UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

doprawić

Chronologizacja

1447, SStp
Inne znaczenie: 'poprawić, dokończyć'

Pochodzenie

Zob. prawić

1. potrawę

Definicja

poprawić smak potrawy, dodając do niej przyprawę

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie przyprawy, smaki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przyprawić

Połączenia

  • doprawić danie, fasolkę, fasolówkę, kiełbaski, kurczaka, mięso, ryż, sałatę, ziemniaki, zupę; bimber, piwo; kolację
  • doprawić bazylią, chili, chrzanem, cukrem, curry, cytryną, czosnkiem, gałką muszkatołową, imbirem, kolendrą, koperkiem, lubczykiem, majerankiem, masłem, musztardą, octem winnym, oliwą, papryką, pietruszką, przecierem pomidorowym, przyprawami, solą i pieprzem, sosem sojowym, szafranem, szczypiorkiem, śmietaną, tymiankiem, ziołami; alkoholem, sokiem, żółtkami
  • doprawić do smaku
  • doprawić na słodko-kwaśny sposób
  • doprawić po góralsku
  • doprawić ciekawie, mocno, obficie, odpowiednio, smakowicie, suto, świetnie
  • chcieć doprawić
  • doprawić i poddusić, doprawić i pogotować, doprawić i okrasić tłuszczem, doprawić i wymieszać; przetrzeć przez sito i doprawić, zalać rosołem i doprawić, zmielić i doprawić

Cytaty

W lecie w stołówce, która karmi cała ekipę, podano chłodnik... [...] Na szczęście Bożena go doprawiła, był rewelacyjny.

źródło: NKJP: Sąsiad każdego człowieka, Dziennik Polski - Magazyn, 2004-03-19

Zastąp kaloryczne zupy chudymi rosołami, a żeberka wieprzowe kawałkiem cielęciny. Najlepiej doprawić je świeżymi ziołami, np. bazylią.

źródło: NKJP: Astrodieta, 2003, prasa

Ryż na sypko był już ugotowany, doprawiony pastą pomidorową; grzał się w piekarniku.

źródło: NKJP: Aleksander Minkowski: Szaleństwo Majki Skowron, 1996

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawię
 doprawimy
2 os. doprawisz
 doprawicie
3 os. doprawi
 doprawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłem
+(e)m doprawił
 doprawiłam
+(e)m doprawiła
 doprawiłom
+(e)m doprawiło
 doprawiliśmy
+(e)śmy doprawili
 doprawiłyśmy
+(e)śmy doprawiły
2 os. doprawiłeś
+(e)ś doprawił
 doprawiłaś
+(e)ś doprawiła
 doprawiłoś
+(e)ś doprawiło
 doprawiliście
+(e)ście doprawili
 doprawiłyście
+(e)ście doprawiły
3 os. doprawił
 doprawiła
 doprawiło
 doprawili
 doprawiły

bezosobnik: doprawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawmy
2 os. dopraw
 doprawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłbym
bym doprawił
 doprawiłabym
bym doprawiła
 doprawiłobym
bym doprawiło
 doprawilibyśmy
byśmy doprawili
 doprawiłybyśmy
byśmy doprawiły
2 os. doprawiłbyś
byś doprawił
 doprawiłabyś
byś doprawiła
 doprawiłobyś
byś doprawiło
 doprawilibyście
byście doprawili
 doprawiłybyście
byście doprawiły
3 os. doprawiłby
by doprawił
 doprawiłaby
by doprawiła
 doprawiłoby
by doprawiło
 doprawiliby
by doprawili
 doprawiłyby
by doprawiły

bezosobnik: doprawiono by

bezokolicznik: doprawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: doprawiwszy

gerundium: doprawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: doprawiony

odpowiednik aspektowy: doprawiać

Składnia

Rzosobowy + doprawić +
CO + (CZYM)

2. brakujące części

Definicja

przymocować dodatkowe lub brakujące części czegoś, dopasowując je do całości

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dosztukować, przyprawić
hiperonimy:  dorobić

Cytaty

Odnowione, błyszczące gałki, z nową zawartością i doprawionymi chorągiewkami, wróciły wczoraj na hełmy Bramy Floriańskiej i Baszty Pasamoników.

źródło: NKJP: (MM): Gałki poszły w górę, Dziennik Polski - Kraków, 2002-06-06

Okazało się, że jeden z sarkofagów zawiera ciało mężczyzny, który ma doprawiony sztuczny nos i uszy.

