UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

brakować

Chronologizacja

1425, SStp
Inne znaczenie: 'wybierać'

Pochodzenie

śr.-d.-niem. braken 'sortować towar, odrzucając rzeczy wadliwe'

Staropolski wyraz brakować miał znaczenie 'wybierać', 'kontrolować jakość wyrobów, odrzucając braki'. Znaczenie 'nie wystarczać' jest późniejsze i wiąże się z rozwojem semantycznym rzeczownika brak od 'towar wybrakowany' do 'wada, defekt; niedostatek'.

1. wody

Definicja

występować w niedostatecznej ilości lub stopniu

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  brak II
sprzeczne:  starczać, wystarczać

Połączenia

  • brakuje nabywców, sędziów, specjalistów; rąk do pracy; sprzętu; funduszy, kapitału, pieniędzy, środków; lokali, miejsc, mieszkań; terenów; paliwa, wody; etatów, pracy, roboty; argumentów, dowodów, informacji, wiedzy; decyzji, odpowiedzi; przepisów, regulacji, rozporządzeń, zapisów; koncepcji, pomysłów, programu, projektów, propozycji, rozwiązań, strategii, uregulowań, wizji; wyobraźni; kontroli, nadzoru; konsekwencji, odwagi, optymizmu, sił; czasu; możliwości, perspektyw; mechanizmów; podstaw do czegoś
  • brakuje czegoś do emerytury, do końca czegoś, do zwycięstwa
  • brakuje czegoś na chleb, na jedzenie, na życie; na lekarstwa; na oświatę, na szkoły; na pensje, na podwyżki, na wypłaty
  • brakuje kogoś/czegoś w drużynie, w klubie, w zespole; w kraju, w Polsce; w bibliotece; w dokumentach, w projekcie, w ustawie; w budżecie, w kasie
  • chronicznie, ciągle, często, niejednokrotnie, nieustannie, obecnie, ostatnio, zwykle brakuje
  • zaczyna brakować
  • bardzo, strasznie, wyraźnie, zdecydowanie brakuje

Cytaty

W kranach brakuje wody. Biegamy z kubełkami do hydrantów.

źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

[...] brakowało mu już czasu na kształcenie się i rozmyślania o życiu.

źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1990

[...] odizolować się na trzy miesiące od świata i wymyślać sobie na siłę rozrywki, to nie dla mnie. Brakowałoby mi telewizji i radia.

źródło: NKJP: Polityka i obyczaje, Polityka, 2001-04-07

Wśród 200 zaproszonych gości nie będzie brakowało dawnych gwiazd i działaczy sosnowieckiej piłki oraz osób obecnie związanych z tym klubem.

źródło: NKJP: Paweł Rassek: W Milowicach wielkie święto, Trybuna Śląska, 2001-11-23

GPS miał trzy rodzaje zasiłków: górniczy urlop - mieli do niego prawo wszyscy górnicy, którym do pełnej emerytury brakowało nie więcej niż 5 lat.

źródło: NKJP: Jarosław Józef Szczepański: Górnik polski, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

brakuje

Czas przeszły

brakowało

Tryb rozkazujący

niech brakuje

Tryb warunkowy

Czas teraźniejszy

brakowałoby

Czas przeszły

byłoby brakowało

bezokolicznik: brakować

odpowiedniki aspektowe: braknąć , zabraknąć

Składnia

Ø + brakować +
KOGO/CZEGO + (KOMU/CZEMU) + (do CZEGO)
Ø + brakować +
KOGO/CZEGO + (KOMU/CZEMU) + (na CO)
Ø + brakować +
KOGO/CZEGO + (KOMU/CZEMU) + (w CZYM)

2. towar

Definicja

urzęd. 
kontrolować jakość wyrobów lub dokumentów i odrzucać albo niszczyć te, które mają jakieś wady lub są już niepotrzebne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

Cytaty

Córka brakowała towar, zawijała, układała w skrzyniach, zagważdżała i nalepiała kartki [...].

źródło: Internet

Osobiście brakowałem krajarką dokumenty robocze [...].

źródło: Internet

[...] brakowałam dokumentację z 10 lat, która straciła okres przechowywania, przez 2 tygodnie siedząc i wciskając do niszczarki [...].

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. brakuję
 brakujemy
2 os. brakujesz
 brakujecie
3 os. brakuje
 brakują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. brakowałem
+(e)m brakował
 brakowałam
+(e)m brakowała
 brakowałom
+(e)m brakowało
 brakowaliśmy
+(e)śmy brakowali
 brakowałyśmy
+(e)śmy brakowały
2 os. brakowałeś
+(e)ś brakował
 brakowałaś
+(e)ś brakowała
 brakowałoś
+(e)ś brakowało
 brakowaliście
+(e)ście brakowali
 brakowałyście
+(e)ście brakowały
3 os. brakował
 brakowała
 brakowało
 brakowali
 brakowały

bezosobnik: brakowano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę brakował
będę brakować
 będę brakowała
będę brakować
 będę brakowało
będę brakować
 będziemy brakowali
będziemy brakować
 będziemy brakowały
będziemy brakować
2 os. będziesz brakował
będziesz brakować
 będziesz brakowała
będziesz brakować
 będziesz brakowało
będziesz brakować
 będziecie brakowali
będziecie brakować
 będziecie brakowały
będziecie brakować
3 os. będzie brakował
będzie brakować
 będzie brakowała
będzie brakować
 będzie brakowało
będzie brakować
 będą brakowali
będą brakować
 będą brakowały
będą brakować

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. brakujmy
2 os. brakuj
 brakujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. brakowałbym
bym brakował
 brakowałabym
bym brakowała
 brakowałobym
bym brakowało
 brakowalibyśmy
byśmy brakowali
 brakowałybyśmy
byśmy brakowały
2 os. brakowałbyś
byś brakował
 brakowałabyś
byś brakowała
 brakowałobyś
byś brakowało
 brakowalibyście
byście brakowali
 brakowałybyście
byście brakowały
3 os. brakowałby
by brakował
 brakowałaby
by brakowała
 brakowałoby
by brakowało
 brakowaliby
by brakowali
 brakowałyby
by brakowały

bezosobnik: brakowano by

bezokolicznik: brakować

imiesłów przysłówkowy współczesny: brakując

gerundium: brakowanie

imiesłów przymiotnikowy czynny: brakujący

imiesłów przymiotnikowy bierny: brakowany

odpowiednik aspektowy: wybrakować

Składnia

Rzosobowy + brakować +
CO

Frazeologizmy

brakuje piątej klepki komuś
brakuje wszystkich klepek komuś
brakuje słów komuś
dziada z babą tylko brakuje gdzieś
nie brakuje ptasiego mleka komuś
brakuje tylko ptasiego mleka komuś
niewiele brakuje
mało brakuje
tylko kogoś/czegoś brakuje do szczęścia komuś
Data ostatniej modyfikacji: 21.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN