UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

owszem

Chronologizacja

XV w., Bańk
XV w., Bor

Pochodzenie

Z wyrażenia przyimkowego o wszem 'o wszystkim', z przyimkiem o i formą M.lp wszem od szczątkowo zachowanego w języku polskim prasłowiańskiego zaimka *vьchъ 'wszystek, cały'. Z pierwotnego znaczenia 'o wszystkim' rozwinęło się 'całkiem, całkowicie, zupełnie' i dalsze znaczenia

1. - Zamówić pani kawę? - Owszem, chętnie wypiję.

Definicja

książk.

nadawca potwierdza to, o czym była mowa wcześniej

Kategoria znaczeniowa

wykładnik potwierdzenia prawdziwości sądu

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	tak II
	(quasi)synonimy:	zgadza się
	(quasi)antonimy:	skąd, skądże, skądże znowu

Cytaty

- Jak się pani czuje? - spytałem.
- A jak miałabym się czuć?
- Miała pani ciężki dzień.
- Owszem.

źródło: NKJP: Michał Bielecki: Dziewczyna z Banku Prowincjonalnego S.A., 1997

- Pan musi być strasznie nudny, co?
- Owszem, dosyć.

źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie, 1995

- Pan, o ile się nie mylę, też w stronę „Excelsioru?” - zapytała mnie, nie odpowiadając starszemu.
- Owszem, poniekąd - odparłem.
- Doskonale, możemy więc pojechać razem!

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania 1974-1979, 1995

Odmiana

część mowy: komentarz metatekstowy

podklasa: dopowiedzenie

Składnia

/owszem/
ograniczenia zakresu użycia: nie: jako odpowiedź na pytania uzupełnienia ani dysjunkcyjne
szyk: wypowiedzeniowe

2. on nie palił, ona i owszem

Definicja

książk.

nadawca informuje, że drugi ze stanów rzeczy, o których mowa, jest przeciwieństwem pierwszego

Kategoria znaczeniowa

wykładnik zaprzeczenia prawdziwości sądu

Cytaty

Tylko że się później okazało, że on nie kradł, ale jego zastępca to i owszem.

źródło: NKJP: Mariusz Cieślik: Śmieszni kochankowie, 2004

Pałacu już nie ma. Spalony w czasie wojny. A sad, owszem, ocalał.

źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z Celulozy, 1952

Małe trumienki, pierwszej nie ma nawet na fotografii. Druga już tak, owszem.

źródło: NKJP: Inga Iwasiów: Bambino, 2008

Odmiana

część mowy: komentarz metatekstowy

podklasa: dopowiedzenie

Składnia

_, _ owszem _, owszem, _
szyk: zmienny

3. te wartości są, owszem, piękne, ale bezużyteczne

Definicja

książk.

nadawca zgadza się, że to, o czym mowa, jest prawdą, jednak prawdziwość tego nie ma żadnego wpływu na przedstawiane przez niego fakty/stany rzeczy

Kategoria znaczeniowa

wykładnik potwierdzenia prawdziwości sądu

Cytaty

	Mam niejasne przeczucie, że system, którego daleką filią był Józkowy PGR, rozpadł się nie dzięki sprzeciwowi nielicznych, sublimujących cnotę, prawdę i uczciwość. Te wartości są, i owszem, piękne, lecz zbyt abstrakcyjne i nie wystarczające do skonstruowania żywej egzystencji. źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Opowieści galicyjskie, 1995
	Zatorze było w tym względzie rezerwatem starych okazów. Owszem, można było od czasu do czasu zobaczyć dresiarza – jednak tacy zaludniali przede wszystkim nowe dzielnice. źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003
	Tymczasem pan Witold, owszem, był dla służby grzeczny, nie chuligan – nie urągał, nie krzyczał, nie kazał za bardzo koło siebie chodzić. Tylko co z tego, gdy nigdy nie dawał grosza, choć przecież przyjeżdżał tak często! źródło: NKJP: Joanna Siedlecka: Jaśnie Panicz. O Witoldzie Gombrowiczu, 1987
	Obraz był zupełnie niemal gotowy i przedstawiał świętego Sebastiana. Sebastian z obrazu różnił się jednak dość zasadniczo od zwykłych wyobrażeń męczennika. Owszem, nadal stał u pala, nadal z natchnionym uśmiechem mimo licznych strzał wbitych w brzuch i tors efeba. I tu podobieństwa się kończyły. Ten Sebastian był bowiem całkowicie goły. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002
	Owszem, rozkazy wysłano na prowincję 14 września 1307 r. w zalakowanych kopertach, które wolno było otworzyć prewotom dopiero w przeddzień akcji wyznaczonej na 13 października o świcie. Pomimo to wtajemniczonych było kilkuset ludzi. źródło: NKJP: Ludwik Stomma: Na przykładzie templariuszy, Polityka, 2007-11-03

Odmiana

część mowy: komentarz metatekstowy

podklasa: przyzdaniowy

Składnia

_, owszem _, _
szyk: zmienny

4. jego zachowanie było bez zarzutu, owszem, zasługuje na uznanie

Definicja

przest.

nadawca potwierdza, że stan rzeczy, o którym mowa, jest prawdą, a nawet można o nim powiedzieć, że był intensywniejszy

Kategoria znaczeniowa

wykładnik potwierdzenia prawdziwości sądu

Cytaty

Wielkie miasta flamandzkie podupadają, ale północnowłoskie: Wenecja, Florencja, Mediolan, Genua, nie tracą w XIV i XV w. swego znaczenia; owszem, dochodzą do szczytu swej potęgi i przez długie dziesiątki lat utrzymują pierwszeństwo w świecie zachodnim.

źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996

Specjalnie powołana w tym celu komisja orzekła: Postępowanie naczelnika Pogotowia, p. M. Zaruskiego, było bez zarzutu, owszem, zasługuje na pełne uznanie.

źródło: NKJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach. Wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, 1979

Odmiana

część mowy: komentarz metatekstowy

podklasa: przyzdaniowy

Składnia

_, owszem _ w pozycji lewostronnej stan rzeczy mniej intensywny niż w pozycji prawostronnej
szyk: stały: interpozycja

Data ostatniej modyfikacji: 07.05.2018