UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niepodległy

Chronologizacja

1579, SPXVI

1. suwerenny

Definicja

taki, który nie zależy pod względem politycznym od innego państwa

Noty o użyciu

Używane w nazwach własnych, np. Konfederacja Polski Niepodległej, Wspólnota Niepodległych Państw.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa

Relacje znaczeniowe

synonimy:  niezawisły, suwerenny
antonimy:  podległy

Połączenia

  • niepodległy byt (narodu, państwa...); emirat, kraj, naród; Afganistan, Kazachstan, Kurdystan, Tybet; niepodległa republika; Chorwacja, Czarnogóra, Polska, Rzeczpospolita, Słowacja, Ukraina...; niepodległe księstwo, państwo; niepodległe Kosowo, Królestwo Polskie, Maroko; niepodległe Indie, Węgry
  • formalnie, prawdziwie, trwale; w pełni niepodległy
  • niepodległy i demokratyczny, niepodległy i suwerenny; silny i niepodległy, wolny i niepodległy

Cytaty

To, czy Tybet będzie całkowicie niepodległy czy też uzyska szeroką autonomię, będziemy musieli przedyskutować z Chińczykami - ale z pozycji równorzędnego partnera.

źródło: NKJP: Adam Wajrak, Współpraca Adam Kozieł: Duch weźmie górę, Gazeta Wyborcza, 1993-05-15

Okres masowej imigracji po powstaniu niepodległego Izraela nakazywał masowe, szybkie i tanie budownictwo mieszkaniowe [...].

źródło: NKJP: Wzgórze Wiosny, Dziennik Polski - Magazyn, 1998-07-09

Także w Polsce, zgodnie z dekretem o ordynacji wyborczej do Sejmu Ustawodawczego (28 listopad 1918) pierwsze w niepodległym państwie wybory oparte zostały na systemie proporcjonalnym [...].

źródło: NKJP: Jerzy Dzik: Odebrać władzę partii!, Gazeta Wyborcza, 1992-07-10

Papież pierwszy raz przyjechał do niepodległej Rzeczypospolitej Polskiej, a nie do PRL.

źródło: NKJP: Maciej Zięba: Niezwykły pontyfikat / z M. Ziębą rozmawia Adam Pawłowicz, 1997

Odbudujemy narodowy etos, przywrócimy narodowe wartości, przetrwamy kryzys, zostaniemy niepodlegli, bo urodziliśmy się, by żyć w wolności.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 09.05.1992

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niepodległy
niepodległy
niepodległy
niepodległe
niepodległa
D. niepodległego
niepodległego
niepodległego
niepodległego
niepodległej
C. niepodległemu
niepodległemu
niepodległemu
niepodległemu
niepodległej
B. niepodległego
niepodległego
niepodległy
niepodległe
niepodległą
N. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległą
Ms. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległej
W. niepodległy
niepodległy
niepodległy
niepodległe
niepodległa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niepodlegli
niepodlegli
niepodległe
niepodległe
D. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległych
C. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
B. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległe
N. niepodległymi
niepodległymi
niepodległymi
niepodległymi
Ms. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległych
W. niepodlegli
niepodlegli
niepodległe
niepodległe

2. niezależny

Definicja

taki, który nie podlega wyższej władzy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  podległy
hiperonimy:  niezależny

Połączenia

  • niepodległy parlament, rząd, sejm
  • niepodległy ministrowi, zwierzchnictwu; zaklęciom...

Cytaty

Urząd Ochrony Państwa to podmiot samodzielny, niepodległy ministrowi spraw wewnętrznych i administracji [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 15.03.2001

[...] ludzie doszli jakoby do wniosku, że regularności świata podlegają zwierzchnictwu sił wyższych aniżeli ludzkie, i przekuli to spostrzeżenie w system personifikacji mitologicznych, przy czym jęli owe wyższe siły, niepodległe zaklęciom i do posłuchu nieskore, zjednywać sobie prośbami i pochlebstwem.

źródło: NKJP: Leszek Kołakowski: Obecność mitu, 1974

[...] zaopatrzeniem ludności w gaz i energię elektryczną zajmują się terenowe zakłady niepodległe samorządom gmin.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 21.04.1994

Jest Polska Rada Ekumeniczna mająca jednać chrześcijan niepodległych Rzymowi i rzymskokatolicka Komisja Episkopatu [...], więc inicjatywa należy raczej do struktur niższego rzędu.

źródło: NKJP: Jan Turnau: Anekdoty i litanie, Gazeta Wyborcza, 1992-08-14

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niepodległy
niepodległy
niepodległy
niepodległe
niepodległa
D. niepodległego
niepodległego
niepodległego
niepodległego
niepodległej
C. niepodległemu
niepodległemu
niepodległemu
niepodległemu
niepodległej
B. niepodległego
niepodległego
niepodległy
niepodległe
niepodległą
N. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległą
Ms. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległej
W. niepodległy
niepodległy
niepodległy
niepodległe
niepodległa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niepodlegli
niepodlegli
niepodległe
niepodległe
D. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległych
C. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
B. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległe
N. niepodległymi
niepodległymi
niepodległymi
niepodległymi
Ms. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległych
W. niepodlegli
niepodlegli
niepodległe
niepodległe

Składnia

bez ograniczeń + niepodległy +
KOMU/CZEMU
szyk: neutralny

3. nieulegający czemuś

Definicja

taki, który nie ulega zjawiskom, tendencjom wyrażonym następującym rzeczownikiem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • niepodległy modom
  • niepodległy wobec masowości, wobec mód, wobec prądów, wobec szkół, wobec tendencji; wobec oceny (z zewnątrz)...

Cytaty

Trudno też o malarstwie Zbysława Maciejewskiego powiedzieć coś nowego [...]. Wszak nie od dziś jest malarzem perfekcyjnym, którego obrazy są doskonałą jednością idei, przesłania i środków, artystą niepodległym wobec mód, szkół, prądów i tendencji, mocno osadzonym w europejskiej kulturze malarskiej [...].

źródło: NKJP: Maciejewski w galerii „Sukiennice”, Dziennik Polski - Kraków, 1998-05-07

W rezultacie coraz trudniej być niepodległym wobec masowości.

źródło: Internet

Jego twórczość jest samoistnym, niepodległym wobec znanych i praktykowanych sposobów zjawiskiem artystycznym.

źródło: Internet

Stasys. Takim imieniem znaczy swoje prace. [...] To malarz i rysownik bez zaszeregowania, twórca osobny, niepodległy modom, którego wyobraźnia związała się z ziemią polsko-litewskiej północy, jej pejzażem, baśniami, pieśnią i obrzędem.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. niepodległy
niepodległy
niepodległy
niepodległe
niepodległa
D. niepodległego
niepodległego
niepodległego
niepodległego
niepodległej
C. niepodległemu
niepodległemu
niepodległemu
niepodległemu
niepodległej
B. niepodległego
niepodległego
niepodległy
niepodległe
niepodległą
N. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległą
Ms. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległej
W. niepodległy
niepodległy
niepodległy
niepodległe
niepodległa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. niepodlegli
niepodlegli
niepodległe
niepodległe
D. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległych
C. niepodległym
niepodległym
niepodległym
niepodległym
B. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległe
N. niepodległymi
niepodległymi
niepodległymi
niepodległymi
Ms. niepodległych
niepodległych
niepodległych
niepodległych
W. niepodlegli
niepodlegli
niepodległe
niepodległe

Składnia

bez ograniczeń + niepodległy +
wobec CZEGO
szyk: neutralny
bez ograniczeń + niepodległy +
CZEMU
szyk: neutralny
Data ostatniej modyfikacji: 22.10.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json