UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

darować

Chronologizacja

1 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany lub niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. daruję
 darujemy
2 os. darujesz
 darujecie
3 os. daruje
 darują

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. darowałem
+(e)m darował
 darowałam
+(e)m darowała
 darowałom
+(e)m darowało
 darowaliśmy
+(e)śmy darowali
 darowałyśmy
+(e)śmy darowały
2 os. darowałeś
+(e)ś darował
 darowałaś
+(e)ś darowała
 darowałoś
+(e)ś darowało
 darowaliście
+(e)ście darowali
 darowałyście
+(e)ście darowały
3 os. darował
 darowała
 darowało
 darowali
 darowały

bezosobnik: darowano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę darował
będę darować
 będę darowała
będę darować
 będę darowało
będę darować
 będziemy darowali
będziemy darować
 będziemy darowały
będziemy darować
2 os. będziesz darował
będziesz darować
 będziesz darowała
będziesz darować
 będziesz darowało
będziesz darować
 będziecie darowali
będziecie darować
 będziecie darowały
będziecie darować
3 os. będzie darował
będzie darować
 będzie darowała
będzie darować
 będzie darowało
będzie darować
 będą darowali
będą darować
 będą darowały
będą darować

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. darujmy
2 os. daruj
 darujcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. darowałbym
bym darował
 darowałabym
bym darowała
 darowałobym
bym darowało
 darowalibyśmy
byśmy darowali
 darowałybyśmy
byśmy darowały
2 os. darowałbyś
byś darował
 darowałabyś
byś darowała
 darowałobyś
byś darowało
 darowalibyście
byście darowali
 darowałybyście
byście darowały
3 os. darowałby
by darował
 darowałaby
by darowała
 darowałoby
by darowało
 darowaliby
by darowali
 darowałyby
by darowały

bezosobnik: darowano by

bezokolicznik: darować

imiesłów przysłówkowy współczesny:

darując

imiesłów przysłówkowy uprzedni:

darowawszy

gerundium: darowanie

imiesłów przymiotnikowy czynny: darujący

imiesłów przymiotnikowy bierny: darowany

Pochodzenie

psł. *darovati

1. prezent

Definicja

dać na własność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta

Połączenia

  • darować biżuterię, dom, książkę, majątek, perfumy, pieniądz, pierścionek, prezent
  • darować córce, dziecku, synowi, mężowi, żonie
  • darować coś w prezencie

Cytaty

Najukochańszy dziadzio darował jej śliczny mały zegarek, obiecał opłacać mieszkanie. To on darował jej też ten wyjazd.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Przeszedł cały korytarz od tej małej prywatnej galerii, w całości darowanej muzeum, do skarbca, wspomagając się płomieniem zapalniczki.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

A jeśli tak, to skąd u niego taka komitywa z mnichem? Powszechnie wiadomo, że marszałek nie poważa ich zbytnio, a oto daruje kapłanowi meble, użycza gościny i łaskawie udziela wskazówek odnośnie do treści kazań.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Składnia

Rzosobowy + darować +
KOMU/CZEMU + CO

2. dług

Definicja

zrezygnować z czegoś, co się słusznie należy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • darować dług, karę; życie

Cytaty

Jedyne wyjście dla mnie: pożegnać się z tymi dziesięcioma tysiącami. I wracać. - Ignac! - Profesor. - Nie wierzę... - Pauza. - Ty dziesięć tysięcy darujesz? Mruk o swoje siedem drugi rok wojuje. - I więcej stracił niż zwojował...

źródło: NKJP: Edward Redliński: Szczurojorczycy, 1997

[...] na Thanedd nie udało ci się porwać Ciri, choć bardzo się starałeś. Teraz więc wleczesz się za mną, bym cię znowu do niej doprowadził. Byś mógł znowu położyć na niej łapy, bo może wówczas twój cesarz daruje ci życie, nie pośle na szafot.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 2001

Składnia

Rzosobowy + darować +
(KOMU) + CO

3. winę

Definicja

nie ukarać kogoś za coś złego lub niewłaściwego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Połączenia

  • darować błędy, grzechy, krzywdę, przewinienie, winę

Cytaty

Ula z punktu darowała jej wszystkie winy.

źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1990

Tu już nie ma co ratować, Agnieszka. Ja to wiem. On mi tego nie daruje. Słyszałaś go. Człowiek, który mówi takie rzeczy w radio... przed wszystkimi... To było takie... ostateczne.

źródło: NKJP: Dariusz Banek: Samo życie, Odcinek 294, 2002

Musi towar przyjść, żeby było co zmieniać. - I jakby nie mógł mi widocznie darować, że mu przerwałem drzemkę: - Zresztą ten na wystawie na pana za duży.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007

Pomyślałem - pani daruje - że chodzi mu o taką fest babkę do łóżka, w te klocki porządną, a on się jeszcze bardziej krzywo uśmiecha i mówi, że to akurat całkiem nie ma znaczenia, bo... no, o tym mowy nie ma.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004

Składnia

Rzosobowy + darować +
KOMU + (CO)
Rzosobowy + darować +
KOMU + że ZDANIE

Frazeologizmy

ktoś daruje wolność komuś

Przysłowia


Darowanemu koniowi w zęby się nie patrzy
Darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda
Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby
Darowanemu koniowi nie patrzy się w zęby
Darowanemu koniowi w zęby się nie patrzy
Darowanemu koniowi w zęby się nie zagląda
Darowanemu koniowi nie zagląda się w zęby
Data ostatniej modyfikacji: 15.12.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN