UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaczepić

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. czepić się

1. linę holowniczą

Definicja

przyczepiwszy, umieścić na krawędzi czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przyczepić, uczepić
antonimy:  odczepić
hiperonimy:  przymocować

Cytaty

Znalazła hak w suficie, na którym kiedyś wisiała doniczka z kwiatami. Zaczepiła na nim sznur, podstawiła krzesło.

źródło: KWSJP: Nie chcę tak żyć, Cosmopolitan nr 11, 1998

Maluch niemal zniknął pod wodą - mówi oficer dyżurny KW PSP. - Aby go wyciągnąć, musieliśmy wysłać nurka, który zaczepił linkę holowniczą do fiata.

źródło: KWSJP: Rafał P. Palacz: Łowił ryby i zapomniał o samochodzie, Gazeta Wrocławska nr 09/11, 1998

Zdołano zaczepić hak liny ciągnika o drzwi, wyrywając je z futryną.

źródło: KWSJP: Relacja dwóch świadków o zajściach w Radomiu, Kultura nr 11, 1976

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepię
zaczepimy
2 os. zaczepisz
zaczepicie
3 os. zaczepi
zaczepią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłem
+(e)m zaczepił
zaczepiłam
+(e)m zaczepiła
zaczepiłom
+(e)m zaczepiło
zaczepiliśmy
+(e)śmy zaczepili
zaczepiłyśmy
+(e)śmy zaczepiły
2 os. zaczepiłeś
+(e)ś zaczepił
zaczepiłaś
+(e)ś zaczepiła
zaczepiłoś
+(e)ś zaczepiło
zaczepiliście
+(e)ście zaczepili
zaczepiłyście
+(e)ście zaczepiły
3 os. zaczepił
zaczepiła
zaczepiło
zaczepili
zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepmy
2 os. zaczep
zaczepcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłbym
bym zaczepił
zaczepiłabym
bym zaczepiła
zaczepiłobym
bym zaczepiło
zaczepilibyśmy
byśmy zaczepili
zaczepiłybyśmy
byśmy zaczepiły
2 os. zaczepiłbyś
byś zaczepił
zaczepiłabyś
byś zaczepiła
zaczepiłobyś
byś zaczepiło
zaczepilibyście
byście zaczepili
zaczepiłybyście
byście zaczepiły
3 os. zaczepiłby
by zaczepił
zaczepiłaby
by zaczepiła
zaczepiłoby
by zaczepiło
zaczepiliby
by zaczepili
zaczepiłyby
by zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono by

bezokolicznik: zaczepić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaczepiwszy

gerundium: zaczepienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaczepienie
zaczepienia
D. zaczepienia
zaczepień
C. zaczepieniu
zaczepieniom
B. zaczepienie
zaczepienia
N. zaczepieniem
zaczepieniami
Ms. zaczepieniu
zaczepieniach
W. zaczepienie
zaczepienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zaczepiony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zaczepiony
zaczepiony
zaczepiony
zaczepione
zaczepiona
D. zaczepionego
zaczepionego
zaczepionego
zaczepionego
zaczepionej
C. zaczepionemu
zaczepionemu
zaczepionemu
zaczepionemu
zaczepionej
B. zaczepionego
zaczepionego
zaczepiony
zaczepione
zaczepioną
N. zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepioną
Ms. zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zaczepieni
zaczepieni
zaczepione
zaczepione
D. zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
C. zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
B. zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
zaczepione
N. zaczepionymi
zaczepionymi
zaczepionymi
zaczepionymi
Ms. zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych

odpowiednik aspektowy: zaczepiać

Składnia

Rzosobowy + zaczepić +
CO + GDZIE

2. o krzesło

Definicja

będąc w ruchu, przypadkowo uderzyć o coś wystającego

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zahaczyć, zawadzić, zwadzić

Połączenia

  • zaczepić nogą

Cytaty

Kierowca opuścił posesję sołtysa, po czym lusterkiem zaczepił o zwisającą linię energetyczną.

źródło: KWSJP: Anita Czupryn: Prąd poraził moje życie, Super Express, 2006

Doskonale widzieli wagonik i nadlatujący amerykański odrzutowiec, który ogonem zaczepił o linę.

źródło: KWSJP: Zginęli w wagoniku, Super Express, 1998

Uratowani członkowie załogi mówią, że sieć zaczepiła o jakąś dużą przeszkodę na dnie.

źródło: KWSJP: U wybrzeży Szkocji, Kurier Szczeciński nr 19/04, 2002

Profesor odwrócił głowę w prawo, aby zajrzeć, gdzie jestem i machinalnie przekręcił kierownicę - mówi dalej Jackowski - w efekcie wystający stopień przejeżdżającego bardzo blisko pierwszego wagonika zaczepił o przednie koło roweru.

źródło: KWSJP: Śmierć w Chochołowskiej - Absurd czy przeznaczenie?, Tygodnik Podhalański nr 37, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepię
zaczepimy
2 os. zaczepisz
zaczepicie
3 os. zaczepi
zaczepią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłem
+(e)m zaczepił
zaczepiłam
+(e)m zaczepiła
zaczepiłom
+(e)m zaczepiło
zaczepiliśmy
+(e)śmy zaczepili
zaczepiłyśmy
+(e)śmy zaczepiły
2 os. zaczepiłeś
+(e)ś zaczepił
zaczepiłaś
+(e)ś zaczepiła
zaczepiłoś
+(e)ś zaczepiło
zaczepiliście
+(e)ście zaczepili
zaczepiłyście
+(e)ście zaczepiły
3 os. zaczepił
zaczepiła
zaczepiło
zaczepili
zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepmy
2 os. zaczep
zaczepcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłbym
bym zaczepił
zaczepiłabym
bym zaczepiła
zaczepiłobym
bym zaczepiło
zaczepilibyśmy
byśmy zaczepili
zaczepiłybyśmy
byśmy zaczepiły
2 os. zaczepiłbyś
byś zaczepił
zaczepiłabyś
byś zaczepiła
zaczepiłobyś
byś zaczepiło
zaczepilibyście
byście zaczepili
zaczepiłybyście
byście zaczepiły
3 os. zaczepiłby
by zaczepił
zaczepiłaby
by zaczepiła
zaczepiłoby
by zaczepiło
zaczepiliby
by zaczepili
zaczepiłyby
by zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono by

bezokolicznik: zaczepić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaczepiwszy

gerundium: zaczepienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaczepienie
zaczepienia
D. zaczepienia
zaczepień
C. zaczepieniu
zaczepieniom
B. zaczepienie
zaczepienia
N. zaczepieniem
zaczepieniami
Ms. zaczepieniu
zaczepieniach
W. zaczepienie
zaczepienia

odpowiednik aspektowy: zaczepiać

Składnia

bez ograniczeń + zaczepić +
(CZYM) + o CO

3. przechodnia

Definicja

zatrzymać kogoś przypadkowego, aby odbyć z nim krótką rozmowę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zahaczyć

Cytaty

Jakie to wspaniałe uczucie, gdy ma się nieomal pewność, iż każdy przechodzień, którego zaczepicie i chwilę porozmawiacie, zaprosi was do domu.

źródło: KWSJP: Ryszard Bobecki: Korespondencja z Gruzji. Osiem stuleci po cesarzowej Tamarze, Kobieta i Życie nr 20, 1972

Matthew zaczepił go, zaczęli rozmawiać o kinie i dyskusja ta przeciągnęła się do białego rana.

źródło: KWSJP: Matthew McConaughey, Glamour nr 2, 2003

Było po godzinie 22, gdy czekającą zaczepił mężczyzna. W rozmowie odradzał ponoć nocne podróże i zaoferował nocleg w swoim mieszkaniu.

źródło: KWSJP: Wykorzystał okazję?, prasa, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepię
zaczepimy
2 os. zaczepisz
zaczepicie
3 os. zaczepi
zaczepią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłem
+(e)m zaczepił
zaczepiłam
+(e)m zaczepiła
zaczepiłom
+(e)m zaczepiło
zaczepiliśmy
+(e)śmy zaczepili
zaczepiłyśmy
+(e)śmy zaczepiły
2 os. zaczepiłeś
+(e)ś zaczepił
zaczepiłaś
+(e)ś zaczepiła
zaczepiłoś
+(e)ś zaczepiło
zaczepiliście
+(e)ście zaczepili
zaczepiłyście
+(e)ście zaczepiły
3 os. zaczepił
zaczepiła
zaczepiło
zaczepili
zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepmy
2 os. zaczep
zaczepcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłbym
bym zaczepił
zaczepiłabym
bym zaczepiła
zaczepiłobym
bym zaczepiło
zaczepilibyśmy
byśmy zaczepili
zaczepiłybyśmy
byśmy zaczepiły
2 os. zaczepiłbyś
byś zaczepił
zaczepiłabyś
byś zaczepiła
zaczepiłobyś
byś zaczepiło
zaczepilibyście
byście zaczepili
zaczepiłybyście
byście zaczepiły
3 os. zaczepiłby
by zaczepił
zaczepiłaby
by zaczepiła
zaczepiłoby
by zaczepiło
zaczepiliby
by zaczepili
zaczepiłyby
by zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono by

bezokolicznik: zaczepić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaczepiwszy

gerundium: zaczepienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaczepienie
zaczepienia
D. zaczepienia
zaczepień
C. zaczepieniu
zaczepieniom
B. zaczepienie
zaczepienia
N. zaczepieniem
zaczepieniami
Ms. zaczepieniu
zaczepieniach
W. zaczepienie
zaczepienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zaczepiony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zaczepiony
zaczepiony
zaczepiony
zaczepione
zaczepiona
D. zaczepionego
zaczepionego
zaczepionego
zaczepionego
zaczepionej
C. zaczepionemu
zaczepionemu
zaczepionemu
zaczepionemu
zaczepionej
B. zaczepionego
zaczepionego
zaczepiony
zaczepione
zaczepioną
N. zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepioną
Ms. zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zaczepieni
zaczepieni
zaczepione
zaczepione
D. zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
C. zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
zaczepionym
B. zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
zaczepione
N. zaczepionymi
zaczepionymi
zaczepionymi
zaczepionymi
Ms. zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych
zaczepionych

odpowiednik aspektowy: zaczepiać

Składnia

Rzosobowy + zaczepić +
KOGO

4. o sklep

Definicja

pot. 
będąc w drodze, zatrzymać się gdzieś na krótko

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka czynności związane z codziennym życiem w domu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wpaść, wstąpić

Cytaty

Kosz na zakupy - z reguły przydaje się większy - bo wiadomo, że jak kobieta idzie tylko na spacer z maluszkiem, to zawsze zaczepi o jakiś sklep i kupi coś na kolację.

źródło: NKJP: Internet

Dopiero w drodze powrotnej można by się trochę poszwendać i na luzie i bez pośpiechu zaczepić o Wiedeń.

źródło: NKJP: Internet

Przed wyprawą do Norwegii na Puchar Świata w Skokach Narciarskich mistrz zaczepił o Warszawę i nie była to wizyta przypadkowa.

źródło: NKJP: Jakub Pietrzak: Superman w MEN, Wieści Podwarszawskie, 2003-03-16

Wystarczyło bowiem, by tylko skrawek jakiegoś wyżu rosyjskiego zechciał zimową porą zaczepić o Lubaczów, Białą Podlaską i Hajnówkę, a już piękna ojczysta kraina przemieniała się w syberyjskie pustkowia, po których hasały śniegowe zawieje, zmuszając wszystko, co żyje, do zakopania się w domowych gawrach i ostępach w oczekiwaniu na pierwsze, jeszcze przedwiosenne, ocieplenie.

źródło: NKJP: Przetrwanie, Dziennik Polski, 2003-03-07

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepię
zaczepimy
2 os. zaczepisz
zaczepicie
3 os. zaczepi
zaczepią

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłem
+(e)m zaczepił
zaczepiłam
+(e)m zaczepiła
zaczepiłom
+(e)m zaczepiło
zaczepiliśmy
+(e)śmy zaczepili
zaczepiłyśmy
+(e)śmy zaczepiły
2 os. zaczepiłeś
+(e)ś zaczepił
zaczepiłaś
+(e)ś zaczepiła
zaczepiłoś
+(e)ś zaczepiło
zaczepiliście
+(e)ście zaczepili
zaczepiłyście
+(e)ście zaczepiły
3 os. zaczepił
zaczepiła
zaczepiło
zaczepili
zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaczepmy
2 os. zaczep
zaczepcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaczepiłbym
bym zaczepił
zaczepiłabym
bym zaczepiła
zaczepiłobym
bym zaczepiło
zaczepilibyśmy
byśmy zaczepili
zaczepiłybyśmy
byśmy zaczepiły
2 os. zaczepiłbyś
byś zaczepił
zaczepiłabyś
byś zaczepiła
zaczepiłobyś
byś zaczepiło
zaczepilibyście
byście zaczepili
zaczepiłybyście
byście zaczepiły
3 os. zaczepiłby
by zaczepił
zaczepiłaby
by zaczepiła
zaczepiłoby
by zaczepiło
zaczepiliby
by zaczepili
zaczepiłyby
by zaczepiły

bezosobnik: zaczepiono by

bezokolicznik: zaczepić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaczepiwszy

gerundium: zaczepienie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaczepienie
zaczepienia
D. zaczepienia
zaczepień
C. zaczepieniu
zaczepieniom
B. zaczepienie
zaczepienia
N. zaczepieniem
zaczepieniami
Ms. zaczepieniu
zaczepieniach
W. zaczepienie
zaczepienia

Składnia

bez ograniczeń + zaczepić +
o CO

Frazeologizmy

ktoś nie ma o co rąk zaczepić
punkt zaczepienia
Data ostatniej modyfikacji: 24.03.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json