UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

reguła

Chronologizacja

SStp, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

z łac. rēgula 'łata, listwa; linia prosta'; 'sznur do pomiar'; przen. 'prawidło, norma, zasada'

Od: regere 'odrzucać (na bok)'; 'gromadzić, zbierać razem', wpisać, wciągnąć, zarejestrować'

1. działania

Definicja

coś, czym należy się kierować w postępowaniu

Wymowa

[reguła] lub [reguła]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego

Relacje znaczeniowe

synonimy:

prawidło, zasada

Połączenia

fundamentalna, generalna, podstawowa, prosta, stała, twarda, uniwersalna, zasadnicza, żelazna; konstytucyjna, ustrojowa; elastyczna; klarowna, oczywista; sportowa reguła; czyste, czytelne, jasne, nieczytelne, przejrzyste, skomplikowane, sztywne, ścisłe; demokratyczne, formalne, rynkowe; honorowe, niepisane, umowne; bezwzględne, nieubłagane; absurdalne reguły; reguła ekonomiczna, proceduralna; reguły finansowe, gospodarcze, regulaminowe, wyborcze; moralne
reguła demokracji, ekonomii, gospodarki, państwa, polityki, rynku; działania, postępowania; gry, konkurencji; sztuki, życia; reguły koszykówki
reguła i norma, reguła i prawo; reguły i mechanizmy, reguły i przepisy, reguły i standardy, reguły i wartości
czystość, czytelność, jasność; nieznajomość, znajomość; zespół, zestaw; brak reguł
odstępstwo, wyjątek od reguły
sprzeczność, zgodność z regułą
reguła brzmi jakoś, dotyczy kogoś/czegoś
przestrzegać reguły
podlegać, podporządkować się, sprostać regule
przyjąć/przyjmować, stosować, zastosować; określić/określać, tworzyć, ustalić, wypracować; łamać, złamać regułę; dookreślić, dostosować, dyktować, zmienić/zmieniać reguły
kierować się jakąś regułą
stosować się do reguły; odejść od reguły; dostosować się, odbiegać od reguł; pracować według jakichś reguł
mieścić się w regule

Cytaty

	Ogólną regułą postępowania każdego okularnika powinno być: każdą zmianę okularów należy poprzedzić badaniem wzroku u okulisty. źródło: NKJP: Elżbieta Cichocka: Co założyć na oczy?, Gazeta Wyborcza, 1996-02-12
	Potwierdziła się reguła, że ludzie w dużych miastach i lepiej wykształceni głosują na partie prawicowe, natomiast ludzie ze wsi i mniej wykształceni - na partie populistyczne [...]. źródło: NKJP: (MB), Nakielski Czas, 2005-09-28
	Pan marszałek [...] stwierdził w jednym z programów, że ci, którzy łamią reguły demokracji, muszą ponieść tego konsekwencje. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 10.11.1997
	Wiedziałem także, że głosowanie podlega regułom sąsiedzkich sympatii, że Szwedzi będą faworyzowali Finlandię, Grecy Cypr itd. źródło: NKJP: Mój „Dzienniczek Polski”, Dziennik Polski, 1998-05-14
	– Wiesz, byłoby pięknie, gdyby wszyscy stosowali się do reguł, ale w życiu to się nie zdarza. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	reguła	reguły
D.	reguły	reguł

C.	regule	regułom
B.	regułę	reguły
N.	regułą	regułami
Ms.	regule	regułach
W.	reguło	reguły

Składnia

	+	reguła	+	(CZEGO)
	+	reguła	+	że

2. gramatyczna

Definicja

ustalone w naukowy sposób prawo wyjaśniające i porządkujące jakieś zjawiska

Wymowa

[reguła] lub [reguła]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka działalność naukowa

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	prawidło
	hiperonimy:	prawo

Połączenia

gramatyczne reguły; reguły językowe
reguły języka polskiego, pisowni
reguły i formuły, reguły i kanony, reguły i twierdzenia, reguły i wzory

Cytaty

Zachodzi więc potrzeba odróżniania zdania jako pewnego typu [...] konstrukcji zbudowanej według reguł języka, istniejącej potencjalnie w systemie - oraz zdania-użycia [...].

źródło: NKJP: Alicja Nagórko: Zarys gramatyki języka polskiego, 1996

[...] moda na tzw. luz i nieprzestrzeganie reguł językowych mogą doprowadzić do sytuacji, w której język przestanie być sprawnym narzędziem komunikacji w społeczeństwie.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 08.01.199

Biologia to nie tylko reguły i formułki, to także poszukiwanie odpowiedzi na pytania dlaczego, w jakim celu, po co.

źródło: NKJP: Dorota Klusek: Biologia bez problemu, Echo Dnia, 2007-04-04

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	reguła	reguły
D.	reguły	reguł

C.	regule	regułom
B.	regułę	reguły
N.	regułą	regułami
Ms.	regule	regułach
W.	reguło	reguły

Inne uwagi

Zwykle lm.

3. zakonna

Definicja

ustalone przez założyciela lub zwierzchnika Kościoła normy postępowania, według których żyją zakonnicy danego zgromadzenia

Wymowa

[reguła] lub [reguła]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem

Połączenia

reguła benedyktyńska, franciszkańska, klasztorna
reguła św. Augusta, św. Benedykta, św. Bernarda, św. Franciszka, św. Norberta
siostry, wyznawcy, zakonnicy jakiejś reguły

Cytaty

Niektóre zapisy reguły benedyktyńskiej to: Kochać Boga z całego serca, z całej duszy i z całej mocy, następnie bliźniego jak siebie samego.

źródło: NKJP: Marek Maciągowski: Zaprzysiężenia nowych członków Łagowskiego Bractwa Świętokrzyskiego, Echo Dnia, 2007-12-18

Jego twórcą był święty Romuald, który swój nowy zakon oparł na regule św. Benedykta.

źródło: NKJP: W ciszy i samotności, Dziennik Polski, 2000-07-01

Jeśli XVI-wieczni benedyktyni z opactwa Westminster mogą służyć za reprezentatywny przykład, to nienasycony głód i pragnienie zakonników reguły św. Benedykta nie były wyłącznie motywem literackim.

źródło: NKJP: Paul Beckett: Weźmij pół wołu..., The Wall Street Journal Europe nr 35 dodatek do Gazety Wyborczej, 1994-11-28

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	reguła	reguły
D.	reguły	reguł

C.	regule	regułom
B.	regułę	reguły
N.	regułą	regułami
Ms.	regule	regułach
W.	reguło	reguły

Inne uwagi

Zwykle lp

Składnia

reguła

JAKA + KOGO

Frazeologizmy

reguła prawej ręki
z reguły

Przysłowia

Nie ma reguły bez wyjątku
Wyjątek potwierdza regułę

Data ostatniej modyfikacji: 12.07.2012