UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

warstwa

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	warstwa	warstwy
D.	warstwy	warstw

C.	warstwie	warstwom
B.	warstwę	warstwy
N.	warstwą	warstwami
Ms.	warstwie	warstwach
W.	warstwo	warstwy

Pochodzenie

psł. *vŕ̥sta / *vŕ̥stva (< *vŕ̥t-ta / *vŕ̥t-tva) 'obrót, zwrot; linia, rząd; rodzaj, warstwa'

Od: psł. *vŕ̥těti (sę) ‘obracać (się), kręcić (się), wiercić (się)’ z przyrostkiem *-ta : *-tva.

1. asfaltu

Definicja

masa czegoś lub zbiór jakichś przedmiotów tworzących jednolitą płaszczyznę, układającą się równolegle do jakiegoś podłoża

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

warstwica

Połączenia

cienka, gruba, kilkucentymetrowa, kilkunastocentymetrowa; górna, spodnia, wierzchnia, zewnętrzna; druga, kolejna, ostatnia, trzecia warstwa; liczne, różne warstwy; warstwa bitumiczna, ozonowa, rogowa, próchniczna; izolacyjna, nośna, ochronna, uszczelniająca
warstwa asfaltu, betonu, błota, brudu, drewna, farby, folii, gleby, gliny, kurzu, lakieru, lodu, majonezu, materiału, papieru, papy, piasku, popiołu, styropianu, śniegu, tłuszczu, tynku, zaprawy, ziemi; chmur, dymu; cegieł, kamieni, płyt; atmosfery; nawierzchni, podbudowy, podłogi, skóry
grubość warstwy
warstwa czegoś pokrywa coś
nanieść warstwę czegoś
pokryć warstwą czegoś
warstwa po warstwie

Cytaty

	[...] nocą natrafiono na turystę. Siedział w skalnym zagłębieniu, a cienka warstwa lodu pokrywająca głazy uniemożliwiała mu wydostanie się stamtąd o własnych siłach. źródło: NKJP: Michał Jagiełło: Wołanie w górach : wypadki i akcje ratunkowe w Tatrach, 1979
	Dworzec niemal całkiem oczyszczono ze śniegu, który jeszcze w listopadzie spadł w mieście i teraz, w początkach grudnia, pokrywał ulice kilkunastocentymetrową warstwą. źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Dziewczyna z Ipanemy, 2003
	Był to okres jesiennej słoty. Grube warstwy ulicznego kurzu zamieniły się w rzadkie błoto; przechodnie zapadali się w nim po kostki. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958
	Tort składał się z siedmiu warstw. Być może ich ilość miała jakieś znaczenie symboliczne. źródło: NKJP: Tomasz Piątek: Błogosławiony wiek, 2007
	Stiuki układa się w dwóch warstwach. Warstwę dekoracyjną wykonuje się z masy gipsowej lub gipsowo-wapiennej wzbogaconej pyłem marmurowym lub drobnoziarnistym piaskiem. źródło: NKJP: (mag): Ściany proste i gładkie, Dziennik Łódzki, 2007-05-22

Składnia

	+	warstwa	+	(CZEGO)
	+	warstwa	+	(JAKA)

2. społeczeństwa

Definicja

socjol.

grupa osób, którą łączą te same warunki życia, wzorce kulturowe, tradycje i obyczaje, wykształcenie i charakter pracy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

klasa I, stan

Połączenia

(nie)liczne, pewne warstwy; warstwa niższa, średnia, wyższa; chłopska, inteligencka, mieszczańska, szlachecka, ziemiańska; oświecona, posiadająca, rządząca, uprzywilejowana; polityczna, społeczna
dwie, trzy; wszystkie warstwy
warstwa inteligencji, stanu rycerskiego, ziemiaństwa; warstwy ludności, ludzi, narodu, społeczeństwa
należeć do warstwy jakiejś; pochodzić, wywodzić się z warstwy jakiejś

