UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

osadzać

Chronologizacja

1400, SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	osadzam	osadzamy
2 os.	osadzasz	osadzacie
3 os.	osadza	osadzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	osadzałem +(e)m osadzał	osadzałam +(e)m osadzała	osadzałom +(e)m osadzało	osadzaliśmy +(e)śmy osadzali	osadzałyśmy +(e)śmy osadzały
2 os.	osadzałeś +(e)ś osadzał	osadzałaś +(e)ś osadzała	osadzałoś +(e)ś osadzało	osadzaliście +(e)ście osadzali	osadzałyście +(e)ście osadzały
3 os.	osadzał	osadzała	osadzało	osadzali	osadzały

bezosobnik: osadzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę osadzał będę osadzać	będę osadzała będę osadzać	będę osadzało będę osadzać	będziemy osadzali będziemy osadzać	będziemy osadzały będziemy osadzać
2 os.	będziesz osadzał będziesz osadzać	będziesz osadzała będziesz osadzać	będziesz osadzało będziesz osadzać	będziecie osadzali będziecie osadzać	będziecie osadzały będziecie osadzać
3 os.	będzie osadzał będzie osadzać	będzie osadzała będzie osadzać	będzie osadzało będzie osadzać	będą osadzali będą osadzać	będą osadzały będą osadzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		osadzajmy
2 os.	osadzaj	osadzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	osadzałbym bym osadzał	osadzałabym bym osadzała	osadzałobym bym osadzało	osadzalibyśmy byśmy osadzali	osadzałybyśmy byśmy osadzały
2 os.	osadzałbyś byś osadzał	osadzałabyś byś osadzała	osadzałobyś byś osadzało	osadzalibyście byście osadzali	osadzałybyście byście osadzały
3 os.	osadzałby by osadzał	osadzałaby by osadzała	osadzałoby by osadzało	osadzaliby by osadzali	osadzałyby by osadzały

bezosobnik: osadzano by

bezokolicznik: osadzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: osadzając

gerundium: osadzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	osadzanie	osadzania
D.	osadzania	osadzań
C.	osadzaniu	osadzaniom
B.	osadzanie	osadzania
N.	osadzaniem	osadzaniami
Ms.	osadzaniu	osadzaniach
W.	osadzanie	osadzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: osadzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	osadzający	osadzający	osadzający	osadzające	osadzająca
D.	osadzającego	osadzającego	osadzającego	osadzającego	osadzającej
C.	osadzającemu	osadzającemu	osadzającemu	osadzającemu	osadzającej
B.	osadzającego	osadzającego	osadzający	osadzające	osadzającą
N.	osadzającym	osadzającym	osadzającym	osadzającym	osadzającą
Ms.	osadzającym	osadzającym	osadzającym	osadzającym	osadzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	osadzający	osadzający	osadzające	osadzające
D.	osadzających	osadzających	osadzających	osadzających
C.	osadzającym	osadzającym	osadzającym	osadzającym
B.	osadzających	osadzających	osadzających	osadzające
N.	osadzającymi	osadzającymi	osadzającymi	osadzającymi
Ms.	osadzających	osadzających	osadzających	osadzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: osadzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	osadzany	osadzany	osadzany	osadzane	osadzana
D.	osadzanego	osadzanego	osadzanego	osadzanego	osadzanej
C.	osadzanemu	osadzanemu	osadzanemu	osadzanemu	osadzanej
B.	osadzanego	osadzanego	osadzany	osadzane	osadzaną
N.	osadzanym	osadzanym	osadzanym	osadzanym	osadzaną
Ms.	osadzanym	osadzanym	osadzanym	osadzanym	osadzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	osadzani	osadzani	osadzane	osadzane
D.	osadzanych	osadzanych	osadzanych	osadzanych
C.	osadzanym	osadzanym	osadzanym	osadzanym
B.	osadzanych	osadzanych	osadzanych	osadzane
N.	osadzanymi	osadzanymi	osadzanymi	osadzanymi
Ms.	osadzanych	osadzanych	osadzanych	osadzanych

odpowiednik aspektowy: osadzić

Pochodzenie

Zob. sadzać

1. w otworze

Definicja

przytwierdzać jakąś rzecz, wsadzając jej koniec lub brzeg w otwór innej rzeczy albo nakładając ciasno na coś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	obsadzać
	hiperonimy:	mocować

Połączenia

osadzać maszt, papierosa, świece; okulary
osadzać na zawiasach; na nosie
osadzać w lufce, w otworze, w rysie, w skale, w szczelinie, w świeczniku
osadzać na sztorc

Cytaty

	Mijały godziny. Senne dworki musiały późną nocą osadzać nowe świece w świecznikach, nim między matką i synem doszło do porozumienia. źródło: KWSJP: Stefan M. Kuczyński: Litwin i Andegawenka, 1977
	Terey słuchał spokojnie, nie spiesząc się z obroną, wybierał papierosa, osadzał w kościanej lufce. źródło: KWSJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966
	A jak osadzano takie krzemienne siekiery, topory czy kopaczki? Wkładano je po prostu w rozszczepiony na końcu, odpowiedni kij i obwiązywano mocno ścięgnem zwierzęcym. źródło: KWSJP: Mirosława Kanwas: Pradzieje dla ciebie (14), Eko. U nas, 2004, nr 23
	Pan Poniak, bujając się na opartej o ścianę drabinie, osadzał na szczycie choinki rozmigotany różnymi kolorami szpic. źródło: KWSJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003
	Wyraźnie za to widziała długiego Wacka w bardzo ciemnych okularach; często osadzał je głębiej na nosie i krzywił się, jakby raził go blask. źródło: KWSJP: Leszek Prorok: Krzyżówka, 1985

Składnia

osadzać

CO + GDZIE

2. w więzieniu

Definicja

książk.

umieszczać kogoś w jakimś miejscu pod przymusem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	zamykać
	hiperonimy:	umieszczać

Połączenia

osadzać jeńców, więźniów
osadzać w areszcie, w izbie wytrzeźwień, w obozie koncentracyjnym, w wieży, w więzieniu

Cytaty

	W chwili wybuchu powstania listopadowego [...] zamknięty został w twierdzy w Szlisselburgu, gdzie od lat stu osadzano najważniejszych więźniów caratu. źródło: KWSJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968
	Pierwsze spotkanie z Polską nie jest zachęcające: policja polska podejrzewa w nim szpiega i też osadza w więzieniu, skąd wyciąga go zamieszkały w Polsce krewny. źródło: KWSJP: Ryszard Matuszewski: Alfabet: wybór z pamięci 90-latka, 2004
	Niemcy po stłumieniu Powstania Warszawskiego osadzali wziętych do niewoli żołnierzy i oficerów AK w obozach jenieckich. źródło: KWSJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 1989
	Jednym się udawało, a tych, którym się nie powiodło, osadzano na czternaście dni w ścisłych aresztach tylko o wodzie. źródło: KWSJP: Stanisława Górnikiewicz: Lwy z Westerplatte, 1983

Składnia

osadzać

KOGO + GDZIE

3. kolonistów

Definicja

powodować, że ktoś gdzieś zamieszka lub zacznie tam stale przebywać

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	osiedlać
	hiperonimy:	umieszczać

Połączenia

osadzać dzierżawców, kolonistów, przybyszów
osadzać na kresach, na jakichś ziemiach
osadzać w gospodarstwie

Cytaty

	W rozdziale 25 Tacyt twierdzi, że Germanie osadzają swoich niewolników na ziemi i obciążają świadczeniami jak Rzymianie kolonów. źródło: KWSJP: Karol Modzelewski: Barbarzyńska Europa, 2004
	Na tych ziemiach zwycięscy w wojnach tatarskich wielcy książęta osadzali przed wiekami jeńców dając im grunty i przywileje. źródło: KWSJP: Jerzy Malewski: Ptasznik z Wilna, 1991
	Nalegał na przyjęcie następujących warunków: Brytyjczycy nie będą osadzać kolonistów na ziemiach wyznaczonych dla Indian, a forty zajmą się handlem i będą dostarczać tubylcom niezbędnego zaopatrzenia. źródło: KWSJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994
	W ciągu kilku jesiennych tygodni 2001 roku odebrali więc Afganistan talibom, osadzając w Kabulu władze bardziej sobie przyjazne. źródło: KWSJP: Tomasz Jagodziński: Miasto, które przetrwa, Ozon, 2005, nr 13

Składnia

osadzać

KOGO + GDZIE

4. powieść

Definicja

umieszczać akcję dzieła w jakimś miejscu i czasie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka film

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

umieszczać

Połączenia

autor, pisarz, twórca osadza coś
osadzać akcję, film, opowiadanie, powieść
osadzać w jakichś realiach

Cytaty

Przejęta z literatury grozy tendencja do osadzania akcji w przestrzeni imitującej pozaliterackie realia współczesne odbiorcy wzmacnia czytelnicze poczucie kontaktu z tekstem zbudowanym zgodnie z zasadami realizmu.

źródło: KWSJP: Grzegorz Gazda, Agnieszka Izdebska, Jarosław Płuciennik (red.): Gotycyzm i groza w kulturze, 2003

Sięgnęła w swojej opowieści do takich akcesoriów, jak wyprawa wiedeńska, a szczegóły legendy proboszcza bardzo wprawnie osadzała w dziejach, o których Winckler miał słabe pojęcie.

