Chronologizacja
XIV w., Bor
Pochodzenie
psł. *(j)ęti, *(j)ьmǫ 'wziąć, chwycić rękami, schwytać, złapać, ująć; zacząć, rozpocząć'
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
ATEMATYCZNY
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zacząć |
Połączenia
- jąć badać, szukać; chodzić; czytać, mówić, opowiadać, powtarzać; dziękować, prosić; kręcić, naciskać, namawiać; walić, wygrażać
Cytaty
|
Było jej ciepło. Wszakże na tym nie skończyła się jej męka. Teraz na odmianę żołądek jął dopominać się o swoje prawa. źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006 |
|
|
Ze świstem i wyciem rozpętała się zamieć. Rychło oślepli do cna, śnieg siekł w oczy, przejmujące zimno jęło dobierać się do skóry, jakby nie mieli na sobie watowanych spodni i kufajek. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978 |
|
|
Pastuch nerwowo jął poprawiać odzienie, ruszał szybko prawym barkiem i nie spuszczał wzroku z kolegi. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
Wyjąwszy suwak logarytmiczny, profesor jął wyliczać, ile miliardów kilokalorii wypływa w atmosferę wskutek projektowania „niezgodnych z polska tradycją narodową” dużych otworów okiennych. źródło: NKJP: Michał Komar: Bestiariusz codzienny, 2003 |
|
|
Gdy jednak taki właśnie pomnik wzniesiono mu w miejscu najdroższym sercu Polaków, na Wawelu, tuż obok Ara Patriae i nekropolii naszych władców - niesforny ludek Krakowa jął kpić i wydziwiać, że „Naczelnik w sukmanie kłania się czapką wycieczkom zmierzającym do katedry”. źródło: NKJP: Spory na piedestale, Dziennik Polski, 2001-06-08 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
jmę |
jmiemy |
|||
| 2 os. |
jmiesz |
jmiecie |
|||
| 3 os. |
jmie |
jmą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
jąłem +(e)m jął |
jęłam +(e)m jęła |
jęłom +(e)m jęło |
jęliśmy +(e)śmy jęli |
jęłyśmy +(e)śmy jęły |
| 2 os. |
jąłeś +(e)ś jął |
jęłaś +(e)ś jęła |
jęłoś +(e)ś jęło |
jęliście +(e)ście jęli |
jęłyście +(e)ście jęły |
| 3 os. |
jął |
jęła |
jęło |
jęli |
jęły |
bezosobnik: jęto
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
jmijmy |
|
| 2 os. |
jmij |
jmijcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
jąłbym bym jął |
jęłabym bym jęła |
jęłobym bym jęło |
jęlibyśmy byśmy jęli |
jęłybyśmy byśmy jęły |
| 2 os. |
jąłbyś byś jął |
jęłabyś byś jęła |
jęłobyś byś jęło |
jęlibyście byście jęli |
jęłybyście byście jęły |
| 3 os. |
jąłby by jął |
jęłaby by jęła |
jęłoby by jęło |
jęliby by jęli |
jęłyby by jęły |
bezosobnik: jęto by
bezokolicznik: jąć
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
jąwszy
Składnia
| Rzosobowy | + | jąć | + |
BEZOKOLICZNIK
|