UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wydrążyć

Chronologizacja

SStp: wydrożyć, SJPXVII, STR: *wydrożyć, pod: *wydrażać, SL: pod: wydrożyć, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. drążyć

1. tunel

Definicja

zrobić otwór lub wgłębienie w czymś twardym

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wywiercić

Połączenia

  • wydrążyć otwór, szyb, tunel
  • wydrążyć coś w skale, w ziemi
  • wydrążyć częściowo, specjalnie

Cytaty

Szyb prowadził bezpośrednio do podziemi. Obok niego wydrążono równocześnie trzy inne szyby instalacyjne o głębokości 40 metrów.

źródło: KWSJP: (RQP): Prezent dla Hitlera, Gazeta Wrocławska, nr 19/04, 2000

Gdyby nie białe skały wystające nad powierzchnię ziemi, można by sądzić, że to jakieś sztuczne usypisko. Ulewy wydrążyły w nim od wieków spadziste jary.

źródło: KWSJP: Rudolf Jasik: Martwi nie śpiewają, 1961

W kantynie o różnych porach dnia trwało żmudne przebijanie podłogi. Pod nią, w ziemi, wydrążyliśmy otwór o wymiarach dwa na dwa metry.

źródło: KWSJP: Stanisława Górnikiewicz: Lwy z Westerplatte, 1983

Japończycy wydrążyli tam kilometry podziemnych przejść, do dzisiaj nie zbadano jeszcze wszystkich.

źródło: KWSJP: Lucjan Wolanowski: Upał i gorączka, 1970

Oczy Ab-Rama błysnęły gniewnie spod chusty. - Głupcze! - syknął. - Na tym gruncie studni nie wydrążysz!

źródło: KWSJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wydrążę
 wydrążymy
2 os. wydrążysz
 wydrążycie
3 os. wydrąży
 wydrążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wydrążyłem
+(e)m wydrążył
 wydrążyłam
+(e)m wydrążyła
 wydrążyłom
+(e)m wydrążyło
 wydrążyliśmy
+(e)śmy wydrążyli
 wydrążyłyśmy
+(e)śmy wydrążyły
2 os. wydrążyłeś
+(e)ś wydrążył
 wydrążyłaś
+(e)ś wydrążyła
 wydrążyłoś
+(e)ś wydrążyło
 wydrążyliście
+(e)ście wydrążyli
 wydrążyłyście
+(e)ście wydrążyły
3 os. wydrążył
 wydrążyła
 wydrążyło
 wydrążyli
 wydrążyły

bezosobnik: wydrążono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wydrążmy
2 os. wydrąż
 wydrążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wydrążyłbym
bym wydrążył
 wydrążyłabym
bym wydrążyła
 wydrążyłobym
bym wydrążyło
 wydrążylibyśmy
byśmy wydrążyli
 wydrążyłybyśmy
byśmy wydrążyły
2 os. wydrążyłbyś
byś wydrążył
 wydrążyłabyś
byś wydrążyła
 wydrążyłobyś
byś wydrążyło
 wydrążylibyście
byście wydrążyli
 wydrążyłybyście
byście wydrążyły
3 os. wydrążyłby
by wydrążył
 wydrążyłaby
by wydrążyła
 wydrążyłoby
by wydrążyło
 wydrążyliby
by wydrążyli
 wydrążyłyby
by wydrążyły

bezosobnik: wydrążono by

bezokolicznik: wydrążyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wydrążywszy

gerundium: wydrążenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: wydrążony

odpowiedniki aspektowe: wydrążać , drążyć

Składnia

bez ograniczeń + wydrążyć +
CO + (w CZYM)

2. dynię

Definicja

wyjąć z czegoś środek lub nasienie

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

  • wydrążyć gniazda (nasienne), miąższ, środek, wnętrze czegoś, ziemię; drzewo, dynię, jabłko, łupinę, pień, połówkę czegoś
  • wydrążyć w pniu; w środku
  • obrać i wydrążyć, przeciąć i wydrążyć, przekroić i wydrążyć

Cytaty

- Toulouse-Lautrec [...] pił go z laski. Nie wierzysz, Pierre? Z grubej laski do spacerów. Wydrążył ją w środku i tam miał absynt.

źródło: KWSJP: Henryk Rozpędowski: Charleston, 2002

Kabaczek umyć, obrać ze skóry i wydrążyć gniazdo nasienne.

źródło: KWSJP: Alicja Dubicka: Wypróbuj i polecaj klientom, Poradnik Sprzedawcy Żywności, nr 6, 1973

Często we wspomnieniach wracał do wypraw w Gorce i Tatry czy też do spływów Dunajcem własną łodzią wydrążoną w pniu.

źródło: KWSJP: BZ: Wspomnienie o prof. Markockim, Tygodnik Podhalański, nr 17, 1999

Obok pieca walały się wydrążone pniaki, z których Melenkof, w czasie kiedy Agnes zajmowała się ceramiką, wyrabiał bębny.

źródło: KWSJP: Dawid Bieńkowski: Nic, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wydrążę
 wydrążymy
2 os. wydrążysz
 wydrążycie
3 os. wydrąży
 wydrążą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wydrążyłem
+(e)m wydrążył
 wydrążyłam
+(e)m wydrążyła
 wydrążyłom
+(e)m wydrążyło
 wydrążyliśmy
+(e)śmy wydrążyli
 wydrążyłyśmy
+(e)śmy wydrążyły
2 os. wydrążyłeś
+(e)ś wydrążył
 wydrążyłaś
+(e)ś wydrążyła
 wydrążyłoś
+(e)ś wydrążyło
 wydrążyliście
+(e)ście wydrążyli
 wydrążyłyście
+(e)ście wydrążyły
3 os. wydrążył
 wydrążyła
 wydrążyło
 wydrążyli
 wydrążyły

bezosobnik: wydrążono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wydrążmy
2 os. wydrąż
 wydrążcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wydrążyłbym
bym wydrążył
 wydrążyłabym
bym wydrążyła
 wydrążyłobym
bym wydrążyło
 wydrążylibyśmy
byśmy wydrążyli
 wydrążyłybyśmy
byśmy wydrążyły
2 os. wydrążyłbyś
byś wydrążył
 wydrążyłabyś
byś wydrążyła
 wydrążyłobyś
byś wydrążyło
 wydrążylibyście
byście wydrążyli
 wydrążyłybyście
byście wydrążyły
3 os. wydrążyłby
by wydrążył
 wydrążyłaby
by wydrążyła
 wydrążyłoby
by wydrążyło
 wydrążyliby
by wydrążyli
 wydrążyłyby
by wydrążyły

bezosobnik: wydrążono by

bezokolicznik: wydrążyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wydrążywszy

gerundium: wydrążenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: wydrążony

odpowiedniki aspektowe: wydrążać , drążyć

Składnia

Rzosobowy + wydrążyć +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 24.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN