UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zastąpić

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

Czasownik z prefiksem za- od psł. *stǫpiti.
Zob. stąpać

1. ojca

Definicja

przejąć czyjąś funkcję lub obowiązki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

Połączenia

  • zastąpić brata, człowieka, dyrektora, matkę, nauczyciela, ojca

Cytaty

Jest przekonany, że mężczyzna, który pojawi się kiedyś w ich życiu, nie tylko nie zastąpi mu ojca, ale w jakiś sposób pozbawi go również bliskości mamy.

źródło: NKJP: Agnieszka Górska: Okrążanie ciszy, 2004

Zwrócił się więc do niej z prośbą, czyby nie zechciała zastąpić Jana, na tymczasem, ma się rozumieć, dopóki nie znajdzie się nowego organisty [...].

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

Martwię się o pannę Mariolkę. Ma zastąpić Hieronima w kontaktach z czytelnikami.

źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Prowincja, 2002

Nawet najwymyślniejsze urządzenie nie zastąpi człowieka.

źródło: NKJP: Elżbieta Socha: Pomogą klucze i wścibski sąsiad, Gazeta Wrocławska, 2006-08-21

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zastąpię
zastąpimy
2 os. zastąpisz
zastąpicie
3 os. zastąpi
zastąpią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zastąpiłem
+(e)m zastąpił
zastąpiłam
+(e)m zastąpiła
zastąpiłom
+(e)m zastąpiło
zastąpiliśmy
+(e)śmy zastąpili
zastąpiłyśmy
+(e)śmy zastąpiły
2 os. zastąpiłeś
+(e)ś zastąpił
zastąpiłaś
+(e)ś zastąpiła
zastąpiłoś
+(e)ś zastąpiło
zastąpiliście
+(e)ście zastąpili
zastąpiłyście
+(e)ście zastąpiły
3 os. zastąpił
zastąpiła
zastąpiło
zastąpili
zastąpiły

bezosobnik: zastąpiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zastąpmy
2 os. zastąp
zastąpcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zastąpiłbym
bym zastąpił
zastąpiłabym
bym zastąpiła
zastąpiłobym
bym zastąpiło
zastąpilibyśmy
byśmy zastąpili
zastąpiłybyśmy
byśmy zastąpiły
2 os. zastąpiłbyś
byś zastąpił
zastąpiłabyś
byś zastąpiła
zastąpiłobyś
byś zastąpiło
zastąpilibyście
byście zastąpili
zastąpiłybyście
byście zastąpiły
3 os. zastąpiłby
by zastąpił
zastąpiłaby
by zastąpiła
zastąpiłoby
by zastąpiło
zastąpiliby
by zastąpili
zastąpiłyby
by zastąpiły

bezosobnik: zastąpiono by

bezokolicznik: zastąpić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zastąpiwszy

gerundium: zastąpienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zastąpienie
zastąpienia
D. zastąpienia
zastąpień
C. zastąpieniu
zastąpieniom
B. zastąpienie
zastąpienia
N. zastąpieniem
zastąpieniami
Ms. zastąpieniu
zastąpieniach
W. zastąpienie
zastąpienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zastąpiony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zastąpiony
zastąpiony
zastąpiony
zastąpione
zastąpiona
D. zastąpionego
zastąpionego
zastąpionego
zastąpionego
zastąpionej
C. zastąpionemu
zastąpionemu
zastąpionemu
zastąpionemu
zastąpionej
B. zastąpionego
zastąpionego
zastąpiony
zastąpione
zastąpioną
N. zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpioną
Ms. zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zastąpieni
zastąpieni
zastąpione
zastąpione
D. zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
C. zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
B. zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
zastąpione
N. zastąpionymi
zastąpionymi
zastąpionymi
zastąpionymi
Ms. zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych

odpowiednik aspektowy: zastępować

Składnia

bez ograniczeń + zastąpić +
(KOMU) + KOGO

2. wyraz w tekście

Definicja

spowodować, że w miejscu, w którym był ktoś lub coś, pojawia się ktoś inny lub coś innego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • antybiotyk, komunizm, samochód zastąpił coś
  • zastąpić książkę, religię, lek
  • zastąpić imitacją czegoś, innym słowem, przecinkiem

Cytaty

Ministerstwo Finansów chce zastąpić akcyzę podatkiem ekologicznym.

źródło: NKJP: (AW): Za jazdę starym autem zapłacimy podatek. Nawet trzy tysiące złotych!, Gazeta Pomorska, 2009-04-17

Z powodu tych wszystkich różnic, gdy zastąpimy tętnicę żyłą, łatwiej w niej o zakrzep - a wtedy cała operacja na nic.

źródło: NKJP: Jan Stradowski: Kolejny sukces konstruktorów tkanek, Gazeta Wyborcza, 1999-04-16

W końcu zastąpiono mamę inną skrzypaczką i ojciec wyruszył z kwartetem w świat.

źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003

Czerwoną cegłę zastąpił kamień, oszczędne zdobienia – neoklasyczne gzymsy i detale, a tradycyjną niderlandzką powściągliwość – nowobogacki rozmach.

źródło: NKJP: Joanna Szymczyk: Ewa i złoty kot, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zastąpię
zastąpimy
2 os. zastąpisz
zastąpicie
3 os. zastąpi
zastąpią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zastąpiłem
+(e)m zastąpił
zastąpiłam
+(e)m zastąpiła
zastąpiłom
+(e)m zastąpiło
zastąpiliśmy
+(e)śmy zastąpili
zastąpiłyśmy
+(e)śmy zastąpiły
2 os. zastąpiłeś
+(e)ś zastąpił
zastąpiłaś
+(e)ś zastąpiła
zastąpiłoś
+(e)ś zastąpiło
zastąpiliście
+(e)ście zastąpili
zastąpiłyście
+(e)ście zastąpiły
3 os. zastąpił
zastąpiła
zastąpiło
zastąpili
zastąpiły

bezosobnik: zastąpiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zastąpmy
2 os. zastąp
zastąpcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zastąpiłbym
bym zastąpił
zastąpiłabym
bym zastąpiła
zastąpiłobym
bym zastąpiło
zastąpilibyśmy
byśmy zastąpili
zastąpiłybyśmy
byśmy zastąpiły
2 os. zastąpiłbyś
byś zastąpił
zastąpiłabyś
byś zastąpiła
zastąpiłobyś
byś zastąpiło
zastąpilibyście
byście zastąpili
zastąpiłybyście
byście zastąpiły
3 os. zastąpiłby
by zastąpił
zastąpiłaby
by zastąpiła
zastąpiłoby
by zastąpiło
zastąpiliby
by zastąpili
zastąpiłyby
by zastąpiły

bezosobnik: zastąpiono by

bezokolicznik: zastąpić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zastąpiwszy

gerundium: zastąpienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zastąpienie
zastąpienia
D. zastąpienia
zastąpień
C. zastąpieniu
zastąpieniom
B. zastąpienie
zastąpienia
N. zastąpieniem
zastąpieniami
Ms. zastąpieniu
zastąpieniach
W. zastąpienie
zastąpienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zastąpiony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zastąpiony
zastąpiony
zastąpiony
zastąpione
zastąpiona
D. zastąpionego
zastąpionego
zastąpionego
zastąpionego
zastąpionej
C. zastąpionemu
zastąpionemu
zastąpionemu
zastąpionemu
zastąpionej
B. zastąpionego
zastąpionego
zastąpiony
zastąpione
zastąpioną
N. zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpioną
Ms. zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zastąpieni
zastąpieni
zastąpione
zastąpione
D. zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
C. zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
zastąpionym
B. zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
zastąpione
N. zastąpionymi
zastąpionymi
zastąpionymi
zastąpionymi
Ms. zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych
zastąpionych

odpowiednik aspektowy: zastępować

Składnia

Rzosobowy + zastąpić +
KOGO/CO + KIM/CZYM
Rznieosobowy + zastąpić +
KOGO/CO

Frazeologizmy

ktoś zastąpił drogę komuś
Data ostatniej modyfikacji: 02.12.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json