UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

uzmysławiać

Chronologizacja

SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. zmysł

Definicja

orientować się, jaka jest sytuacja lub jakie mogą być czegoś konsekwencje, albo powodować, że ktoś się orientuje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uprzytamniać, uświadamiać

Połączenia

  • uzmysławiać czytelnikom, słuchaczom, sobie
  • uzmysławiać powagę sytuacji, niebezpieczeństwo, upływ czasu, siłę czegoś
  • uzmysławiać sobie ze wzruszeniem, ze zdziwieniem, ze zgrozą
  • uzmysławiać sobie jasno

Cytaty

Miłosz jako twórca był coraz bardziej samotny i miał tego świadomość. Nie zawsze sobie to uzmysławiamy.

źródło: NKJP: Katarzyna Janowska: Poezja jak świat, Polityka, 2004-08-21

„Przyczajony tygrys…” to [...] jeden z tych filmów, które uzmysławiają widzowi w pełni magiczną potęgę kina, w którym wszystko jest możliwe.

źródło: NKJP: Retrotetrycy, 2001, Esensja, 2007, nr 6

Grupka Polaków w milczeniu spoglądała na zrąb górski. Ze wzruszeniem uzmysławiali sobie, że to właśnie ich rodak pierwszy zbadał te góry.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957

Reżyser uzmysławia nam, nie krytykując jednocześnie tego zjawiska, że w naszych czasach wszystko stało się estetyką. Nawet wojna.

źródło: NKJP: Anna Nowacka-Isaksson: Trele morele ze Sztokholmu, Cosmopolitan, 1999, nr 4

Ostatnio wiele mówi się o ekologii, o powrocie do natury. Uzmysławiamy sobie, jak wielkim zagrożeniem staje się dla nas cywilizacja.

źródło: NKJP: Głodówka na zdrowie, Dziennik Polski, 2000-11-14

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uzmysławiam
uzmysławiamy
2 os. uzmysławiasz
uzmysławiacie
3 os. uzmysławia
uzmysławiają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uzmysławiałem
+(e)m uzmysławiał
uzmysławiałam
+(e)m uzmysławiała
uzmysławiałom
+(e)m uzmysławiało
uzmysławialiśmy
+(e)śmy uzmysławiali
uzmysławiałyśmy
+(e)śmy uzmysławiały
2 os. uzmysławiałeś
+(e)ś uzmysławiał
uzmysławiałaś
+(e)ś uzmysławiała
uzmysławiałoś
+(e)ś uzmysławiało
uzmysławialiście
+(e)ście uzmysławiali
uzmysławiałyście
+(e)ście uzmysławiały
3 os. uzmysławiał
uzmysławiała
uzmysławiało
uzmysławiali
uzmysławiały

bezosobnik: uzmysławiano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę uzmysławiał
będę uzmysławiać
będę uzmysławiała
będę uzmysławiać
będę uzmysławiało
będę uzmysławiać
będziemy uzmysławiali
będziemy uzmysławiać
będziemy uzmysławiały
będziemy uzmysławiać
2 os. będziesz uzmysławiał
będziesz uzmysławiać
będziesz uzmysławiała
będziesz uzmysławiać
będziesz uzmysławiało
będziesz uzmysławiać
będziecie uzmysławiali
będziecie uzmysławiać
będziecie uzmysławiały
będziecie uzmysławiać
3 os. będzie uzmysławiał
będzie uzmysławiać
będzie uzmysławiała
będzie uzmysławiać
będzie uzmysławiało
będzie uzmysławiać
będą uzmysławiali
będą uzmysławiać
będą uzmysławiały
będą uzmysławiać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. uzmysławiajmy
2 os. uzmysławiaj
uzmysławiajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. uzmysławiałbym
bym uzmysławiał
uzmysławiałabym
bym uzmysławiała
uzmysławiałobym
bym uzmysławiało
uzmysławialibyśmy
byśmy uzmysławiali
uzmysławiałybyśmy
byśmy uzmysławiały
2 os. uzmysławiałbyś
byś uzmysławiał
uzmysławiałabyś
byś uzmysławiała
uzmysławiałobyś
byś uzmysławiało
uzmysławialibyście
byście uzmysławiali
uzmysławiałybyście
byście uzmysławiały
3 os. uzmysławiałby
by uzmysławiał
uzmysławiałaby
by uzmysławiała
uzmysławiałoby
by uzmysławiało
uzmysławialiby
by uzmysławiali
uzmysławiałyby
by uzmysławiały

bezosobnik: uzmysławiano by

bezokolicznik: uzmysławiać

imiesłów przysłówkowy współczesny: uzmysławiając

gerundium: uzmysławianie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. uzmysławianie
uzmysławiania
D. uzmysławiania
uzmysławiań
C. uzmysławianiu
uzmysławianiom
B. uzmysławianie
uzmysławiania
N. uzmysławianiem
uzmysławianiami
Ms. uzmysławianiu
uzmysławianiach
W. uzmysławianie
uzmysławiania

imiesłów przymiotnikowy czynny: uzmysławiający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uzmysławiający
uzmysławiający
uzmysławiający
uzmysławiające
uzmysławiająca
D. uzmysławiającego
uzmysławiającego
uzmysławiającego
uzmysławiającego
uzmysławiającej
C. uzmysławiającemu
uzmysławiającemu
uzmysławiającemu
uzmysławiającemu
uzmysławiającej
B. uzmysławiającego
uzmysławiającego
uzmysławiający
uzmysławiające
uzmysławiającą
N. uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającą
Ms. uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uzmysławiający
uzmysławiający
uzmysławiające
uzmysławiające
D. uzmysławiających
uzmysławiających
uzmysławiających
uzmysławiających
C. uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającym
uzmysławiającym
B. uzmysławiających
uzmysławiających
uzmysławiających
uzmysławiające
N. uzmysławiającymi
uzmysławiającymi
uzmysławiającymi
uzmysławiającymi
Ms. uzmysławiających
uzmysławiających
uzmysławiających
uzmysławiających

imiesłów przymiotnikowy bierny: uzmysławiany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. uzmysławiany
uzmysławiany
uzmysławiany
uzmysławiane
uzmysławiana
D. uzmysławianego
uzmysławianego
uzmysławianego
uzmysławianego
uzmysławianej
C. uzmysławianemu
uzmysławianemu
uzmysławianemu
uzmysławianemu
uzmysławianej
B. uzmysławianego
uzmysławianego
uzmysławiany
uzmysławiane
uzmysławianą
N. uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianą
Ms. uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. uzmysławiani
uzmysławiani
uzmysławiane
uzmysławiane
D. uzmysławianych
uzmysławianych
uzmysławianych
uzmysławianych
C. uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianym
uzmysławianym
B. uzmysławianych
uzmysławianych
uzmysławianych
uzmysławiane
N. uzmysławianymi
uzmysławianymi
uzmysławianymi
uzmysławianymi
Ms. uzmysławianych
uzmysławianych
uzmysławianych
uzmysławianych

odpowiednik aspektowy: uzmysłowić

Składnia

bez ograniczeń + uzmysławiać +
(KOMU) + CO
bez ograniczeń + uzmysławiać +
(KOMU) + że ZDANIE | ZDANIE PYTAJNOZALEŻNE
Data ostatniej modyfikacji: 22.07.2012
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json