UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

powstrzymać się

Chronologizacja

1908, SJPWar

Pochodzenie

Zob. trzymać

Definicja

z wysiłkiem zrezygnować ze zrobienia, okazania lub wypowiedzenia czegoś

Wymowa

[pofstszymać sie] lub pot. [pofsszczymać sie], lub pot. [pofszczszymać sie]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pohamować się
hiperonimy:  opanować się

Połączenia

  • powstrzymać się od działania, od komentarzy, od łez, od ocen, od odpowiedzi, od palenia, od picia, od płaczu, od pytania, od pracy, od przemocy, od śmiechu, od udziału w czymś
  • powstrzymać się przed agresją, przed zrobieniem czegoś
  • powstrzymać się z trudem
  • musieć, nie móc, nie potrafić, nie umieć, woleć powstrzymać się

Cytaty

Starał się otwarcie nie gapić na jej nogi, ale nie mógł powstrzymać się przed zerkaniem.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

Z trudem powstrzymał się, by nie zejść do hotelowego baru i nie wrócić na górę z dwoma oszronionymi czteropakami piwa.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

Ojcowie soborowi powstrzymali się od wypowiedzi na temat miejsca i czasu trwania czyśćca oraz natury cierpień czyśćcowych.

źródło: NKJP: Kinga Helena Szczurek: Katolicka nauka o czyśćcu i formy niesienia pomocy zmarłym, 2008

Panie Marszałku! Wysoka Izbo! Z przykrością spoglądam na puste ławy rządowe... no, ale już powstrzymajmy się od złośliwości.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.10.1994

Bardzo ważną zasadą było powstrzymanie się od walki w czasie świątecznym.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. powstrzymam się
powstrzymamy się
2 os. powstrzymasz się
powstrzymacie się
3 os. powstrzyma się
powstrzymają się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. powstrzymałem się
+(e)m się powstrzymał
powstrzymałam się
+(e)m się powstrzymała
powstrzymałom się
+(e)m się powstrzymało
powstrzymaliśmy się
+(e)śmy się powstrzymali
powstrzymałyśmy się
+(e)śmy się powstrzymały
2 os. powstrzymałeś się
+(e)ś się powstrzymał
powstrzymałaś się
+(e)ś się powstrzymała
powstrzymałoś się
+(e)ś się powstrzymało
powstrzymaliście się
+(e)ście się powstrzymali
powstrzymałyście się
+(e)ście się powstrzymały
3 os. powstrzymał się
powstrzymała się
powstrzymało się
powstrzymali się
powstrzymały się

bezosobnik: powstrzymano się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. powstrzymajmy się
2 os. powstrzymaj się
powstrzymajcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. powstrzymałbym się
bym się powstrzymał
powstrzymałabym się
bym się powstrzymała
powstrzymałobym się
bym się powstrzymało
powstrzymalibyśmy się
byśmy się powstrzymali
powstrzymałybyśmy się
byśmy się powstrzymały
2 os. powstrzymałbyś się
byś się powstrzymał
powstrzymałabyś się
byś się powstrzymała
powstrzymałobyś się
byś się powstrzymało
powstrzymalibyście się
byście się powstrzymali
powstrzymałybyście się
byście się powstrzymały
3 os. powstrzymałby się
by się powstrzymał
powstrzymałaby się
by się powstrzymała
powstrzymałoby się
by się powstrzymało
powstrzymaliby się
by się powstrzymali
powstrzymałyby się
by się powstrzymały

bezosobnik: powstrzymano by się

bezokolicznik: powstrzymać się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: powstrzymawszy się

gerundium: powstrzymanie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. powstrzymanie się
powstrzymania się
D. powstrzymania się
powstrzymań się
C. powstrzymaniu się
powstrzymaniom się
B. powstrzymanie się
powstrzymania się
N. powstrzymaniem się
powstrzymaniami się
Ms. powstrzymaniu się
powstrzymaniach się
W. powstrzymanie się
powstrzymania się

odpowiednik aspektowy: powstrzymywać się

Składnia

bez ograniczeń + powstrzymać się +
przed CZYM | od CZEGO + (by) BEZOKOLICZNIK
Data ostatniej modyfikacji: 11.01.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json