UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

proszek

Chronologizacja

1419, SStp
Inne znaczenie: 'bylica polna; Artemisia campestris L.'

Pochodzenie

Zob. proch

1. zmielona substancja

Definicja

substancja składająca się z drobin, które powstały w wyniku jej starcia, zmiażdżenia lub pokruszenia

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  substancja

Połączenia

  • drobny, miałki proszek
  • proszek chili, heroiny
  • proszek z węgla, ze złota
  • miażdżyć, rozetrzeć, roztłuc, ścierać, zmielić coś na proszek

Cytaty

Całość wysusz, zmiel na proszek, który przez drewniany lejek po szczypcie wdmuchnij do młodego piwa.

źródło: NKJP: Wojciech Chądzyński: Diabelski probierz trzeźwości, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2006-06-03

[...] kult zwyrodniałego erotyzmu, sabaty w oparach absyntu, białego proszku heroiny, fortun przegrywanych w wista - oto poletko Szatana!

źródło: NKJP: Krzysztof Maćkowski: Raport Badeni, 2007

Łup, łup – kamieniem miażdżą na proszek kości i czaszkę.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Europejka, 2004

Drugie miejsce wśród substancji podwyższających temperaturę Ziemi zajmuje — jak się okazuje — sadza. Ten czarny, miałki proszek składa się z mikroskopijnych drobin grafitu.

źródło: NKJP: (sn): Planeta w sadzy, Dziennik Zachodni, 2004-01-02

- W Pekinie, w Szanghaju, w Kantonie są kluby, w których potrawy posypuje się proszkiem ze złota i z najlepszych pereł, żeby były wielokrotnie droższe.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kalicki: Chiny, Gazeta Wyborcza, 1998-06-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. proszek
proszki
D. proszku
proszków
C. proszkowi
proszkom
B. proszek
proszki
N. proszkiem
proszkami
Ms. proszku
proszkach
W. proszku
proszki

2. do prania

Definicja

mieszanina substancji, która jest produktem lub półproduktem używanym w przemyśle lub gospodarstwie domowym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Połączenia

  • proszek budyniowy, jajeczny; enzymatyczny; gaśniczy
  • proszek do pieczenia; do czyszczenia, do prania, do zębów
  • producent, fabryka; reklama proszków
  • sos, zupa z proszku
  • ciasto, czekolada, jajko, kakao, kisiel, mleko, oranżada, papryka, sos, śmietanka, zupa, żelatyna; amfetamina w proszku
  • posypać; usunąć, zmywać coś proszkiem

Cytaty

Teraz trzecia warstwa, która składa się z [...] 3 łyżek śmietany i jednej łyżki stołowej proszku budyniowego wymieszanego z 1 łyżeczką cukru waniliowego.

źródło: NKJP: Maria Grodecka: Wegetariańskie okruchy, 2007

[...] nie rozumiem, jaka jest różnica miedzy proszkiem do prania lepszym a gorszym, margaryną z cholesterolem czy bez, spodniami markowymi lub nie.

źródło: NKJP: Martyna Żandarska-Ochnik: Pan wichrów i powiewów, 2008

Lekarz orzekł, że nie mogę wykonywać prac związanych z kurzem, proszkami i płynami chemicznymi, ale kierownik twierdzi, że migam się od pracy i łamię regulamin noclegowni.

źródło: NKJP: (JOR): Astma albo regulamin, Dziennik Zachodni, 2003-04-01

Przyrządza się go z zupy w proszku, koncentratu pomidorowego, konserwy mięsnej, suszonych owoców, cebuli, czosnku.

źródło: NKJP: Edward Mazurkow: Komandos radzi, Exspress Ilustrowany, 2002-03-16

[...] doktor Rühtgard nabierał wody w usta, by spłukać proszek do zębów.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Widma w mieście Breslau, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. proszek
proszki
D. proszku
proszków
C. proszkowi
proszkom
B. proszek
proszki
N. proszkiem
proszkami
Ms. proszku
proszkach
W. proszku
proszki

3. lekarstwo

Definicja

sprasowana substancja lecznicza mająca postać tabletki lub kapsułki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  lek, lekarstwo

Połączenia

  • proszek przeciwbólowy; proszki nasenne, uspokajające; homeopatyczne
  • proszek od bólu (głowy, zębów...)
  • proszek na sen; proszki na bezsenność, na ból głowy, zębów...
  • łykać proszek; wziąć proszki

Cytaty

Poszedłem po swoją Visę, łykając po drodze proszek od bólu głowy, a przy okazji różową tabletkę.

źródło: NKJP: Mirosław Tomaszewski: UGI, 2006

Wieczorem się upiję, potem wezmę proszki nasenne i jakoś dotrwam do jutra.

źródło: NKJP: Anna Bojarska, Maria Bojarska: Siostry B., 1996

Wysłał mnie po wodę, niby chciał popić proszek przeciwbólowy.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Monografia grzechów z dziennika 1978-1989, 2006

Proszki na ból głowy, tabletki na ciśnienie w pogniecionym, pożółkłym pudełku, maści i oczywiście viagra - wszystkie te medykamenty można kupić na łódzkich targowiskach.

źródło: NKJP: (K): Pigułki ze straganu, Dziennik Łódzki, 2002-06-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. proszek
proszki
D. proszku
rzadziej proszka
proszków
C. proszkowi
proszkom
B. proszek
proszki
N. proszkiem
proszkami
Ms. proszku
proszkach
W. proszku
proszki

Frazeologizmy

biały proszek
ktoś/coś jest w proszku
Data ostatniej modyfikacji: 27.02.2026
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json