Cytaty

	[...] warstwa rycerska była przecież ponadnarodowa. źródło: NKJP: Marek Świercz: Pod znakiem Toporła, Dziennik Zachodni, 2002-05-08
	Reżyser ukazał w „Tabu” świat samurajów, który daleki jest od schematów powtarzanych w obiegowym postrzeganiu tej warstwy społecznej. źródło: NKJP: DoH: Samurajskie tabu, Nasze Miasto Wrocław, 2002-04-12
	Kim są ludzie dosiadający tych ryczących maszyn? Reprezentują różne warstwy polskiego społeczeństwa, są biznesmenami, nauczycielami akademickimi, dyrektorami banków i przedsiębiorstw, mechanikami, studentami. źródło: NKJP: Jacek Skorek: Klub ponad wszystko, Dziennik Zachodni, 2002-06-17
	Ksiądz Ignacy Włodek, skądinąd zasłużony pedagog i teoretyk wymowy, pisał, że polszczyzna, zepchnięta na społeczny margines, znalazła schronienie wśród gminu, a w praktyce językowej wyższych warstw zapanowała niepodzielnie francuszczyzna [...]. źródło: NKJP: Bogdan Walczak: Z tysiącletniej perspektywy, Gazeta Poznańska, 2002-10-19
	Większość członków tracimy poprzez zwolnienia, bo nasz związek w powiecie dębickim rekrutuje się głównie spośród warstw pracowniczych. źródło: NKJP: Andrzej Plęs: Opłaca się jednym frontem, Gazeta Krakowska, 2003-03-12

Składnia

	+	warstwa	+	CZEGO
	+	warstwa	+	JAKA

3. tekstu

Definicja

książk.

składniki jakiejś rzeczy lub zjawiska o określonych cechach, wyodrębniane na podstawie przyjętych kryteriów

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

warstwica

Połączenia

warstwa brzmieniowa, dialogowa, dźwiękowa, edytorska, fabularna, graficzna, językowa, literacka, muzyczna, narracyjna, obyczajowa, plastyczna, rytmiczna, słowna, symboliczna, tekstowa, treściowa, wizualna, wokalna
warstwa obrazu, tekstu

Cytaty

	Słuchacze cenią Grzegorza Turnaua za dbałość o estetyczną stronę piosenek, gdzie warstwa literacka jest równie ważna, co muzyczna oprawa. źródło: NKJP: Marek Kunysz: Muzyczna elegancja, Nasze Miasto Wrocław, 2002-11-14
	Cała opowieść w warstwie fabularnej pozostaje wierna tradycji. źródło: NKJP: Renata Sas: Przyczajony muszkieter, Express Ilustrowany, 2002-01-14
	Nie przywiązuje nadmiernej wagi do psychologicznej warstwy sportu. Jego zdaniem, o wszystkim decyduje przygotowanie, technika, a nie stres. źródło: NKJP: Marek Kondraciuk: Letni skoczek, Dziennik Łódzki, 2005-11-26
	W Polskim Związku Głuchych powiedziano nam wprost, że nie mamy co liczyć na odbiór dźwięków przez tę widownię, ale są to osoby bardzo wyczulone na warstwę emocjonalną i za pomocą efektów wizualnych może ona na nich silnie podziałać [...]. źródło: NKJP: (dp): W filharmonii zagrają dla niesłyszących, Dziennik Łódzki, 2005-09-08
	Obie warstwy spektaklu, werbalna i plastyczna, doskonale się uzupełniają i wzmacniają emocje oraz uczucia wyrażane przez aktorów. źródło: NKJP: Jarosław Grabarczyk: Godzina człowieczej nicości, Dziennik Elbląski, 2001-05-29

Składnia

	+	warstwa	+	(CZEGO)
	+	warstwa	+	JAKA

4. skał

Definicja

geol.

skała osadowa ograniczona mniej więcej równolegle dwiema powierzchniami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia budowa Ziemi

Połączenia

warstwa geologiczna, wodonośna; warstwy archeologiczne, skalne

Cytaty

W Mosinie pobieramy wodę z warstwy wodonośnej położonej 30 m pod korytem rzeki.

źródło: NKJP: Marek Fiedorow: Czasami strach pić, Polska Głos Wielkopolski, 2003-12-02

Archeolodzy, odsłaniając kolejne warstwy, znaleźli ślady obozowiska i wydrążone w skale schowki, w których przechowywano zapasy mięsa.

źródło: NKJP: Jerzy Waksmański: Jura ciekawa, ale biedna, Dziennik Zachodni, 2001-09-07

Woda z ujęcia w Myszakach wydobywana jest z głębokości 160 metrów, z warstwy geologicznej - górnej kredy.

źródło: NKJP: (zb): Spółka nie wyklucza butelkowania wody z bełchatowskiego wodociągu Kranówka jak kryniczanka, Dziennik Łódzki, 2002-12-06

Składnia

warstwa

JAKA

Frazeologizmy

warstwa kulturowa
warstwa osadnicza

Data ostatniej modyfikacji: 30.05.2016