UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wiercić

Chronologizacja

XV w., Bor

Pochodzenie

psł. *vŕ̥titi, *vŕ̥ťǫ 'obracać, kręcić, wiercić'

1. otwór

Definicja

wykonywać w czymś otwór przy pomocy wprawianego w ruch obrotowy narzędzia

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

Relacje znaczeniowe

synonimy:  borować

Połączenia

  • wiercić dziury, otwory
  • wiercić w ścianie

Cytaty

Ze szrotówkami walczy się we wszystkich krajach, ale tylko w Polsce wierci się otwory wielkości palca i wstrzykuje do nich szczepionkę.

źródło: NKJP: /ATA/: Szrotówka niszczyć mniej brutalnie, Echo Dnia, 2005-03-24

Lokatorzy skarżą się również na sąsiadów dokarmiających gołębie i tych, którzy nie zważając na niedziele, święta i ciszę nocną zacięcie prowadzą remonty i wiercą w ścianach.

źródło: NKJP: Anna KOSEK: Kłopotliwi sąsiedzi, Gazeta Poznańska, 2006-08-08

Saperzy wiercili dziury i wkładali w nie ładunki wybuchowe.

źródło: NKJP: Powódź na południu Polski, Gazeta Wyborcza, 1997-07-12

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wiercę
wiercimy
2 os. wiercisz
wiercicie
3 os. wierci
wiercą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wierciłem
+(e)m wiercił
wierciłam
+(e)m wierciła
wierciłom
+(e)m wierciło
wierciliśmy
+(e)śmy wiercili
wierciłyśmy
+(e)śmy wierciły
2 os. wierciłeś
+(e)ś wiercił
wierciłaś
+(e)ś wierciła
wierciłoś
+(e)ś wierciło
wierciliście
+(e)ście wiercili
+(e)ście wierciły
3 os. wiercił
wierciła
wierciło
wiercili
wierciły

bezosobnik: wiercono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wiercił
będę wiercić
będę wierciła
będę wiercić
będę wierciło
będę wiercić
będziemy wiercili
będziemy wiercić
będziemy wierciły
będziemy wiercić
2 os. będziesz wiercił
będziesz wiercić
będziesz wierciła
będziesz wiercić
będziesz wierciło
będziesz wiercić
będziecie wiercili
będziecie wiercić
będziecie wierciły
będziecie wiercić
3 os. będzie wiercił
będzie wiercić
będzie wierciła
będzie wiercić
będzie wierciło
będzie wiercić
będą wiercili
będą wiercić
będą wierciły
będą wiercić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wierćmy
2 os. wierć
wierćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wierciłbym
bym wiercił
wierciłabym
bym wierciła
wierciłobym
bym wierciło
wiercilibyśmy
byśmy wiercili
wierciłybyśmy
byśmy wierciły
2 os. wierciłbyś
byś wiercił
wierciłabyś
byś wierciła
wierciłobyś
byś wierciło
wiercilibyście
byście wiercili
wierciłybyście
byście wierciły
3 os. wierciłby
wierciłaby
by wierciła
wierciłoby
by wierciło
wierciliby
by wiercili
wierciłyby
by wierciły

bezokolicznik: wiercić

imiesłów przysłówkowy współczesny: wiercąc

gerundium: wiercenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wiercenie
wiercenia
D. wiercenia
wierceń
C. wierceniu
wierceniom
B. wiercenie
wiercenia
N. wierceniem
wierceniami
Ms. wierceniu
wierceniach
W. wiercenie
wiercenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: wiercący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wiercący
wiercący
wiercący
wiercące
wiercąca
D. wiercącego
wiercącego
wiercącego
wiercącego
wiercącej
C. wiercącemu
wiercącemu
wiercącemu
wiercącemu
wiercącej
B. wiercącego
wiercącego
wiercący
wiercące
wiercącą
N. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącą
Ms. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wiercący
wiercący
wiercące
wiercące
D. wiercących
wiercących
wiercących
wiercących
C. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
B. wiercących
wiercących
wiercących
wiercące
N. wiercącymi
wiercącymi
wiercącymi
wiercącymi
Ms. wiercących
wiercących
wiercących
wiercących

