UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

poczciwy

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp
Inne znaczenie: 'godny czci, szanowany'

Pochodzenie

Przymiotnik od prasłowiańskiego rzeczownika *počьstь 'uczczenie, cześć, honor'; pierwotna polska postać *poczściwy, grupa spółgłoskowa *czść uległa upodobnieniu i uproszczeniu kolejno w ćć tć i czć (Bor); zob. poczesny

1.a człowiek

Definicja

cechujący się łagodnym usposobieniem, szczerością i życzliwością

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dobroduszny

Połączenia

  • poczciwy chłopak, chłopiec, człowiek, głupek, gospodarz, staruszek, wieśniak; poczciwa baba

Cytaty

Pani Wandzia, poczciwa i sumienna kobieta z rumieńcami jak ludowa lalka, należała do zasłużonego personelu uczelni.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Kapitan Karol Walczak nie wyglądał na detektywa. Średniego wzrostu, tęgawy, robił wrażenie raczej poczciwego proboszcza aniżeli oficera śledczego.

źródło: NKJP: Zygmunt Zeydler-Zborowski: Czarny mercedes, 2005

[...] niesłusznie utrącaliśmy i karali poczciwych ludzi, którzy naszemu ustrojowi ani nic nie zrobili, ani nie mieli zamiaru zrobić.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Życie ideologiczne, osobiste, codzienne i artystyczne, 1998

W niedzielny wieczór chłopi wracają z wioskowych festynów, śpiewając na głosy pieśni wywodzące się z czasów, kiedy poczciwy człowiek żył w zgodzie z dobrą ziemią, a Europa była kontynentem w wieku młodzieńczym.

źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1996

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poczciwy
poczciwy
poczciwy
poczciwe
poczciwa
D. poczciwego
poczciwego
poczciwego
poczciwego
poczciwej
C. poczciwemu
poczciwemu
poczciwemu
poczciwemu
poczciwej
B. poczciwego
poczciwego
poczciwy
poczciwe
poczciwą
N. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwą
Ms. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwej
W. poczciwy
poczciwy
poczciwy
poczciwe
poczciwa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poczciwi
poczciwi
poczciwe
poczciwe
D. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwych
C. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
B. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwe
N. poczciwymi
poczciwymi
poczciwymi
poczciwymi
Ms. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwych
W. poczciwi
poczciwi
poczciwe
poczciwe

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poczciwszy
poczciwszy
poczciwszy
poczciwsze
poczciwsza
D. poczciwszego
poczciwszego
poczciwszego
poczciwszego
poczciwszej
C. poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszej
B. poczciwszego
poczciwszego
poczciwszy
poczciwsze
poczciwszą
N. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszą
Ms. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poczciwsi
poczciwsi
poczciwsze
poczciwsze
D. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
C. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
B. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwsze
N. poczciwszymi
poczciwszymi
poczciwszymi
poczciwszymi
Ms. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych

1.b wygląd

Definicja

właściwy komuś, kto cechuje się łagodnym usposobieniem, szczerością i życzliwością

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dobroduszny

Połączenia

  • poczciwy uśmiech, wygląd; poczciwa twarz; poczciwe oczy

Cytaty

Z jej poczciwych oczu biła dobroć – łatwo mi było uwierzyć, że w ciężkich czasach okazała wiele serca małej Malinie.

źródło: NKJP: Jarosław Abramow-Newerly: Młyn w piekarni, 2002

Bywały [...] osoby, które pomimo poczciwego wyglądu, okazywały się twarde, czasem wręcz cyniczne.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

Pani chciała mi się przyjrzeć? Co pani zobaczyła? - Że zaczyna pan rozmowę ze mną od zabawy w staruszka o poczciwym rozumku i poczciwym uśmiechu.

źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Doktor Twardowski, 1981

Mark, Australijczyk, duże, masywne chłopisko o szerokiej, poczciwej twarzy, schodził pierwszy, gdyż jeszcze w czasie narady utrzymywał, że umie żeglować i może poprowadzić łódź.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Heban, 2004

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poczciwy
poczciwy
poczciwy
poczciwe
poczciwa
D. poczciwego
poczciwego
poczciwego
poczciwego
poczciwej
C. poczciwemu
poczciwemu
poczciwemu
poczciwemu
poczciwej
B. poczciwego
poczciwego
poczciwy
poczciwe
poczciwą
N. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwą
Ms. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwej
W. poczciwy
poczciwy
poczciwy
poczciwe
poczciwa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poczciwi
poczciwi
poczciwe
poczciwe
D. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwych
C. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
B. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwe
N. poczciwymi
poczciwymi
poczciwymi
poczciwymi
Ms. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwych
W. poczciwi
poczciwi
poczciwe
poczciwe

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poczciwszy
poczciwszy
poczciwszy
poczciwsze
poczciwsza
D. poczciwszego
poczciwszego
poczciwszego
poczciwszego
poczciwszej
C. poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszej
B. poczciwszego
poczciwszego
poczciwszy
poczciwsze
poczciwszą
N. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszą
Ms. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poczciwsi
poczciwsi
poczciwsze
poczciwsze
D. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
C. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
B. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwsze
N. poczciwszymi
poczciwszymi
poczciwszymi
poczciwszymi
Ms. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych

2. samochód

Definicja

taki, który jest od dawna znany i budzi miłe skojarzenia

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Cytaty

Poczciwa książka trzyma się [...] dobrze. Zawsze będzie miała odbiorców, a zmieniają się jedynie literaccy idole dzieci i młodzieży.

źródło: NKJP: (waw): Książka to najwyższe loty, Nowiny Raciborskie, 2006-08-23

Włączył Bjork, sięgnął po papierosy - poczciwe, dobre spajki w opakowaniu po trzydzieści sztuk.

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Przeurocze to miasto [...] oferowało nam również humoreskę w postaci tramwajów. Brzęcząc i podrygując, jak nasze polskie poczciwe ośmiokołowce, mkną one wśród liczących setki lat drewnianych świątyń [...].

źródło: NKJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1997

Łagodny stok zacznie stromieć, poczciwe drzewa zamienią się w nieznane, potężne stwory, a zza każdego pnia będzie wyzierać zagrożenie.

źródło: NKJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach: wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, 1999

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poczciwy
poczciwy
poczciwy
poczciwe
poczciwa
D. poczciwego
poczciwego
poczciwego
poczciwego
poczciwej
C. poczciwemu
poczciwemu
poczciwemu
poczciwemu
poczciwej
B. poczciwego
poczciwego
poczciwy
poczciwe
poczciwą
N. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwą
Ms. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwej
W. poczciwy
poczciwy
poczciwy
poczciwe
poczciwa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poczciwi
poczciwi
poczciwe
poczciwe
D. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwych
C. poczciwym
poczciwym
poczciwym
poczciwym
B. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwe
N. poczciwymi
poczciwymi
poczciwymi
poczciwymi
Ms. poczciwych
poczciwych
poczciwych
poczciwych
W. poczciwi
poczciwi
poczciwe
poczciwe

Stopień wyższy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. poczciwszy
poczciwszy
poczciwszy
poczciwsze
poczciwsza
D. poczciwszego
poczciwszego
poczciwszego
poczciwszego
poczciwszej
C. poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszemu
poczciwszej
B. poczciwszego
poczciwszego
poczciwszy
poczciwsze
poczciwszą
N. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszą
Ms. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. poczciwsi
poczciwsi
poczciwsze
poczciwsze
D. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
C. poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
poczciwszym
B. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwsze
N. poczciwszymi
poczciwszymi
poczciwszymi
poczciwszymi
Ms. poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
poczciwszych
Data ostatniej modyfikacji: 28.10.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json