UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

goło

Chronologizacja

1560, SPXVI

Odmiana

część mowy: przysłówek

Pochodzenie

Zob. goły

1. bez ubrania

Definicja

bez ubrania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jak kogoś Pan Bóg stworzył I, nago, w stroju Adama I

Połączenia

  • biegać, chodzić, hasać, leżeć, pokazać się, paradować, przespacerować, przewędrować, tańczyć, wybiec goło; pochować kogoś na goło
  • całkiem goło

Cytaty

Nikt porządny w grudniu goło po puszczy nie lata, tyle ci rzeknę.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Pogrzeb czarownicy, 2003

Niepokoi mnie [...] brak rozróżnienia między cenzurą a opinią, która ma wszakże prawo domagać się np., żeby nieletnim nie sprzedawano alkoholu albo żeby w kinie nie palono papierosów, albo żeby ludzie nie latali goło po ulicach czy stadionach.

źródło: NKJP: Jacek Woźniakowski, Tadeusz Sobolewski: Kontrowersje wokół filmu „Ksiądz”, Gazeta Wyborcza, 1995-09-08

Zaglądasz do stodoły, a tam ja z Handzią leżę goło na sianie. No i co?

źródło: NKJP: Mikołaj Szymański: Bezwstydne i zepsute trucicielki, Gazeta Wyborcza, 1997-09-12

Jakieś rzeczy by Pan załatwił, żeby te zwłoki jakoś ubrać, pochować, panie. [...] Czy tak pan chce, żeby pana dziadka pochowali na goło? Chce pan tego?

źródło: NKJP: Irena Linkiewicz: OSTATNIE POŻEGNANIE, Gazeta Wyborcza, 1992-10-30

W Niemczech narasta nurt, w którym chodzenie na goło uważa się za bardziej ludzkie niż chodzenie w ubraniu.

źródło: NKJP: MAJ: Goło i zdrowo, Gazeta Poznańska, 2006-09-02

Składnia

Cz + goło + bez ograniczeń

2. bez pokrycia

Definicja

pot. 
bez pokrycia czymkolwiek

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • goło na drzewach; goło pod nosem
  • wyglądać goło; ostrzyżony, wygolony na goło

Cytaty

Tobie tylko żeniaczka w głowie - ofuknął go marynarz. - Mnie to do szczęścia niepotrzebne, lecz ty, choć jeszcze goło masz pod nosem, niedługo zapewne zaprosisz mnie na drużbę!

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963

[...] wygolone na goło łby zza winkla pokrzykują, że to oni - a nie tamci - są normalną rodziną.

źródło: NKJP: Internet

[...] na kilkadziesiąt tych drzewek owocowych ocalało żywe i mizerne tylko jedno. Było jeszcze ich parę uschłych i wyglądały goło i pojedynczo jak baty, biczyska, a po reszcie nie było nic, śladu.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabel : opowiadania i reportaże, 2007

Bardzo goło na drzewach. Przezroczyście. Dopiero dziś, dzięki tym przezroczystościom i połyskliwościom w słońcu, zobaczyłem, ile Wisły widać.

źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Chamowo, 2010

3. bez dodatków

Definicja

pot. 
bez jakichkolwiek dodatków

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  nago
hiperonimy:  pusto

Cytaty

- Et, jakoś goło. Przydałaby się flaga, choćby maluśka. Na to Deczko: - A któż nam zabroni flagę mieć? Własną?

źródło: NKJP: Halina Auderska: Babie lato, 1974

Dokonałam kilku kosmetycznych poprawek, dołożyłam parę linków, żeby tak goło nie było, dałam kategorię.

źródło: NKJP: Internet

4. bez pieniędzy

Definicja

pot. 
bez pieniędzy lub innych dóbr materialnych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  biednie

Połączenia

  • puścić kogoś goło

Cytaty

Po kilkudziesięciu takich spektaklach mówimy do niego, że jest fajnie, ale jak do tej pory to gramy na goło, bez żadnego grosza. Na co Jurek odparł: „Ja też nie mam ani grosza, bo wszystko, co zarobiliśmy, wydałem na wino dla widzów”.

źródło: NKJP: Magda Huzarska-Szumiec: Bidak z Bronowic wciąż protestuje, Gazeta Krakowska, 2007-04-13

[...] królewski oddział poborców podatkowych zamierza puścić ich goło [...].

źródło: NKJP: Internet

Życie Stefana Sokoła toczyło się w tamtych czasach wesoło, chociaż na pewno nie goło. Forsa płynęła ze wszystkich stron, czego nie dotknął, zamieniało się w złoto.

źródło: NKJP: Piotr Pytlakowski: Midas z Wołomina, Polityka, 2006-07-29

Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json