imiesłów przymiotnikowy bierny: wiercony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wiercony
wiercony
wiercony
wiercone
wiercona
D. wierconego
wierconego
wierconego
wierconego
wierconej
C. wierconemu
wierconemu
wierconemu
wierconemu
wierconej
B. wierconego
wierconego
wiercony
wiercone
wierconą
N. wierconym
wierconym
wierconym
wierconym
wierconą
Ms. wierconym
wierconym
wierconym
wierconym
wierconej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wierceni
wierceni
wiercone
wiercone
D. wierconych
wierconych
wierconych
wierconych
C. wierconym
wierconym
wierconym
wierconym
B. wierconych
wierconych
wierconych
wiercone
N. wierconymi
wierconymi
wierconymi
wierconymi
Ms. wierconych
wierconych
wierconych
wierconych

Składnia

bez ograniczeń + wiercić +
CO + (w CZYM)

2. studnię

Definicja

wykonywać odwierty w skorupie ziemskiej w poszukiwaniu wody, gazu, ropy lub innych kopalin

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia minerały i pierwiastki

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł miejsca i czynności związane z przemysłem

Połączenia

  • wiercić studnie głębinowe
  • wiercić w skale

Cytaty

Miasto zużywa 1,6 mln m 3 wody na dobę, a dla uzyskania tej ilości trzeba ciągle wiercić nowe studnie głębinowe.

źródło: NKJP: (ab): NISKA WODA W PEKINIE, Poznaj Świat, 1987

Francuska firma na pokazie zaprezentowała też kruszarki wyburzeniowe do cięcia podłużnych i poprzecznych zbrojeń betonowych [...] oraz bezpyłowy wóz wiertniczy, który wierci w skale otwory z szybkością 30 metrów na godzinę.

źródło: NKJP: Magda Papuzińska: FIRMOTEKA, Gazeta Wyborcza, 1993-10-18

Główni producenci ropy na świecie [...] już eksploatują bardziej odległe regiony na naszym globie i wiercą na rekordowych głębokościach, aby uzupełnić szybko malejące wydobycie ze starszych pól w Ameryce Północnej i na Morzu Północnym [...].

źródło: NKJP: Adam Wolski: Nafciarzom to dobrze, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2006-02-14

Urządzenie początkowo wierci otwór pionowy, następnie na sygnał operatora skręca i wierci otwór o dowolnym nachyleniu - najczęściej poziomy.

źródło: NKJP: Mirosław Rutkowski: Czy nam ropy zabraknie, Polityka, 2002-09-28

Byli u nas kiedyś nafciarze. Bez przerwy wiercili w okolicy, szukali ropy.

źródło: NKJP: Koniec świata w Głupiej Wsi, Dziennik Polski - Magazyn, 2000-06-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wiercę
wiercimy
2 os. wiercisz
wiercicie
3 os. wierci
wiercą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wierciłem
+(e)m wiercił
wierciłam
+(e)m wierciła
wierciłom
+(e)m wierciło
wierciliśmy
+(e)śmy wiercili
wierciłyśmy
+(e)śmy wierciły
2 os. wierciłeś
+(e)ś wiercił
wierciłaś
+(e)ś wierciła
wierciłoś
+(e)ś wierciło
wierciliście
+(e)ście wiercili
+(e)ście wierciły
3 os. wiercił
wierciła
wierciło
wiercili
wierciły

