Chronologizacja
Inne znaczenie: 'oprzeć się na czymś'
Pochodzenie
Zob. lec
1. w walce
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną
Połączenia
- dowódca, ojciec, syn poległ; powstańcy, żołnierze polegli
- polec bohaterską, męczeńską, piękną, żołnierską... śmiercią, śmiercią walecznych, żołnierza...
- polec na froncie, na polu bitwy (chwały, walki...), na wojnie; na posterunku, na służbie
- polec od kuli, od miecza, od ostrza
- polec pod Grunwaldem, pod Monte Cassino
- polec podczas bitwy, podczas kampanii, podczas walk, podczas wojny
- polec w bitwie, w boju, w kampanii wrześniowej, w obronie czegoś, w potyczce, w powstaniu, w starciu, w walce, w wojnie; w Afganistanie, w Iraku; w imię czegoś
- polec z bronią, z mieczem w ręku; z honorem
- polec za kraj, za ojczyznę, za Polskę, za wiarę, za wolność
- bohatersko, chlubnie polec
- musieć polec
Cytaty
|
Złożono wiązanki kwiatów pod tablicami upamiętniającymi tych uczniów i nauczycieli szkoły, którzy walczyli i polegli za ojczyznę podczas trzech wojen. źródło: NKJP: PK: Pamiętają o żołnierzach, Dziennik Polski, 2000-09-29 |
|
|
Po ciężkiej walce, w której Niemcy użyli czołgów, oddział uległ rozproszeniu, a sam Hubal poległ z bronią w ręku. źródło: NKJP: jj: Pseudonim Hubal, Dziennik Zachodni, 2006-04-29 |
|
|
Podczas uroczystości uczczono pamięć młodych ludzi, którzy polegli w walkach polsko-ukraińskich o Przemyśl i Lwów. źródło: KWSJP: Święto bez wojska, Super Nowości, 1998, nr 12 |
|
|
Pierwszej z dziewczynek umarła niedawno matka [...], druga straciła brata, który poległ na froncie. źródło: NKJP: Daniel Bienek: Elfy i teozofowie, Dziennik Zachodni, 2001-06-16 |
|
|
Zgłosił się ochotniczo do armii i [...] poległ od kuli z polskiego karabinu maszynowego na froncie pod Warszawą. źródło: KWSJP: Franciszek Ryszka: Noc i mgła : Niemcy w okresie hitlerowskim, 1963 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
polegnę |
polegniemy |
|||
| 2 os. |
polegniesz |
polegniecie |
|||
| 3 os. |
polegnie |
polegną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poległem +(e)m poległ |
poległam +(e)m poległa |
poległom +(e)m poległo |
polegliśmy +(e)śmy polegli |
poległyśmy +(e)śmy poległy |
| 2 os. |
poległeś +(e)ś poległ |
poległaś +(e)ś poległa |
poległoś +(e)ś poległo |
polegliście +(e)ście polegli |
poległyście +(e)ście poległy |
| 3 os. |
poległ |
poległa |
poległo |
polegli |
poległy |
bezosobnik: polegnięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
polegnijmy |
|
| 2 os. |
polegnij |
polegnijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poległbym bym poległ |
poległabym bym poległa |
poległobym bym poległo |
poleglibyśmy byśmy polegli |
poległybyśmy byśmy poległy |
| 2 os. |
poległbyś byś poległ |
poległabyś byś poległa |
poległobyś byś poległo |
poleglibyście byście polegli |
poległybyście byście poległy |
| 3 os. |
poległby by poległ |
poległaby by poległa |
poległoby by poległo |
polegliby by polegli |
poległyby by poległy |
bezosobnik: polegnięto by
polężono by
bezokolicznik: polec
polegnąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
poległszy
gerundium: polegnięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | polegnięcie |
polegnięcia |
| D. | polegnięcia |
polegnięć |
| C. | polegnięciu |
polegnięciom |
| B. | polegnięcie |
polegnięcia |
| N. | polegnięciem |
polegnięciami |
| Ms. | polegnięciu |
polegnięciach |
| W. | polegnięcie |
polegnięcia |
Składnia
| Rzosobowy | + | polec | + |
(od CZEGO | w CZYM | za CO)
|
2. w wyborach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | przepaść II |
Połączenia
- faworyt, lider, zespół poległ; drużyna poległa
- polec na boisku, na stadionie; na wyjeździe
- polec w konfrontacji, w (wyjazdowym) meczu, w pojedynku, w potyczce, w spotkaniu, w wyborach; w ćwierćfinale, w finale, w półfinale; w dogrywce
- polec z honorem
- niespodziewanie polec
Cytaty
|
Wkrótce przedterminowe wybory do parlamentu, część obecnych posłów zapewne znajdzie się w nowym Sejmie. Ci, którzy polegną w wyborach, nie muszą się jednak martwić o znalezienie pracy. źródło: NKJP: JaS: Posłowie „na bruk” nie pójdą, Echo Dnia, 2007-08-27 |
|
|
W 1993 roku w Tarnowie zachorowało na grypę prawie 7 tys. osób. [...] Trudno powiedzieć, jak będzie w tym roku. Ile tysięcy ludzi polegnie w walce z grypą. źródło: NKJP: Zaraźliwy strach, Dziennik Polski, 2003-03-11 |
|
|
W walce o fazę grupową Pucharu UEFA Wisła poległa na wyjeździe 0-3 z przeciętną portugalską drużyną Vitorią Guimaraes. źródło: NKJP: Majka Lisińska-Kozioł: Sukces i porażka, Dziennik Polski, 2005-10-03 |
|
|
Żużlowcy Atlasa Wrocław zajęli trzecie miejsce podczas finału drużynowego Pucharu Polski rozegranego w Toruniu. Ale polegli z honorem. źródło: KWSJP: BAHECZ: Żużel, Gazeta Wrocławska, 1999, nr 4 |
|
|
Faworyzowani goście polegli niespodziewanie w wyjazdowym meczu z Wolą. źródło: NKJP: PABA: Stalowa Wola, Dziennik Polski, 2008-10-06 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
polegnę |
polegniemy |
|||
| 2 os. |
polegniesz |
polegniecie |
|||
| 3 os. |
polegnie |
polegną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poległem +(e)m poległ |
poległam +(e)m poległa |
poległom +(e)m poległo |
polegliśmy +(e)śmy polegli |
poległyśmy +(e)śmy poległy |
| 2 os. |
poległeś +(e)ś poległ |
poległaś +(e)ś poległa |
poległoś +(e)ś poległo |
polegliście +(e)ście polegli |
poległyście +(e)ście poległy |
| 3 os. |
poległ |
poległa |
poległo |
polegli |
poległy |
bezosobnik: polegnięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
polegnijmy |
|
| 2 os. |
polegnij |
polegnijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poległbym bym poległ |
poległabym bym poległa |
poległobym bym poległo |
poleglibyśmy byśmy polegli |
poległybyśmy byśmy poległy |
| 2 os. |
poległbyś byś poległ |
poległabyś byś poległa |
poległobyś byś poległo |
poleglibyście byście polegli |
poległybyście byście poległy |
| 3 os. |
poległby by poległ |
poległaby by poległa |
poległoby by poległo |
polegliby by polegli |
poległyby by poległy |
bezosobnik: polegnięto by
polężono by
bezokolicznik: polec
polegnąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
poległszy
gerundium: polegnięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | polegnięcie |
polegnięcia |
| D. | polegnięcia |
polegnięć |
| C. | polegnięciu |
polegnięciom |
| B. | polegnięcie |
polegnięcia |
| N. | polegnięciem |
polegnięciami |
| Ms. | polegnięciu |
polegnięciach |
| W. | polegnięcie |
polegnięcia |
Składnia
| Rzosobowy | + | polec | + |
w CZYM
|
3. na egzaminie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Połączenia
- polec na egzaminie; na jakimś pytaniu
- polec w rozmowie, w dialogu
Cytaty
|
Poległ z kretesem na egzaminach do łódzkiej filmówki. źródło: NKJP: Marcin Meller: O Przemku co filmy kręci, Polityka, 2002-12-14 |
|
|
W Zespole Szkół w Brzegu na Opolszczyźnie na 49 osób zdających maturę oblało aż 28 osób. Wszystkie, oprócz jednej, poległy na języku polskim. źródło: KWSJP: Monika Tutak, Paweł Fąfara, TG, cin: Odebraliście nam przyszłość!, Super Express, 2006 |
|
|
Po liceum chciał dostać się na historię sztuki na UJ, ale nie został przyjęty, gdyż poległ na pytaniu o Wielki Proletariat. źródło: NKJP: Magda Huzarska-Szumiec: Wojtek Bellon, Gazeta Krakowska, 2005-05-06 |
|
|
Wczoraj [...] poległ w rozmowie ze mną, kiedy zaczął osobiste wycieczki. źródło: Internet |
|
|
Reżyser, mający olbrzymie doświadczenie telewizyjne, poległ w starciu z wielkim kinem historycznym. źródło: NKJP: Sebastian Chosiński: East Side Story: Dokąd tak pędzisz, Kozacze?, Esensja, 2009-05-11 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
polegnę |
polegniemy |
|||
| 2 os. |
polegniesz |
polegniecie |
|||
| 3 os. |
polegnie |
polegną |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poległem +(e)m poległ |
poległam +(e)m poległa |
poległom +(e)m poległo |
polegliśmy +(e)śmy polegli |
poległyśmy +(e)śmy poległy |
| 2 os. |
poległeś +(e)ś poległ |
poległaś +(e)ś poległa |
poległoś +(e)ś poległo |
polegliście +(e)ście polegli |
poległyście +(e)ście poległy |
| 3 os. |
poległ |
poległa |
poległo |
polegli |
poległy |
bezosobnik: polegnięto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
polegnijmy |
|
| 2 os. |
polegnij |
polegnijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
poległbym bym poległ |
poległabym bym poległa |
poległobym bym poległo |
poleglibyśmy byśmy polegli |
poległybyśmy byśmy poległy |
| 2 os. |
poległbyś byś poległ |
poległabyś byś poległa |
poległobyś byś poległo |
poleglibyście byście polegli |
poległybyście byście poległy |
| 3 os. |
poległby by poległ |
poległaby by poległa |
poległoby by poległo |
polegliby by polegli |
poległyby by poległy |
bezosobnik: polegnięto by
polężono by
bezokolicznik: polec
polegnąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
poległszy
gerundium: polegnięcie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | polegnięcie |
polegnięcia |
| D. | polegnięcia |
polegnięć |
| C. | polegnięciu |
polegnięciom |
| B. | polegnięcie |
polegnięcia |
| N. | polegnięciem |
polegnięciami |
| Ms. | polegnięciu |
polegnięciach |
| W. | polegnięcie |
polegnięcia |
Składnia
| Rzosobowy | + | polec | + |
w CZYM | na CZYM
|