źródło: KWSJP: Maria Klimas-Błachutowa: Siedem krów tłustych, 1965

Bohaterem sztuki jest John - człowiek uzależniony i samotny. Osadzając akcję w wigilię Bożego Narodzenia, autor potęguje to wrażenie.

źródło: KWSJP: Jakub Janiszewski: Grubą kreską, Dzień dobry, 2001, nr 6

Składnia

osadzać

5. w tradycji

Definicja

wiązać z jakimś miejscem, środowiskiem lub tradycją

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

osadzać w konwencji, w kulturze, w tradycji

Cytaty

Szaruga ma na uwadze wpisanie doświadczeń współczesności w przeszłość, zakorzenienie ich. Celem tego zabiegu nie jest jednak idealizacja minionego. Bo choć osadza on narodową tożsamość w dobie przedrozbiorowej, to przecież demokracji szlacheckiej, jako takiej, nie gloryfikuje.

źródło: KWSJP: RKP: Lekcja na temat tożsamości, Almanach Humanistyczny „Bez wiedzy i zgody...”, 1986

Taki Badmarsh czy Cornershop o wiele mocniej osadzają swoje kompozycje we wschodnim folklorze.

źródło: KWSJP: Artur Podgórski: Zbuntowani emigranci, Polityka, 2005

Piszę o innowacjach, ale zarazem staram się je osadzać w tradycji pedagogicznej. […] Każdy pedagog polski wie i rozumie, na czym polega cenne dziedzictwo pedagogiki opiekuńczej Janusza Korczaka.

źródło: Internet

Składnia

osadzać

CO + w CZYM

6. w miejscu

Definicja

zatrzymywać gwałtownie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

zatrzymywać

Połączenia

osadzać klacz, konia, ogiera
osadzać na miejscu
osadzać w miejscu

Cytaty

	Wyprzedził ją, osadzając konia. Ogier stanął dęba, przednie nogi zatańczyły w powietrzu. źródło: KWSJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: piołun, 1992
	Kolory, błyski, przelewy barw pstrzyły w oczach. Konie osadzano z pełnego biegu, brzęczały wyczyszczone tybenki uprzęży, pobrzękiwały dzwońce. źródło: KWSJP: Lew Kaltenbergh: Ogień sterzeżony. Opowieść o Stanisławie Wyspiańskim, 1964
	Kłusowaliśmy jakiś czas niezmiennie jednakowy, jakby odmierzony wskazówką stopera. Chrapliwe „halt” osadzało nas z powrotem w miejscu. źródło: KWSJP: Maria Jarochowska: Najgorsza chwila życia, 1959
	Czarna postać zachwiała się i by utrzymać równowagę, chwyciła mocno Tymoteusza za ramię, osadzając go gwałtownie na miejscu. źródło: KWSJP: Teodor Parnicki: Srebrne orły, 1945

Składnia

osadzać

KOGO/CO

7. ostrym słowem

Definicja

hamować czyjeś niewłaściwe zachowanie

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

osadzać ostro

Cytaty

Domagał się respektowania prawa Polaków do szczerego i otwartego mówienia z sobą i o sobie, bez ingerencji obcych. Potrafił skutecznie osadzać natarczywość i bezceremonialność.

źródło: KWSJP: Kazimierz Kąkol: Kardynał Stefan Wyszyński, jakim go znałem, 1985

Ona też wzięła na swój „pokład” […] chłopaka z grona czytelników, z bogatej rodziny, ale jak się okazało - wyjątkowo niespołecznego, a co gorzej, wyznającego poglądy, które nas wszystkich drażniły. [...] Lena miała z nim masę kłopotów. Musiała go ostro osadzać.

źródło: KWSJP: Kazimierz Dębnicki: Życie jak życie, 1986

Politycznych meneli trzeba osadzać jak narowiste konie.

źródło: KWSJP: Twoja trybuna, Trybuna, 2006

Składnia

osadzać

KOGO

8. na powierzchni

Definicja

pokrywać jakąś powierzchnię warstwą czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Połączenia

wiatr, woda osadza
osadzać muł, rosę, substancję, szadź

Cytaty

	Wody z topniejącego jęzora żłobią teren, lecz także osadzają niesiony materiał. źródło: KWSJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988
	Woda morska, przenikając w głąb ziemi na głębokość nawet 4-5 kilometrów, ulega przefiltrowaniu i osadza w skałach zawarte w niej minerały. źródło: KWSJP: Jan Rurański: Dlaczego sól jest słona, 1984
	Wiatr osadza mokrą mgłę na brodzie, wąsach i kosmyku włosów, który wymknął się spod kaptura. źródło: KWSJP: Jacek Jania: Zrozumieć lodowce, 1988
	Warstwa farby drukarskiej jest osadzana na rolce. źródło: NKJP: www.wikipedia.org

Składnia

osadzać

Data ostatniej modyfikacji: 26.01.2023