecznie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-12-20

Składnia

Rz nieżywotny

postępować

4. choroba postępuje

Definicja

zwiększać swoją intensywność lub zasięg

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

proces postępuje; choroba; degradacja, destrukcja; integracja, konsolidacja; inflacja, prywatyzacja postępuje
postępować w jakimś tempie
postępować stopniowo, systematycznie
postępująca globalizacja; postępujące ocieplenie klimatu, rozwarstwienie społeczne, ubożenie społeczeństwa

Cytaty

Niestety, choroba postępowała. Zbyszek miał coraz większe kłopoty z chodzeniem.

źródło: NKJP: (mt): Nie poddają się chorobie, Dziennik Tczewski, 1999-12-30

[...] postępująca inflacja i polityka pieniężno-kredytowa banków doprowadziły do gwałtownego wzrostu oprocentowania i zadłużenia z tytułu odsetek, którego spłata okazała się niemożliwa.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 18.09.1992

Składnia

Rz nieżywotny

postępować

Data ostatniej modyfikacji: 27.06.2023