UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zachować się

Chronologizacja

XV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	zachowam się	zachowamy się
2 os.	zachowasz się	zachowacie się
3 os.	zachowa się	zachowają się

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zachowałem się +(e)m się zachował	zachowałam się +(e)m się zachowała	zachowałom się +(e)m się zachowało	zachowaliśmy się +(e)śmy się zachowali	zachowałyśmy się +(e)śmy się zachowały
2 os.	zachowałeś się +(e)ś się zachował	zachowałaś się +(e)ś się zachowała	zachowałoś się +(e)ś się zachowało	zachowaliście się +(e)ście się zachowali	zachowałyście się +(e)ście się zachowały
3 os.	zachował się	zachowała się	zachowało się	zachowali się	zachowały się

bezosobnik: zachowano się

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		zachowajmy się
2 os.	zachowaj się	zachowajcie się

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	zachowałbym się bym się zachował	zachowałabym się bym się zachowała	zachowałobym się bym się zachowało	zachowalibyśmy się byśmy się zachowali	zachowałybyśmy się byśmy się zachowały
2 os.	zachowałbyś się byś się zachował	zachowałabyś się byś się zachowała	zachowałobyś się byś się zachowało	zachowalibyście się byście się zachowali	zachowałybyście się byście się zachowały
3 os.	zachowałby się by się zachował	zachowałaby się by się zachowała	zachowałoby się by się zachowało	zachowaliby się by się zachowali	zachowałyby się by się zachowały

bezosobnik: zachowano by się

bezokolicznik: zachować się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zachowawszy się

gerundium: zachowanie się

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	zachowanie się	zachowania się
D.	zachowania się	zachowań się
C.	zachowaniu się	zachowaniom się
B.	zachowanie się	zachowania się
N.	zachowaniem się	zachowaniami się
Ms.	zachowaniu się	zachowaniach się
W.	zachowanie się	zachowania się

odpowiednik aspektowy: zachowywać się

Pochodzenie

Zob. chować

1. o człowieku

Definicja

w sytuacji, o której mowa, zrobić coś, co powoduje, że do oceny tego jest właściwy następujący przysłówek lub następujące wyrażenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

zachować się jak bohater, jak dama, jak dorosły, jak dureń, jak idiota, jak łotr, jak mężczyzna, jak nicpoń
zachować się po bohatersku, po chamsku, po koleżeńsku, po męsku, po pańsku, po rycersku
zachować się wobec kogoś, względem kogoś
zachować się z godnością, z honorem, z klasą
zachować się beztrosko, bohatersko, brutalnie, dojrzale, dziwnie, elegancko, głupio, lojalnie, niegrzecznie, nierozsądnie, nieuprzejmie, odpowiedzialnie, okrutnie, ostrożnie, podle, przyzwoicie, sentymentalnie, stanowczo, stosownie, swobodnie, uczciwie

Cytaty

	Zachował się z klasą. źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006
	Czarek zachował się przed chwilą podle. źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007
	Kiedy wybrzmiała cisza, Piotr, innym już tonem, powiedział, że zachował się jak dureń. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Nikczemne historie, 2009
	Tomek zachował się po koleżeńsku. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1965

Składnia

Rz_osobowy

zachować się

JAK

2. o fresku

Definicja

nie ulec zniszczeniu mimo upływu czasu i okoliczności, które mogłyby takie zniszczenie powodować

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przetrwać

Połączenia

budynek, dokument, gmach, napis, ornament, pałac, przekaz zachował się; brama, fasada zachowała się; freski, fundamenty, malowidła, płaskorzeźby zachowały się; dokument, materiał filmowy, papier, rysunek zachował się; fotografia zachowała się; zdjęcie zachowało się
zachować się na murze, na ścianach, na sufitach
zachować się w całej okazałości, w dobrym stanie, w niezmienionej formie, w niezmienionej postaci; w budynku, w pałacu

Cytaty

	Skradałem się pod samymi murami kamienic, aby móc się skryć za uskok czy załom albo wykusz, bo zachowało się tutaj trochę starej secesji. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Obłęd, 1980
	Na początku dziewiętnastego wieku wybudował tu pałacyk, z którego zachowały się jedynie schowane w trawie fundamenty i zasypane piwnice. źródło: NKJP: Jan Grzegorczyk: Chaszcze, 2009
	Ściany były zwietrzałe i pokruszone. Na niektórych zachowały się resztki płaskorzeźb. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004
	Zachowały się też biało-czarne kafle na klatce schodowej i oryginalna brama. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Nikczemne historie, 2009
	Przyszła druga wojna, wszystko się spaliło, fabryka konfekcji, dom mody, wielkie mieszkanie, z którego zachowało się kilka fotografii. źródło: NKJP: Krystyna Kofta, Fausta, 2010

Składnia

Rz_nieżywotny

zachować się

3. o zwyczaju

Definicja

nie zostać zapomnianym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przechować się

Połączenia

zwyczaj zachował się; tradycja zachowała się; wspomnienie zachowało się
zachować się w domu, w czyjejś pamięci, w rodzinie, we wspomnieniach

Cytaty

W XIX wieku, w jego schyłku i na początku wieku XX, tu i ówdzie, zachował się obyczaj, że ogień mógł rozpalić jedynie gospodarz, ewentualnie gospodyni, albo inny dorosły członek rodziny.

źródło: NKJP: Tadeusz Zubiński: Etniczne dziedzictwo Bałtów (7), Akant, 2006

Z tego okresu zachowało się w naszej rodzinie wspomnienie niezwykłego wypadku.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Wyspa Robinsona, 1954

Składnia

Rz_nieżywotny

zachować się

GDZIE

4. o samochodzie

Definicja

ulec pewnemu procesowi lub zmianie, która jest widoczna dla obserwatora, i możliwa do określenia następującym przysłówkiem lub innym wyrażeniem

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Na bezpieczną jazdę oraz na to, jak dany samochód zachowa się podczas wypadku, ma wpływ wiele czynników [...]

źródło: NKJP: Dziennik Polski, 2002-07-15

Składnia

zachować się

JAK

Data ostatniej modyfikacji: 27.06.2023