źródło: NKJP: Egipskie starożytności, Dziennik Polski - Magazyn, 2000-07-14

Pierwsze dwie drabiny były stare i tylko gdzieniegdzie miały doprawione nowe szczeble.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1997

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawię
 doprawimy
2 os. doprawisz
 doprawicie
3 os. doprawi
 doprawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłem
+(e)m doprawił
 doprawiłam
+(e)m doprawiła
 doprawiłom
+(e)m doprawiło
 doprawiliśmy
+(e)śmy doprawili
 doprawiłyśmy
+(e)śmy doprawiły
2 os. doprawiłeś
+(e)ś doprawił
 doprawiłaś
+(e)ś doprawiła
 doprawiłoś
+(e)ś doprawiło
 doprawiliście
+(e)ście doprawili
 doprawiłyście
+(e)ście doprawiły
3 os. doprawił
 doprawiła
 doprawiło
 doprawili
 doprawiły

bezosobnik: doprawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawmy
2 os. dopraw
 doprawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłbym
bym doprawił
 doprawiłabym
bym doprawiła
 doprawiłobym
bym doprawiło
 doprawilibyśmy
byśmy doprawili
 doprawiłybyśmy
byśmy doprawiły
2 os. doprawiłbyś
byś doprawił
 doprawiłabyś
byś doprawiła
 doprawiłobyś
byś doprawiło
 doprawilibyście
byście doprawili
 doprawiłybyście
byście doprawiły
3 os. doprawiłby
by doprawił
 doprawiłaby
by doprawiła
 doprawiłoby
by doprawiło
 doprawiliby
by doprawili
 doprawiłyby
by doprawiły

bezosobnik: doprawiono by

bezokolicznik: doprawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: doprawiwszy

gerundium: doprawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: doprawiony

odpowiednik aspektowy: doprawiać

Inne uwagi

Zwykle imb

Składnia

Rzosobowy + doprawić +
CO

3. żartami

Definicja

uzupełnić dodatkowymi elementami, aby uatrakcyjnić lub uwiarygodnić coś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  okrasić, przyprawić

Połączenia

  • doprawić film, musical
  • doprawić gagami, żartami, humorem sytuacyjnym, muzyką bigbitową

Cytaty

Jedno jest pewne - uwielbiał kiczowate kawałki. Napisał historię miłosną, doprawił ją sensacją i horrorem.

źródło: NKJP: Roman Praszyński: Jajojad, 1988

I tak już pieprzne kadry reżyser doprawił jeszcze smaczkami natury personalnej.

źródło: NKJP: Jacek Szczerba: Gazeta Wyborcza, 1996-05-31

Kiedy w programach telewizyjnych serial goni serial, kiedy ekran pełen jest tandety i szmiry, południowoamerykańskiej ckliwości i ckliwości północnoamerykańskiej, doprawionej dziarskością i optymizmem made in USA, [...] przypominam sobie „Fabiana” Ericha Kästnera.

źródło: NKJP: Życie na niby, Dziennik Polski - Magazyn, 1999-11-19

W jego pojęciu „godność” oznaczała majestat nakrochmalonego kołnierzyka, surową powściągliwość zachowania, trzymanie się na dystans wobec „pospólstwa”, co wprawdzie powinno być doprawione dobrotliwą ojcowską rubasznością.

źródło: NKJP: Ryszard Wójcik: Coś się kończy, 1970, prasa

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawię
 doprawimy
2 os. doprawisz
 doprawicie
3 os. doprawi
 doprawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłem
+(e)m doprawił
 doprawiłam
+(e)m doprawiła
 doprawiłom
+(e)m doprawiło
 doprawiliśmy
+(e)śmy doprawili
 doprawiłyśmy
+(e)śmy doprawiły
2 os. doprawiłeś
+(e)ś doprawił
 doprawiłaś
+(e)ś doprawiła
 doprawiłoś
+(e)ś doprawiło
 doprawiliście
+(e)ście doprawili
 doprawiłyście
+(e)ście doprawiły
3 os. doprawił
 doprawiła
 doprawiło
 doprawili
 doprawiły

bezosobnik: doprawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawmy
2 os. dopraw
 doprawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłbym
bym doprawił
 doprawiłabym
bym doprawiła
 doprawiłobym
bym doprawiło
 doprawilibyśmy
byśmy doprawili
 doprawiłybyśmy
byśmy doprawiły
2 os. doprawiłbyś
byś doprawił
 doprawiłabyś
byś doprawiła
 doprawiłobyś
byś doprawiło
 doprawilibyście
byście doprawili
 doprawiłybyście
byście doprawiły
3 os. doprawiłby
by doprawił
 doprawiłaby
by doprawiła
 doprawiłoby
by doprawiło
 doprawiliby
by doprawili
 doprawiłyby
by doprawiły

bezosobnik: doprawiono by

bezokolicznik: doprawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: doprawiwszy

gerundium: doprawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: doprawiony

odpowiednik aspektowy: doprawiać

Składnia

Rzosobowy + doprawić +
CO + CZYM

4. piwem

Definicja

pot. 
będąc pod wpływem alkoholu, wypić jeszcze trochę

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie używki

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaprawić

Połączenia

  • doprawić piwem

Cytaty

Więc morderca opowiadał: „Najpierw piliśmy na Armii Czerwonej, później doprawiliśmy piwem na Nowotki, potem poszliśmy na Młodej Gwardii do baru Matrosow, skąd wziąłem nóż i poszliśmy na Obrońców Stalingradu”.

