Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *prǫžiti 'powodować, że coś jest napięte, naprężone, czynić napiętym, naprężonym, naciągać, napinać, naprężać'
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt
Połączenia
- szeryf prężył coś; kormorany prężą coś
- prężyć bicepsy, ciało, grzbiet, kark, klatę, mięśnie, muskuły, pierś, szyję; łapy, ogon
Cytaty
|
Chodził dumnie wyprostowany, prężył mięśnie i lśnił jak wysmarowany oliwą gladiator. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Tkacz iluzji, 2004 |
|
|
Już jestem mistrzem świata - powtarzał i prężył bicepsy o ponadpółmetrowym obwodzie. źródło: NKJP: Jacek Przybyło: W sobotę Mike Tyson walczy z Bruce'em Seldonem, Gazeta Wyborcza, 1996-09-07 |
|
|
Zbójnik zakuty w łańcuchy nie uchylał się od winy i groźnie prężył pierś. W końcu sędzia wydał surowy wyrok, skazując go na powieszenie na haku za żebro. źródło: NKJP: Wielkie dni harnasia, Dziennik Polski, 2003-08-12 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
prężę |
prężymy |
|||
| 2 os. |
prężysz |
prężycie |
|||
| 3 os. |
pręży |
prężą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prężyłem +(e)m prężył |
prężyłam +(e)m prężyła |
prężyłom +(e)m prężyło |
prężyliśmy +(e)śmy prężyli |
prężyłyśmy +(e)śmy prężyły |
| 2 os. |
prężyłeś +(e)ś prężył |
prężyłaś +(e)ś prężyła |
prężyłoś +(e)ś prężyło |
prężyliście +(e)ście prężyli |
prężyłyście +(e)ście prężyły |
| 3 os. |
prężył |
prężyła |
prężyło |
prężyli |
prężyły |
bezosobnik: prężono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę prężył będę prężyć |
będę prężyła będę prężyć |
będę prężyło będę prężyć |
będziemy prężyli będziemy prężyć |
będziemy prężyły będziemy prężyć |
| 2 os. |
będziesz prężył będziesz prężyć |
będziesz prężyła będziesz prężyć |
będziesz prężyło będziesz prężyć |
będziecie prężyli będziecie prężyć |
będziecie prężyły będziecie prężyć |
| 3 os. |
będzie prężył będzie prężyć |
będzie prężyła będzie prężyć |
będzie prężyło będzie prężyć |
będą prężyli będą prężyć |
będą prężyły będą prężyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
prężmy |
|
| 2 os. |
pręż |
prężcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prężyłbym bym prężył |
prężyłabym bym prężyła |
prężyłobym bym prężyło |
prężylibyśmy byśmy prężyli |
prężyłybyśmy byśmy prężyły |
| 2 os. |
prężyłbyś byś prężył |
prężyłabyś byś prężyła |
prężyłobyś byś prężyło |
prężylibyście byście prężyli |
prężyłybyście byście prężyły |
| 3 os. |
prężyłby by prężył |
prężyłaby by prężyła |
prężyłoby by prężyło |
prężyliby by prężyli |
prężyłyby by prężyły |
bezosobnik: prężono by
bezokolicznik: prężyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
prężąc
gerundium: prężenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | prężenie |
prężenia |
| D. | prężenia |
prężeń |
| C. | prężeniu |
prężeniom |
| B. | prężenie |
prężenia |
| N. | prężeniem |
prężeniami |
| Ms. | prężeniu |
prężeniach |
| W. | prężenie |
prężenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: prężący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | prężący |
prężący |
prężący |
prężące |
prężąca |
| D. | prężącego |
prężącego |
prężącego |
prężącego |
prężącej |
| C. | prężącemu |
prężącemu |
prężącemu |
prężącemu |
prężącej |
| B. | prężącego |
prężącego |
prężący |
prężące |
prężącą |
| N. | prężącym |
prężącym |
prężącym |
prężącym |
prężącą |
| Ms. | prężącym |
prężącym |
prężącym |
prężącym |
prężącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | prężący |
prężący |
prężące |
prężące |
| D. | prężących |
prężących |
prężących |
prężących |
| C. | prężącym |
prężącym |
prężącym |
prężącym |
| B. | prężących |
prężących |
prężących |
prężące |
| N. | prężącymi |
prężącymi |
prężącymi |
prężącymi |
| Ms. | prężących |
prężących |
prężących |
prężących |
imiesłów przymiotnikowy bierny: prężony
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | prężony |
prężony |
prężony |
prężone |
prężona |
| D. | prężonego |
prężonego |
prężonego |
prężonego |
prężonej |
| C. | prężonemu |
prężonemu |
prężonemu |
prężonemu |
prężonej |
| B. | prężonego |
prężonego |
prężony |
prężone |
prężoną |
| N. | prężonym |
prężonym |
prężonym |
prężonym |
prężoną |
| Ms. | prężonym |
prężonym |
prężonym |
prężonym |
prężonej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | prężeni |
prężeni |
prężone |
prężone |
| D. | prężonych |
prężonych |
prężonych |
prężonych |
| C. | prężonym |
prężonym |
prężonym |
prężonym |
| B. | prężonych |
prężonych |
prężonych |
prężone |
| N. | prężonymi |
prężonymi |
prężonymi |
prężonymi |
| Ms. | prężonych |
prężonych |
prężonych |
prężonych |
odpowiednik aspektowy: naprężyć
Składnia
| Rz żywotny | + | prężyć | + |
CO
|