Chronologizacja
Pochodzenie
st.-w.-niem. mûr
z łac. mūrus
1. ogrodzenie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo rodzaje budowli i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | ogrodzenie |
Połączenia
- cmentarny, klasztorny, więzienny; długi, dwumetrowy, masywny, wysoki mur; mur berliński, chiński, watykański; graniczny, obronny
- mur getta, klasztoru, więzienia; Kremla, Jerozolimy
- mur z betonu, z (czerwonej) cegły, z kamienia
- fragment, kawałek; grubość, wysokość muru
- dziura, wnęka; brama, furtka w murze
- przeskoczyć; budować, postawić, wznieść; zburzyć, zwalić mur
- oddzielić, odgrodzić, ogrodzić, osłonić, otoczyć murem
- wdrapać się, wejść na mur
- chodzić po murze
Cytaty
|
Kilka świetnych antywojennych graffiti wykonał na murze oddzielającym Izrael od Palestyny. źródło: NKJP: Piotr Sarzyński: Znani z tego, że nie są znani, Polityka, 2008-12-20 |
|
|
Życie toczyło się tylko na podwórzach otoczonych murem i niedostępnych dla obcych. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2000 |
|
|
Przepiłowaliśmy kratę i wyskoczyliśmy na podwórko. Potem przeskoczyliśmy mur i znaleźliśmy się w lesie. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania i donosy 1980-1989, 1995 |
|
|
Po przeciwległej stronie drogi ciągnął się poszczerbiony mur żydowskiego cmentarza. źródło: NKJP: Albin Bobruk: Zagony Rososzy, 1984 |
|
|
Obchodzimy kolejno dziedzińce obudowane białymi murami, które przecinają ciemne plamy nisz i bram. źródło: NKJP: Zofia Jeżewska: W królestwie pierzastego węża, 1964 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mur |
mury |
|
| D. | muru |
murów |
|
| C. | murowi |
murom |
|
| B. | mur |
mury |
|
| N. | murem |
murami |
|
| Ms. | murze |
murach |
|
| W. | murze |
mury |
2. ściana
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | ściana |
Połączenia
- odrapany, popękany, wilgotny; gruby; ślepy, goły mur
- mur budynku, kamienicy, katedry, kościoła, zamku; celi (więziennej)
- fragment, kawał; naprawa, remont; pęknięcie muru
- graffiti, napis, plakat na murze; szczelina w murze
- mur pęka, sypie się
- budować, stawiać; burzyć mur
- pisać coś na murach
Cytaty
|
Na murze jakiejś kamienicy „Socrate” - uliczny karykaturzysta - rozwiesił swoje rysunki. źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem : (Francja 1940-1944), 1957 |
|
|
Nawet w biały dzień paliła się tu lampa, bo w pomieszczeniu, którego okno wychodziło na nie otynkowany mur sąsiedniego budynku, było ciemno. źródło: NKJP: Michał Bielecki: Osiedle prominentów , 1997 |
|
|
Gdy pogoda dopisze, to jeszcze przed świętami powinny stać mury, a na nich więźba dachowa. źródło: NKJP: K. Juszczak: Mieszkania dla niezamożnych, Czas Ostrzeszowski, 2004 |
|
|
Paradoksalnie to, co mogło uratować synagogę w czasie wojny, może ją teraz zniszczyć. Sól, która wgryzła się w ściany, jest nie do usunięcia ze starych zawilgoconych murów. Tynk odpada, cegły można kruszyć w rękach. źródło: NKJP: Agnieszka Chartlińska: Marzenie kantora, Dziennik Łódzki, 2006-12-02 |
|
|
W holu już ciszej, głosy zostają za grubymi przedwojennymi murami dzielącymi pokoje. źródło: NKJP: Igor T. Miecik: Wielorodzina, Polityka, 2003-05-31 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mur |
mury |
|
| D. | muru |
murów |
|
| C. | murowi |
murom |
|
| B. | mur |
mury |
|
| N. | murem |
murami |
|
| Ms. | murze |
murach |
|
| W. | murze |
mury |
Składnia
|
+ | mur | + |
CZEGO
|
3. w piłce nożnej
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem
Połączenia
- mur gospodarzy, piłkarzy, zawodników
- ustawić/ustawiać mur
- strzelić obok muru
- strzelić (piłką), trafić (piłką) w mur
Cytaty
|
Błąd bramkarski to może być złe obliczenie lotu piłki przy dośrodkowaniu albo złe ustawienie muru. źródło: NKJP: Dariusz Rosiak: W budzie i na smyczy, Polityka, 2002-12-14 |
|
|
Wynik ustalił Sylwester Jarzębowski pięknym strzałem z wolnego ponad murem. źródło: NKJP: Dariusz Piekarczyk: Stałe fragmenty domeną lidera, Dziennik Łódzki, 2002-10-21 |
|
|
Pierwszy na listę strzelców wpisał się Leszek Gościniak, który już w 7. minucie, nie bacząc na ślamazarnie ustawiających mur piłkarzy Sokoła uderzył z wolnego i pokonał zaskoczonego Tomasza Długosza. źródło: NKJP: Marek Orłowski: Męczarnie liderów, Gazeta Poznańska , 2005-03-29 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mur |
mury |
|
| D. | muru |
murów |
|
| C. | murowi |
murom |
|
| B. | mur |
mury |
|
| N. | murem |
murami |
|
| Ms. | murze |
murach |
|
| W. | murze |
mury |
Inne uwagi
Zwykle lp
4. lasu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie
Połączenia
- zbity, zwarty mur
- mur drzew, gałęzi, lasu; ludzi, wojska
Cytaty
|
Kiedy ciężkozbrojnych było już wystarczająco wielu, w głowie któregoś z nich zrodził się rewolucyjny pomysł: wojowników ustawiono obok siebie, w jednej linii, tak by utworzyli mur tarcz najeżony ostrzami włóczni. źródło: NKJP: Jan Długosz: Obywatel hoplita, Polityka, 2006-03-25 |
|
|
Rzucił się za nim, po to tylko, by utknąć na elastycznym, lecz twardym murze ludzi zagradzających mu drogę. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992 |
|
|
Kątem oka widzisz, jak baba, co to żarła milcząco batona, przechodzi wolno przez mur ochroniarzy i już jest przy tobie. źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Żydówek nie obsługujemy, 2005 |
|
|
Uderzał nożem gdzie popadło, wiedział jedynie, że jeśli nie przebije się przez mur ciał i nie zdoła zaczerpnąć powietrza - umrze. źródło: NKJP: Dorota Terakowska: Władca Lewawu, 1996 |
|
|
Jechała nie dłużej jak pół godziny. Czarny mur drzew. Chyba Błota, już? A jeśli zabłądziłam, pojechałam nie tak? źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mur |
mury |
|
| D. | muru |
murów |
|
| C. | murowi |
murom |
|
| B. | mur |
mury |
|
| N. | murem |
murami |
|
| Ms. | murze |
murach |
|
| W. | murze |
mury |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
|
+ | mur | + |
KOGO/CZEGO
|
5. obojętności
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | ściana |
Połączenia
- mur milczenia, niechęci, obcości, obojętności, wrogości
- obalić mur
- natrafić na mur
Cytaty
|
Wszystkie opowiedziane w książce Redlicha przypadki, kiedy ludzie przekraczali mur obcości i wyciągali pomocną dłoń do kolegów lub sąsiadów naznaczonych piętnem, są przypadkami indywidualnymi [...]. źródło: NKJP: Jerzy Jedlicki: Miasto wielu ojczyzn, Polityka, 2003-02-22 |
|
|
Zrobiliśmy wszystko, co można było zrobić. Rozumiem, że rodzina oczekiwała więcej, ale od samego początku napotykaliśmy mur obojętności ze strony tych, którzy powinni pomóc w kraju w zorganizowaniu transportu. źródło: NKJP: Grzegorz Sajór: Polisa na śmierć, Polityka, 2000-09-16 |
|
|
Ludzie ci reprezentowali różne narodowości, różne środowiska społeczne, różne - czasami przeciwstawne - opcje filozoficzne i polityczne, ale łączyło ich dążenie do obalenia murów wrogości, obaw i przesądów, które przez wieki dzieliły narody europejskie. źródło: NKJP: Cel: Europa. Dziewięć esejów o budowniczych jedności europejskiej, 2002 |
|
|
Jak się więc stało, że natychmiast otoczył go mur niechęci, drobne podłostki na co dzień, atmosfera tajemnicy i dziwnych kombinacji? źródło: NKJP: Elżbieta Cichla-Czarniawska: Pociąg rusza, 1982 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mur |
mury |
|
| D. | muru |
murów |
|
| C. | murowi |
murom |
|
| B. | mur |
mury |
|
| N. | murem |
murami |
|
| Ms. | murze |
murach |
|
| W. | murze |
mury |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
|
+ | mur | + |
CZEGO
|