źródło: NKJP: Katarzyna Bielas, Jacek Szczerba: Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1998-10-09/1998-10-10

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawię
 doprawimy
2 os. doprawisz
 doprawicie
3 os. doprawi
 doprawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłem
+(e)m doprawił
 doprawiłam
+(e)m doprawiła
 doprawiłom
+(e)m doprawiło
 doprawiliśmy
+(e)śmy doprawili
 doprawiłyśmy
+(e)śmy doprawiły
2 os. doprawiłeś
+(e)ś doprawił
 doprawiłaś
+(e)ś doprawiła
 doprawiłoś
+(e)ś doprawiło
 doprawiliście
+(e)ście doprawili
 doprawiłyście
+(e)ście doprawiły
3 os. doprawił
 doprawiła
 doprawiło
 doprawili
 doprawiły

bezosobnik: doprawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawmy
2 os. dopraw
 doprawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłbym
bym doprawił
 doprawiłabym
bym doprawiła
 doprawiłobym
bym doprawiło
 doprawilibyśmy
byśmy doprawili
 doprawiłybyśmy
byśmy doprawiły
2 os. doprawiłbyś
byś doprawił
 doprawiłabyś
byś doprawiła
 doprawiłobyś
byś doprawiło
 doprawilibyście
byście doprawili
 doprawiłybyście
byście doprawiły
3 os. doprawiłby
by doprawił
 doprawiłaby
by doprawiła
 doprawiłoby
by doprawiło
 doprawiliby
by doprawili
 doprawiłyby
by doprawiły

bezosobnik: doprawiono by

bezokolicznik: doprawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: doprawiwszy

gerundium: doprawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: doprawiony

Składnia

Rzosobowy + doprawić +
CZYM

5. glebę

Definicja

przygotować pod zasiew lub uprawę roślin

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia rolnictwo

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uprawić

Połączenia

  • doprawić glebę

Cytaty

Piwonie nie są zbyt wymagające i udają się na różnych typach gleb, jednak gleby powinny być z natury żyzne lub odpowiednio doprawione przez stosowanie obornika na rok przed sadzeniem czy przez uprawę motylkowych na przekopanie.

źródło: NKJP: Jacek Marcinkowski, Piwonie, 1970, prasa

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawię
 doprawimy
2 os. doprawisz
 doprawicie
3 os. doprawi
 doprawią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłem
+(e)m doprawił
 doprawiłam
+(e)m doprawiła
 doprawiłom
+(e)m doprawiło
 doprawiliśmy
+(e)śmy doprawili
 doprawiłyśmy
+(e)śmy doprawiły
2 os. doprawiłeś
+(e)ś doprawił
 doprawiłaś
+(e)ś doprawiła
 doprawiłoś
+(e)ś doprawiło
 doprawiliście
+(e)ście doprawili
 doprawiłyście
+(e)ście doprawiły
3 os. doprawił
 doprawiła
 doprawiło
 doprawili
 doprawiły

bezosobnik: doprawiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. doprawmy
2 os. dopraw
 doprawcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. doprawiłbym
bym doprawił
 doprawiłabym
bym doprawiła
 doprawiłobym
bym doprawiło
 doprawilibyśmy
byśmy doprawili
 doprawiłybyśmy
byśmy doprawiły
2 os. doprawiłbyś
byś doprawił
 doprawiłabyś
byś doprawiła
 doprawiłobyś
byś doprawiło
 doprawilibyście
byście doprawili
 doprawiłybyście
byście doprawiły
3 os. doprawiłby
by doprawił
 doprawiłaby
by doprawiła
 doprawiłoby
by doprawiło
 doprawiliby
by doprawili
 doprawiłyby
by doprawiły

bezosobnik: doprawiono by

bezokolicznik: doprawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: doprawiwszy

gerundium: doprawienie

imiesłów przymiotnikowy bierny: doprawiony

odpowiednik aspektowy: doprawiać

Składnia

Rzosobowy + doprawić +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 06.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN