UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wzywać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

W etymologicznym związku ze zwać (zob.)

1. przywoływać

Definicja

sprowadzać kogoś lub coś w dane miejsce, powiadamiając o takiej konieczności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie osoby związane z leczeniem

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa policja i inne służby mundurowe

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

Połączenia

wzywać doktora, fachowca, lekarza, specjalistę, strażaków; ochronę, pogotowie, policję, posiłki, straż pożarną; helikopter, karetkę, śmigłowiec, taksówkę
wzywać do chorego, do wypadku; do tablicy; na pomoc, na przesłuchanie, na rozmowę; przed komisję
wzywać telefonicznie

Cytaty

John przyjechał do mnie o piątej rano w takim stanie, że już chciałam wzywać lekarza.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

W Unii Europejskiej, 112 to numer specjalny, pod który można - za darmo - dzwonić w nagłych wypadkach. Wykręcając go wzywamy straż pożarną, pogotowie, policję, bez względu na to, czy korzystamy z telefonu komórkowego, czy stacjonarnego.

źródło: NKJP: PAP: 112 wchodzi powolnym krokiem, Dziennik Internautów, 2005-08-16

Rzadko się zdarza, żeby rolnik zabijając zwierzę do własnej konsumpcji, wzywał lekarza, aby ten je wcześniej zbadał.

źródło: NKJP: Bezpieczeństwo za 11 złotych, Dziennik Polski - Brzesko, 2001-07-06

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wzywam	wzywamy
2 os.	wzywasz	wzywacie
3 os.	wzywa	wzywają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wzywałem +(e)m wzywał	wzywałam +(e)m wzywała	wzywałom +(e)m wzywało	wzywaliśmy +(e)śmy wzywali	wzywałyśmy +(e)śmy wzywały
2 os.	wzywałeś +(e)ś wzywał	wzywałaś +(e)ś wzywała	wzywałoś +(e)ś wzywało	wzywaliście +(e)ście wzywali	wzywałyście +(e)ście wzywały
3 os.	wzywał	wzywała	wzywało	wzywali	wzywały

bezosobnik: wzywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wzywał będę wzywać	będę wzywała będę wzywać	będę wzywało będę wzywać	będziemy wzywali będziemy wzywać	będziemy wzywały będziemy wzywać
2 os.	będziesz wzywał będziesz wzywać	będziesz wzywała będziesz wzywać	będziesz wzywało będziesz wzywać	będziecie wzywali będziecie wzywać	będziecie wzywały będziecie wzywać
3 os.	będzie wzywał będzie wzywać	będzie wzywała będzie wzywać	będzie wzywało będzie wzywać	będą wzywali będą wzywać	będą wzywały będą wzywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wzywajmy
2 os.	wzywaj	wzywajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wzywałbym bym wzywał	wzywałabym bym wzywała	wzywałobym bym wzywało	wzywalibyśmy byśmy wzywali	wzywałybyśmy byśmy wzywały
2 os.	wzywałbyś byś wzywał	wzywałabyś byś wzywała	wzywałobyś byś wzywało	wzywalibyście byście wzywali	wzywałybyście byście wzywały
3 os.	wzywałby by wzywał	wzywałaby by wzywała	wzywałoby by wzywało	wzywaliby by wzywali	wzywałyby by wzywały

bezosobnik: wzywano by

bezokolicznik: wzywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wzywając

gerundium: wzywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wzywanie	wzywania
D.	wzywania	wzywań
C.	wzywaniu	wzywaniom
B.	wzywanie	wzywania
N.	wzywaniem	wzywaniami
Ms.	wzywaniu	wzywaniach
W.	wzywanie	wzywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wzywający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzywający	wzywający	wzywający	wzywające	wzywająca
D.	wzywającego	wzywającego	wzywającego	wzywającego	wzywającej
C.	wzywającemu	wzywającemu	wzywającemu	wzywającemu	wzywającej
B.	wzywającego	wzywającego	wzywający	wzywające	wzywającą
N.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającą
Ms.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzywający	wzywający	wzywające	wzywające
D.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywających
C.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym
B.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywające
N.	wzywającymi	wzywającymi	wzywającymi	wzywającymi
Ms.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wzywany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzywany	wzywany	wzywany	wzywane	wzywana
D.	wzywanego	wzywanego	wzywanego	wzywanego	wzywanej
C.	wzywanemu	wzywanemu	wzywanemu	wzywanemu	wzywanej
B.	wzywanego	wzywanego	wzywany	wzywane	wzywaną
N.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywaną
Ms.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzywani	wzywani	wzywane	wzywane
D.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywanych
C.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym
B.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywane
N.	wzywanymi	wzywanymi	wzywanymi	wzywanymi
Ms.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywanych

odpowiednik aspektowy: wezwać

Składnia

Rz_osobowy	+	wzywać	+	KOGO/CO + DOKĄD
Rz_osobowy	+	wzywać	+	KOGO/CO + żeby ZDANIE

2. występować z apelem

Definicja

mówić coś oficjalnie, zachęcając do jakiegoś działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

biskup, episkopat, minister, papież, prezydent; Jan Paweł II wzywał
wzywać chłopów, chrześcijan, mieszkańców, młodzież, Polaków, rząd, wiernych
wzywać do bojkotu, do głosowania, do interwencji, do modlitwy, do odpowiedzi, do pomocy, do strajku, do zapłaty, do zwrotu; przez megafon

Cytaty

	Należy się niski ukłon czci i wdzięczności takiemu kapłanowi jak bp Życiński, który w tym żywiole złości, pomówień i obelg ma odwagę wzywać do opamiętania, tolerancji i współpracy. źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Zgryzoty i pocieszenia..., Gazeta Wyborcza, 1997-05-02
	Mimo plakatów wzywających do bojkotu referendum, w głosowaniu wzięło udział 35, 46 procenta mieszkańców. źródło: NKJP: Piotr Kanikowski; Adam Zdaniuk; Jacek Szymański: Już druga gmina opowiedziała się za odłączaniem od powiatu złotoryjskiego, Gazeta Wrocławska, 1999
	Prymas Polski kardynał Józef Glemp [...] wzywał obywateli do udziału w referendum. źródło: NKJP: GŁOSOWALI \„TAK\” , GŁOSOWALI \„NIE?, Gazeta Wyborcza, 1997-05-26
	Adam Czartoryski wzywał właścicieli ziemskich, by sami zrezygnowali z pańszczyzny, ale niewielu tylko go posłuchało. źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1968
	- Kochajcie Kościół - wzywał papież młodzież Ukrainy. źródło: NKJP: KRYSTYNA KURCZAB-REDLICH: Balsam przebaczenia, Dziennik Polski - Świat, 2001-06-27

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wzywam	wzywamy
2 os.	wzywasz	wzywacie
3 os.	wzywa	wzywają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wzywałem +(e)m wzywał	wzywałam +(e)m wzywała	wzywałom +(e)m wzywało	wzywaliśmy +(e)śmy wzywali	wzywałyśmy +(e)śmy wzywały
2 os.	wzywałeś +(e)ś wzywał	wzywałaś +(e)ś wzywała	wzywałoś +(e)ś wzywało	wzywaliście +(e)ście wzywali	wzywałyście +(e)ście wzywały
3 os.	wzywał	wzywała	wzywało	wzywali	wzywały

bezosobnik: wzywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wzywał będę wzywać	będę wzywała będę wzywać	będę wzywało będę wzywać	będziemy wzywali będziemy wzywać	będziemy wzywały będziemy wzywać
2 os.	będziesz wzywał będziesz wzywać	będziesz wzywała będziesz wzywać	będziesz wzywało będziesz wzywać	będziecie wzywali będziecie wzywać	będziecie wzywały będziecie wzywać
3 os.	będzie wzywał będzie wzywać	będzie wzywała będzie wzywać	będzie wzywało będzie wzywać	będą wzywali będą wzywać	będą wzywały będą wzywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wzywajmy
2 os.	wzywaj	wzywajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wzywałbym bym wzywał	wzywałabym bym wzywała	wzywałobym bym wzywało	wzywalibyśmy byśmy wzywali	wzywałybyśmy byśmy wzywały
2 os.	wzywałbyś byś wzywał	wzywałabyś byś wzywała	wzywałobyś byś wzywało	wzywalibyście byście wzywali	wzywałybyście byście wzywały
3 os.	wzywałby by wzywał	wzywałaby by wzywała	wzywałoby by wzywało	wzywaliby by wzywali	wzywałyby by wzywały

bezosobnik: wzywano by

bezokolicznik: wzywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wzywając

gerundium: wzywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wzywanie	wzywania
D.	wzywania	wzywań
C.	wzywaniu	wzywaniom
B.	wzywanie	wzywania
N.	wzywaniem	wzywaniami
Ms.	wzywaniu	wzywaniach
W.	wzywanie	wzywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wzywający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzywający	wzywający	wzywający	wzywające	wzywająca
D.	wzywającego	wzywającego	wzywającego	wzywającego	wzywającej
C.	wzywającemu	wzywającemu	wzywającemu	wzywającemu	wzywającej
B.	wzywającego	wzywającego	wzywający	wzywające	wzywającą
N.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającą
Ms.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzywający	wzywający	wzywające	wzywające
D.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywających
C.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym
B.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywające
N.	wzywającymi	wzywającymi	wzywającymi	wzywającymi
Ms.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wzywany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzywany	wzywany	wzywany	wzywane	wzywana
D.	wzywanego	wzywanego	wzywanego	wzywanego	wzywanej
C.	wzywanemu	wzywanemu	wzywanemu	wzywanemu	wzywanej
B.	wzywanego	wzywanego	wzywany	wzywane	wzywaną
N.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywaną
Ms.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzywani	wzywani	wzywane	wzywane
D.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywanych
C.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym
B.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywane
N.	wzywanymi	wzywanymi	wzywanymi	wzywanymi
Ms.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywanych

odpowiednik aspektowy: wezwać

Składnia

Rz_osobowy	+	wzywać	+	KOGO + do CZEGO
Rz_osobowy	+	wzywać	+	KOGO + żeby ZDANIE
Rz_osobowy	+	wzywać	+	KOGO + MOWA WPROST

3. prosić

Definicja

krzycząc, prosić o coś, czego się bardzo potrzebuje w określonej sytuacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

wzywać pomocy, ratunku
zacząć wzywać

Cytaty

Wędrował tak przez wiele tygodni, aż wpadł do rowu z wodą. Gdy zaczął krzyczeć i wzywać pomocy, silne ręce wyciągnęły go na brzeg.

źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Wspomniał Ab-Raham, jak się gorszył grzechami Sodomy, sam wzywał pomsty na grzeszników [...].

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Pewnie bym krzyczał, wzywał ratunku, ale czy mój głos wydobyłby się na powierzchnię? Zaalarmował ludzi? Wątpię.

źródło: NKJP: Andrzej Sarwa: Strzyga, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	wzywam	wzywamy
2 os.	wzywasz	wzywacie
3 os.	wzywa	wzywają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wzywałem +(e)m wzywał	wzywałam +(e)m wzywała	wzywałom +(e)m wzywało	wzywaliśmy +(e)śmy wzywali	wzywałyśmy +(e)śmy wzywały
2 os.	wzywałeś +(e)ś wzywał	wzywałaś +(e)ś wzywała	wzywałoś +(e)ś wzywało	wzywaliście +(e)ście wzywali	wzywałyście +(e)ście wzywały
3 os.	wzywał	wzywała	wzywało	wzywali	wzywały

bezosobnik: wzywano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę wzywał będę wzywać	będę wzywała będę wzywać	będę wzywało będę wzywać	będziemy wzywali będziemy wzywać	będziemy wzywały będziemy wzywać
2 os.	będziesz wzywał będziesz wzywać	będziesz wzywała będziesz wzywać	będziesz wzywało będziesz wzywać	będziecie wzywali będziecie wzywać	będziecie wzywały będziecie wzywać
3 os.	będzie wzywał będzie wzywać	będzie wzywała będzie wzywać	będzie wzywało będzie wzywać	będą wzywali będą wzywać	będą wzywały będą wzywać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		wzywajmy
2 os.	wzywaj	wzywajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	wzywałbym bym wzywał	wzywałabym bym wzywała	wzywałobym bym wzywało	wzywalibyśmy byśmy wzywali	wzywałybyśmy byśmy wzywały
2 os.	wzywałbyś byś wzywał	wzywałabyś byś wzywała	wzywałobyś byś wzywało	wzywalibyście byście wzywali	wzywałybyście byście wzywały
3 os.	wzywałby by wzywał	wzywałaby by wzywała	wzywałoby by wzywało	wzywaliby by wzywali	wzywałyby by wzywały

bezosobnik: wzywano by

bezokolicznik: wzywać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wzywając

gerundium: wzywanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wzywanie	wzywania
D.	wzywania	wzywań
C.	wzywaniu	wzywaniom
B.	wzywanie	wzywania
N.	wzywaniem	wzywaniami
Ms.	wzywaniu	wzywaniach
W.	wzywanie	wzywania

imiesłów przymiotnikowy czynny: wzywający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzywający	wzywający	wzywający	wzywające	wzywająca
D.	wzywającego	wzywającego	wzywającego	wzywającego	wzywającej
C.	wzywającemu	wzywającemu	wzywającemu	wzywającemu	wzywającej
B.	wzywającego	wzywającego	wzywający	wzywające	wzywającą
N.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającą
Ms.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzywający	wzywający	wzywające	wzywające
D.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywających
C.	wzywającym	wzywającym	wzywającym	wzywającym
B.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywające
N.	wzywającymi	wzywającymi	wzywającymi	wzywającymi
Ms.	wzywających	wzywających	wzywających	wzywających

imiesłów przymiotnikowy bierny: wzywany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	wzywany	wzywany	wzywany	wzywane	wzywana
D.	wzywanego	wzywanego	wzywanego	wzywanego	wzywanej
C.	wzywanemu	wzywanemu	wzywanemu	wzywanemu	wzywanej
B.	wzywanego	wzywanego	wzywany	wzywane	wzywaną
N.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywaną
Ms.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	wzywani	wzywani	wzywane	wzywane
D.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywanych
C.	wzywanym	wzywanym	wzywanym	wzywanym
B.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywane
N.	wzywanymi	wzywanymi	wzywanymi	wzywanymi
Ms.	wzywanych	wzywanych	wzywanych	wzywanych

odpowiednik aspektowy: wezwać

Składnia

Rz_osobowy

wzywać

CZEGO

Frazeologizmy

ktoś bierze na świadka kogoś
ktoś wzywa na świadka kogoś
ktoś powołuje pod broń kogoś
ktoś wzywa pod broń kogoś

Data ostatniej modyfikacji: 11.06.2024