UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

trwonić

Chronologizacja

1625, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. trwonię
trwonimy
2 os. trwonisz
trwonicie
3 os. trwoni
trwonią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. trwoniłem
+(e)m trwonił
trwoniłam
+(e)m trwoniła
trwoniłom
+(e)m trwoniło
trwoniliśmy
+(e)śmy trwonili
trwoniłyśmy
+(e)śmy trwoniły
2 os. trwoniłeś
+(e)ś trwonił
trwoniłaś
+(e)ś trwoniła
trwoniłoś
+(e)ś trwoniło
trwoniliście
+(e)ście trwonili
trwoniłyście
+(e)ście trwoniły
3 os. trwonił
trwoniła
trwoniło
trwonili
trwoniły

bezosobnik: trwoniono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę trwonił
będę trwonić
będę trwoniła
będę trwonić
będę trwoniło
będę trwonić
będziemy trwonili
będziemy trwonić
będziemy trwoniły
będziemy trwonić
2 os. będziesz trwonił
będziesz trwonić
będziesz trwoniła
będziesz trwonić
będziesz trwoniło
będziesz trwonić
będziecie trwonili
będziecie trwonić
będziecie trwoniły
będziecie trwonić
3 os. będzie trwonił
będzie trwonić
będzie trwoniła
będzie trwonić
będzie trwoniło
będzie trwonić
będą trwonili
będą trwonić
będą trwoniły
będą trwonić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. trwońmy
2 os. trwoń
trwońcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. trwoniłbym
bym trwonił
trwoniłabym
bym trwoniła
trwoniłobym
bym trwoniło
trwonilibyśmy
byśmy trwonili
trwoniłybyśmy
byśmy trwoniły
2 os. trwoniłbyś
byś trwonił
trwoniłabyś
byś trwoniła
trwoniłobyś
byś trwoniło
trwonilibyście
byście trwonili
trwoniłybyście
byście trwoniły
3 os. trwoniłby
by trwonił
trwoniłaby
by trwoniła
trwoniłoby
by trwoniło
trwoniliby
by trwonili
trwoniłyby
by trwoniły

bezosobnik: trwoniono by

bezokolicznik: trwonić

imiesłów przysłówkowy współczesny: trwoniąc

gerundium: trwonienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trwonienie
trwonienia
D. trwonienia
trwonień
C. trwonieniu
trwonieniom
B. trwonienie
trwonienia
N. trwonieniem
trwonieniami
Ms. trwonieniu
trwonieniach
W. trwonienie
trwonienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trwoniący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. trwoniący
trwoniący
trwoniący
trwoniące
trwoniąca
D. trwoniącego
trwoniącego
trwoniącego
trwoniącego
trwoniącej
C. trwoniącemu
trwoniącemu
trwoniącemu
trwoniącemu
trwoniącej
B. trwoniącego
trwoniącego
trwoniący
trwoniące
trwoniącą
N. trwoniącym
trwoniącym
trwoniącym
trwoniącym
trwoniącą
Ms. trwoniącym
trwoniącym
trwoniącym
trwoniącym
trwoniącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. trwoniący
trwoniący
trwoniące
trwoniące
D. trwoniących
trwoniących
trwoniących
trwoniących
C. trwoniącym
trwoniącym
trwoniącym
trwoniącym
B. trwoniących
trwoniących
trwoniących
trwoniące
N. trwoniącymi
trwoniącymi
trwoniącymi
trwoniącymi
Ms. trwoniących
trwoniących
trwoniących
trwoniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: trwoniony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. trwoniony
trwoniony
trwoniony
trwonione
trwoniona
D. trwonionego
trwonionego
trwonionego
trwonionego
trwonionej
C. trwonionemu
trwonionemu
trwonionemu
trwonionemu
trwonionej
B. trwonionego
trwonionego
trwoniony
trwonione
trwonioną
N. trwonionym
trwonionym
trwonionym
trwonionym
trwonioną
Ms. trwonionym
trwonionym
trwonionym
trwonionym
trwonionej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. trwonieni
trwonieni
trwonione
trwonione
D. trwonionych
trwonionych
trwonionych
trwonionych
C. trwonionym
trwonionym
trwonionym
trwonionym
B. trwonionych
trwonionych
trwonionych
trwonione
N. trwonionymi
trwonionymi
trwonionymi
trwonionymi
Ms. trwonionych
trwonionych
trwonionych
trwonionych

odpowiednik aspektowy: roztrwonić

Pochodzenie

Etymologia niepewna (względy fonetyczne i wąski, ograniczony do polszczyzny zasięg). Za postać wyjściową uznaje się *trawonić, będącą ekspresywnym derywatem od pol. trawić (zob.). Bor (także Babik, Pożegnanie z lasem, s. 83-84).

1. pieniądze

Definicja

książk. 
zużywać niepotrzebnie albo niewłaściwie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ktoś wyrzuca pieniądze w błoto, marnotrawić, marnować, przepieprzać, przetracać, rozpieprzać, roztracać, roztrwaniać, tracić, tranowić
antonimy:  oszczędzać

Połączenia

  • trwonić fundusze, grosz, majątek, pieniądze, surowce, środki; energię, wodę; zasoby
  • lubić, móc trwonić

Cytaty

Kolorowe pisma pełne są historii ludzi, którzy niespodziewanie weszli w posiadanie fortun. Niektórzy trwonili je w okamgnieniu, inni umiejętnie pomnażali majątek, znajdując w tym cel życia, jeszcze inni siwieli ze strachu, że mogą go stracić.

źródło: NKJP: Anna Onichimowska: Trzecie oko, 2009

Ich ojciec prowadził ryzykowne interesy, wiodąc równocześnie wystawny tryb życia i trwoniąc nań znaczne sumy.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Księżna Elżbieta, póki żyła, hamowała nieco Jana i jego szeroki gest, ale gdy zmarła, książę ze zdwojoną siłą wziął się za trwonienie schedy.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Składnia

bez ograniczeń + trwonić +
CO + (na CO)

2. czas

Definicja

książk. 
nie wykorzystywać należycie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  marnotrawić, marnować, roztrwaniać, tracić, tranowić
antonimy:  oszczędzać

Połączenia

  • trwonić czas, pracę, siły, urlop, życie
  • (nie) chcieć, (nie) lubić trwonić

Cytaty

Czy warto trwonić resztkę sił na wyprawy do tego zapyziałego miasteczka?

źródło: NKJP: Hanna Kowalewska: Tego lata, w Zawrociu, 1998

Nie lubimy myśleć o śmierci [...], żyjemy tak, jakbyśmy mieli żyć wiecznie życiem, które właśnie trwonimy.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Aurelia sprowadziła lekarza, który nie zamierzał trwonić swoich umiejętności na przegraną sprawę.

źródło: NKJP: Katarzyna Pisarzewska: Koncert łgarzy, 2009

Składnia

bez ograniczeń + trwonić +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 23.05.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json