UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wymarły

Chronologizacja

1644, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. wymarły
wymarły
wymarły
wymarłe
wymarła
D. wymarłego
wymarłego
wymarłego
wymarłego
wymarłej
C. wymarłemu
wymarłemu
wymarłemu
wymarłemu
wymarłej
B. wymarłego
wymarłego
wymarły
wymarłe
wymarłą
N. wymarłym
wymarłym
wymarłym
wymarłym
wymarłą
Ms. wymarłym
wymarłym
wymarłym
wymarłym
wymarłej
W. wymarły
wymarły
wymarły
wymarłe
wymarła
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. wymarli
wymarli
wymarłe
wymarłe
D. wymarłych
wymarłych
wymarłych
wymarłych
C. wymarłym
wymarłym
wymarłym
wymarłym
B. wymarłych
wymarłych
wymarłych
wymarłe
N. wymarłymi
wymarłymi
wymarłymi
wymarłymi
Ms. wymarłych
wymarłych
wymarłych
wymarłych
W. wymarli
wymarli
wymarłe
wymarłe

Pochodzenie

Imiesłów czasu przeszłego *vy-mŕ̥lъ od przedrostkowego czasownika *vy-merti; zob. mrzeć.

1. gatunek

Definicja

książk. 
taki, który przestał istnieć w wyniku dużej liczby śmierci w jednym czasie lub w wyniku śmierci jedna po drugiej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • wymarły gad, płaz, ptak, ssak; gatunek, organizm; wymarła rodzina; cywilizacja, rasa; wymarłe plemię; zwierzę
  • dawno wymarły

Cytaty

[...] by odtworzyć wygląd i sposób życia wymarłych gatunków, zbiera się kopalne szczątki żyjących kiedyś organizmów - skamieniałości - łącząc je następnie ze sobą aż do otrzymania całych lub przynajmniej znaczących fragmentów dawnych istot.

źródło: NKJP: Marcin Ryszkiewicz: Geologia językowa, Gazeta Wyborcza, 1997-06-13

Największymi latającymi zwierzętami były pterozaury, wymarłe gady spokrewnione z dinozaurami.

źródło: NKJP: Internet

Jest to dawne miejsce kultu Jadźwingów, wymarłego plemienia, zamieszkującego te tereny przed wiekami.

źródło: NKJP: Leszek Matela: Sekrety katedr i miejsc mocy: wiedza tajemna chrześcijańskich mistrzów, 2004

W wyniku badań wymarłych cywilizacji Starego Świata nauka jest w stanie odtworzyć w przybliżeniu okoliczności ich wzrostu i trwania, załamania się i upadku, a w końcu zaniku.

źródło: NKJP: Jan Gać: W ojczyźnie Majów, 2007

2. język

Definicja

książk. 
taki, który przestał istnieć po tym, jak stopniowo zmniejszało się związane z tym działanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język języki świata

Połączenia

  • wymarły dialekt, język

Cytaty

Języki huro-urartyjskie - wymarła rodzina językowa starożytnego Bliskiego Wschodu, w skład której wchodziły dwa języki: hurycki i urartyjski (Azja mniejsza i Kaukaz).

źródło: NKJP: Internet

Ministerialne przepisy oświatowe zniosły część specjalizacji i nie pozwalają na kształcenie w tych zawodach. - Mamy teraz sytuację taką na rynku pracy, że coraz bardziej poszukiwani są fachowcy od niegdyś znanej, a dziś już prawie wymarłej specjalizacji [...].

źródło: NKJP: Grzegorz Okoński: Praca w Wielkopolsce, Gazeta Poznańska, 2006-01-02

Kaszubski należy do lechickiej grupy lingwistycznej (są w niej wymarłe dialekty pomorskie, m.in. z Rugii i Meklemburgii) i ma mniej wspólnego z językiem polskim niż gwara śląska.

źródło: NKJP: Czy śląszczyzna to polszczyzna, Polityka, 2003-07-26

[...] film przedstawiający ostatnie 12 godzin życia Jezusa Chrystusa jest wierny przekazom historycznym, biblijnym oraz teologicznym. Aby podkreślić autentyczność historii, aktorzy posługują się dwoma wymarłymi językami: aramejskim i łaciną.

źródło: NKJP: (kis): W Marzeniu, Dziennik Polski, 2005-03-17

Bartnictwo to, zdawałoby się, wymarłe rzemiosło. Na szczęście są pasjonaci, którzy [...] podjęli trud przywrócenia leśnego pszczelarstwa.

źródło: Internet: Agnieszka Zawada-Piątkowska: Bartnictwo-pszczelarstwo, siewierz.katowice.lasy.gov.pl, 2016-11-10

3. dom

Definicja

książk. 
taki, który został opuszczony przez ludzi lub zwierzęta

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  martwy, opustoszały
hiperonimy:  pusty

Połączenia

  • wymarły budynek, dom; wymarła osada, ulica, wieś, wioska; wymarłe miasteczko, miasto
  • całkowicie, kompletnie, zupełnie wymarły
  • opustoszały i wymarły, pusty i wymarły

Cytaty

Przez okno widzieliśmy wymarłe ulice. Nawet przed posterunkiem policji nie było żywej duszy!

źródło: NKJP: Magdalena Grochowalska: Korespondencja z Finlandii, Express Ilustrowany, 2002-07-27

Dojeżdżamy do wymarłej wsi serbskiej Srećka, całkowicie opuszczonej przez mieszkańców.

źródło: NKJP: Podminowana kraina, Dziennik Polski, 2001-03-30

Rennie's Mill przypomina wymarłe miasto. Zamknięte na cztery spusty drzwi szkoły i urzędów, ciche, puste uliczki.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Mały Tajwan w Hongkongu, Gazeta Wyborcza, 1996-08-09

Przemykaliśmy pustymi uliczkami, zakradaliśmy się do wymarłych domów, wyjadaliśmy resztki z piwnic.

źródło: NKJP: Henryk Grynberg: Drohobycz, Drohobycz, 1997

Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json