Chronologizacja
Pochodzenie
płn. psł. dial. *statъkъ 'to, co stoi' > 'ustawienie, uporządkowanie, porządek', 'majątek, mienie, nieruchomość, dobytek; naczynie'
Rzeczownik od imiesłowu biernego *statъ (< psł. *stati - zob. stać, stanę). Znane wyłącznie polszczyźnie znaczenie ‘jednostka pływająca, okręt’ rozwinęło się z wcześniejszego ‘naczynie’.
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | łajba |
Połączenia
- amerykański, norweski, polski...; mały, morski, wojskowy; luksusowy, piracki statek; statek badawczy, medyczny, oceaniczny, oceanograficzny, ratowniczy, rybacki, sejsmiczny, wojenny; handlowy, pasażerski, towarowy, transportowy, turystyczny, wycieczkowy; dalekomorski, pełnomorski, śródlądowy; statki rządowe, rzeczne
- statek widmo
- statek armatorów duńskich, niemieckich..., bandery singapurskiej, panamskiej...; floty handlowej, światowej..., flotylli, Marynarki Wojennej, ochrony rybołówstwa, służby meteorologicznej; żeglugi śródlądowej, pasażerskiej, towarowej...
- statek bez napędu mechanicznego, bez pilota, bez sternika, bez wioślarza, bez załogi; statek do połowu, do przewozu ładunków, osób...
- statek pod banderą brytyjską, Francji...; statek z emigrantami, z kupcami, z ludźmi, z pasażerami, z turystami, z uchodźcami,z uciekinierami, z wycieczką, z załogą; z bananami, z drobiem, z gastronomią, z kukurydzą, z ładunkiem, z owocami, z paliwem, z paszą, z pomarańczami, ze stalą, z towarami, z zaopatrzeniem, ze zbożem, ze złotem
- statek na Adriatyku, na Bałtyku...; na mieliźnie, na morzu, na oceanie, na redzie
- statek i załoga; statki i barki, statki i łodzie, statki i motorówki, statki i okręty, statki i samoloty
- armator, dowódca, kapitan, właściciel, załoga; bak, burta, dziób, kabina, kadłub, krawędź, pokład; kurs, ruch; matka chrzestna statku; flotylla; przystań statków
- dojazd, podróż, powrót, przejażdżka, przeprawa, przewóz, rejs, wycieczka, wyprawa, żegluga statkiem; przewóz statkami
- dokument, karta bezpieczeństwa, paliwo dla statków; odpady, rozbitkowie ze statku
- bilet; napad, napaść na statek
- kolizja, łączność ze statkiem
- dowódca, kapitan, ochmistrz, oficer, pilot, pracownik, załoga; praca na statku
- cumowanie, opuszczanie, zatonięcie; zajęcie, zwolnienie statku
- ekspediować, eksploatować; atakować, opanować, ostrzelać, porwać, robić, uprowadzić; uszkodzić, zatopić statek
- dowodzić, kierować, sterować, zawiadywać; manewrować, odpłynąć/odpływać, płynąć/pływać, podróżować, popłynąć, przepłynąć/przepływać, przetransportować, przybyć/przybywać, przypłynąć/przypływać, wypłynąć, wyruszyć/wyruszać statkiem
- podpłynąć/podpływać do statku; schodzić/zejść ze statku
- dostać się, przybyć, wejść/wchodzić na statek
- płynąć, podróżować, popłynąć, pracować, wypłynąć/wypływać na statku
Cytaty
|
[...] „Wisła” to pierwszy polski statek handlowy, który wszedł do Gdyni (12 maja 1926 r.) po ładunek. źródło: NKJP: Kraków na morzach, Dziennik Polski, 2000-02-02 |
|
|
Kapitan statku Silas Burrows przywiózł rozbitków japońskich i został serdecznie powitany w Edo. źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999 |
|
|
Studiuje w Wyższej Szkole Morskiej w Gdyni, będzie oficerem na statku. źródło: NKJP: Wanda Dybalska: Chłopcy z zacięciem, Gazeta Wyborcza, 1995-10-04 |
|
|
W styczniu 1958 roku Hajdukiewicz odpłynął statkiem do Port Saidu, a potem samolotem doleciał do Indii i dalej do Pokhary. źródło: NKJP: Apoloniusz Rajwa: Góry moją miłością, 1999, prasa |
|
|
Morscy rabusie [...] nadal działają, napadają na statki, uprowadzają marynarzy, mordują. źródło: NKJP: Henryk Mąka: Piraci znów atakują, 1995 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | statek |
statki |
|
| D. | statku |
statków |
|
| C. | statkowi |
statkom |
|
| B. | statek |
statki |
|
| N. | statkiem |
statkami |
|
| Ms. | statku |
statkach |
|
| W. | statku |
statki |