bezosobnik: wiercono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wiercił
będę wiercić
będę wierciła
będę wiercić
będę wierciło
będę wiercić
będziemy wiercili
będziemy wiercić
będziemy wierciły
będziemy wiercić
2 os. będziesz wiercił
będziesz wiercić
będziesz wierciła
będziesz wiercić
będziesz wierciło
będziesz wiercić
będziecie wiercili
będziecie wiercić
będziecie wierciły
będziecie wiercić
3 os. będzie wiercił
będzie wiercić
będzie wierciła
będzie wiercić
będzie wierciło
będzie wiercić
będą wiercili
będą wiercić
będą wierciły
będą wiercić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wierćmy
2 os. wierć
wierćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wierciłbym
bym wiercił
wierciłabym
bym wierciła
wierciłobym
bym wierciło
wiercilibyśmy
byśmy wiercili
wierciłybyśmy
byśmy wierciły
2 os. wierciłbyś
byś wiercił
wierciłabyś
byś wierciła
wierciłobyś
byś wierciło
wiercilibyście
byście wiercili
wierciłybyście
byście wierciły
3 os. wierciłby
wierciłaby
by wierciła
wierciłoby
by wierciło
wierciliby
by wiercili
wierciłyby
by wierciły

bezokolicznik: wiercić

imiesłów przysłówkowy współczesny: wiercąc

gerundium: wiercenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wiercenie
wiercenia
D. wiercenia
wierceń
C. wierceniu
wierceniom
B. wiercenie
wiercenia
N. wierceniem
wierceniami
Ms. wierceniu
wierceniach
W. wiercenie
wiercenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: wiercący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wiercący
wiercący
wiercący
wiercące
wiercąca
D. wiercącego
wiercącego
wiercącego
wiercącego
wiercącej
C. wiercącemu
wiercącemu
wiercącemu
wiercącemu
wiercącej
B. wiercącego
wiercącego
wiercący
wiercące
wiercącą
N. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącą
Ms. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wiercący
wiercący
wiercące
wiercące
D. wiercących
wiercących
wiercących
wiercących
C. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
B. wiercących
wiercących
wiercących
wiercące
N. wiercącymi
wiercącymi
wiercącymi
wiercącymi
Ms. wiercących
wiercących
wiercących
wiercących

imiesłów przymiotnikowy bierny: wiercony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wiercony
wiercony
wiercony
wiercone
wiercona
D. wierconego
wierconego
wierconego
wierconego
wierconej
C. wierconemu
wierconemu
wierconemu
wierconemu
wierconej
B. wierconego
wierconego
wiercony
wiercone
wierconą
N. wierconym
wierconym
wierconym
wierconym
wierconą
Ms. wierconym
wierconym
wierconym
wierconym
wierconej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wierceni
wierceni
wiercone
wiercone
D. wierconych
wierconych
wierconych
wierconych
C. wierconym
wierconym
wierconym
wierconym
B. wierconych
wierconych
wierconych
wiercone
N. wierconymi
wierconymi
wierconymi
wierconymi
Ms. wierconych
wierconych
wierconych
wierconych

Składnia

bez ograniczeń + wiercić +
CO + (w CZYM)

3. nogą

Definicja

obracając, poruszać czymś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Połączenia

  • wiercić kluczem; nogą, palcem, ręką, stopami...
  • wiercić (palcem) w nosie, w uchu, (kluczem) w zamku...

Cytaty

Należy unikać zbyt długiego lub zbędnego stania. Kiedy już trzeba stać, najlepiej dreptać w miejscu, kręcić się, wiercić stopami, podnosić je do góry.

źródło: NKJP: Hubert Woźniak; Arkadiusz Adamkowski: Masz tylko dwie nogi, Gazeta Wyborcza, 1996-10-14

Ogólnie podczas tej sesji zauważalne jest duże napięcie, chociażby w pozycjach, jakie przybierają uczestnicy: Grażyna wierci nogą, Bożena siedzi skulona jak małe dziecko, z palcem w buzi, Asia i Agatka chwilami „wycofane” z kręgu, także skulone.

źródło: NKJP: Krzysztof Jedliński i inni: Trening interpersonalny, 1997

Lekarz przygotował zastrzyk, ja wierciłam ręką, żeby nie mógł się wkłuć.

źródło: NKJP: Piotr Lipiński: POWRÓT ADAMA HUMERA, Gazeta Wyborcza, 1993-03-03

Siedział on przy stole, spoglądał łakomie na śniadanie i wiercił zapamiętale szpikulcem w cybuchu zatkanej fajki.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Mechanicznie odnalazł klucz w kieszeni ciężkiego granatowego płaszcza i równie mechanicznie wiercił nim w zamku.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wiercę
wiercimy
2 os. wiercisz
wiercicie
3 os. wierci
wiercą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wierciłem
+(e)m wiercił
wierciłam
+(e)m wierciła
wierciłom
+(e)m wierciło
wierciliśmy
+(e)śmy wiercili
wierciłyśmy
+(e)śmy wierciły
2 os. wierciłeś
+(e)ś wiercił
wierciłaś
+(e)ś wierciła
wierciłoś
+(e)ś wierciło
wierciliście
+(e)ście wiercili
+(e)ście wierciły
3 os. wiercił
wierciła
wierciło
wiercili
wierciły

bezosobnik: wiercono

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wiercił
będę wiercić
będę wierciła
będę wiercić
będę wierciło
będę wiercić
będziemy wiercili
będziemy wiercić
będziemy wierciły
będziemy wiercić
2 os. będziesz wiercił
będziesz wiercić
będziesz wierciła
będziesz wiercić
będziesz wierciło
będziesz wiercić
będziecie wiercili
będziecie wiercić
będziecie wierciły
będziecie wiercić
3 os. będzie wiercił
będzie wiercić
będzie wierciła
będzie wiercić
będzie wierciło
będzie wiercić
będą wiercili
będą wiercić
będą wierciły
będą wiercić

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wierćmy
2 os. wierć
wierćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wierciłbym
bym wiercił
wierciłabym
bym wierciła
wierciłobym
bym wierciło
wiercilibyśmy
byśmy wiercili
wierciłybyśmy
byśmy wierciły
2 os. wierciłbyś
byś wiercił
wierciłabyś
byś wierciła
wierciłobyś
byś wierciło
wiercilibyście
byście wiercili
wierciłybyście
byście wierciły
3 os. wierciłby
wierciłaby
by wierciła
wierciłoby
by wierciło
wierciliby
by wiercili
wierciłyby
by wierciły

bezokolicznik: wiercić

imiesłów przysłówkowy współczesny: wiercąc

gerundium: wiercenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wiercenie
wiercenia
D. wiercenia
wierceń
C. wierceniu
wierceniom
B. wiercenie
wiercenia
N. wierceniem
wierceniami
Ms. wierceniu
wierceniach
W. wiercenie
wiercenia

imiesłów przymiotnikowy czynny: wiercący

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wiercący
wiercący
wiercący
wiercące
wiercąca
D. wiercącego
wiercącego
wiercącego
wiercącego
wiercącej
C. wiercącemu
wiercącemu
wiercącemu
wiercącemu
wiercącej
B. wiercącego
wiercącego
wiercący
wiercące
wiercącą
N. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącą
Ms. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wiercący
wiercący
wiercące
wiercące
D. wiercących
wiercących
wiercących
wiercących
C. wiercącym
wiercącym
wiercącym
wiercącym
B. wiercących
wiercących
wiercących
wiercące
N. wiercącymi
wiercącymi
wiercącymi
wiercącymi
Ms. wiercących
wiercących
wiercących
wiercących

Składnia

Rz żywotny + wiercić +
CZYM + (w CZYM)

Frazeologizmy

coś kręci w nosie
coś wierci w nosie
ktoś wierci dziurę w brzuchu komuś
Data ostatniej modyfikacji: 09.06.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json