UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

triumfator

tryumfator

Chronologizacja

1638, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. triumfator
triumfatorzy
ndepr
triumfatory
depr
D. triumfatora
triumfatorów
C. triumfatorowi
triumfatorom
B. triumfatora
triumfatorów
N. triumfatorem
triumfatorami
Ms. triumfatorze
triumfatorach
W. triumfatorze
triumfatorzy
ndepr
triumfatory
depr

Pochodzenie

łac. triumphātor 'triumfujący'

1. w mistrzostwach

Definicja

osoba, która odniosła zwycięstwo w jakiejś walce bądź rywalizacji

Warianty

  • tryumfator

Wymowa

[trjumfator] lub [trjũfator], lub [tryjumfator], lub [tryjũfator], rzadziej [trijumfator] lub [triũfator]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zwycięzca

Połączenia

  • bezdyskusyjny, bezsprzeczny; niespodziewany; iluśkrotny; niedawny, ostatni, pierwszy, późniejszy, tegoroczny, ubiegłoroczny triumfator
  • triumfator biegu, igrzysk, imprezy, klasyfikacji, konkursu, ligi, maratonu, meczu, mistrzostw, pucharu, rozgrywek, rywalizacji, turnieju, zawodów; plebiscytu
  • ekipa triumfatorów
  • nagroda dla triumfatora
  • triumfator awansuje
  • wyłonić triumfatora
  • zagrać, zmierzyć się z triumfatorem

Cytaty

W półfinale Polak po półtorej minuty musiał uznać wyższość późniejszego triumfatora turnieju, Ukraińca Gennadija Biłodida. W walce o brąz Wiłkomirski nie dał szans Portugalczykowi Joao Neto pokonując go po minucie i 3 sekundach.

źródło: NKJP: tocha: Dobili do setki, Trybuna Śląska, 2003-05-19

- W konkursie udział wzięło 60 uczniów szkół podstawowych i gimnazjów. Poziom prezentowanej wiedzy i umiejętności był dość mocno zróżnicowany. [...] Triumfatorzy uhonorowani zostali nagrodami i pamiątkowymi dyplomami.

źródło: NKJP: ARKA: Konkurs o ruchu drogowym, Gazeta Poznańska, 2003-03-31

Przyszłe sejmy widzę jako wypełnione uczestnikami Big Brothera, triumfatorami Milionerów, najlepszymi naśladowcami piosenkarzy, wyłonionymi przez „Szansę na sukces”.

źródło: NKJP: Moralność list wyborczych , Dziennik Polski, 2001-07-20

Triumfatorem wyborów są ugrupowania określające się jako prawicowe, co potwierdziło fakt, że polityczne wahadło, zgodnie z wcześniejszymi cyklicznymi zmianami, wychyliło się w drugą stronę.

źródło: NKJP: Janina Paradowska: Zlekceważone wybory, Polityka, nr 2457, 2004-06-19

Składnia

bez ograniczeń + triumfator +
(CZEGO)

2. w starożytnym Rzymie

Definicja

w starożytnym Rzymie: wódz, któremu za zwycięstwa na polu walki przyznano najwyższe wyróżnienie

Warianty

  • tryumfator

Wymowa

[trjumfator] lub [trjũfator], lub [tryjumfator], lub [tryjũfator], rzadziej [trijumfator] lub [triũfator]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wódz

Połączenia

  • triumfator rzymski

Cytaty

Rozróżniano dwa rodzaje triumfów: triumphus curulis (tzw. wielki triumf), podczas którego triumfator jechał na rydwanie i ovatio, gdy wódz jechał konno.

źródło: NKJP: Internet

Szli, jak barbarzyńcy za rydwanem triumfatora rzymskiego.

źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem : (Francja 1940-1944), 1957

Dostojny Waryniusz wjeżdżał we wrota własnej willi jak triumfator na Kapitol.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

[...] zgodne z naszymi przekonaniami, piękne, smukłe i skrzydlate anioły ulatują na ścianach paleochrześcijańskich sarkofagów. Parami z wieńcem zwycięzcy w dłoniach, by uwieńczyć nim głowę wyznawcy Chrystusa na podobieństwo rzymskiego triumfatora, który odniósł zwycięstwo w walce o swą nieśmiertelną duszę i jej miejsce wiecznego postoju.

źródło: NKJP: Ptaki Boga, Dziennik Polski, 2003-12-27

Data ostatniej modyfikacji: 21.11.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json