UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

trząść

Chronologizacja

XV w., Bor

Pochodzenie

psł. *tręsti, tręsǫ

Nosowość samogłoski rdzennej (w konfrontacji z danymi pozasłowiańskimi) zdaje się być wtórna.

1. głową

Definicja

poruszać energicznie raz w jedną, raz w drugą stronę

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

potrząsać

Połączenia

trząść brodą, głową, grzywą; drzewem, drzwiami

Cytaty

	Zaczął miotać się, trząść głową, wymachiwać rękami. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007
	Odszedł natychmiast, kołysząc biodrami i trzęsąc plecaczkiem. źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004
	Budzi mnie warkot. Niech sobie... traktor, wiosna, sieje, orze. Trzęsie szybami. Jest północ. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Polka, 2001
	Mocno trzęśli drzewem, aż orzechy pospadały na ziemię. źródło: NKJP: Internet
	Koń faktycznie szalał, trząsł łbem, chrapał i gryzł ociekające pianą kiełzno. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	trzęsę	trzęsiemy
2 os.	trzęsiesz	trzęsiecie
3 os.	trzęsie	trzęsą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłem +(e)m trząsł	trzęsłam +(e)m trzęsła	trzęsłom +(e)m trzęsło	trzęśliśmy +(e)śmy trzęśli	trzęsłyśmy +(e)śmy trzęsły
2 os.	trząsłeś +(e)ś trząsł	trzęsłaś +(e)ś trzęsła	trzęsłoś +(e)ś trzęsło	trzęśliście +(e)ście trzęśli	trzęsłyście +(e)ście trzęsły
3 os.	trząsł	trzęsła	trzęsło	trzęśli	trzęsły

bezosobnik: trzęsiono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę trząsł będę trząść	będę trzęsła będę trząść	będę trzęsło będę trząść	będziemy trzęśli będziemy trząść	będziemy trzęsły będziemy trząść
2 os.	będziesz trząsł będziesz trząść	będziesz trzęsła będziesz trząść	będziesz trzęsło będziesz trząść	będziecie trzęśli będziecie trząść	będziecie trzęsły będziecie trząść
3 os.	będzie trząsł będzie trząść	będzie trzęsła będzie trząść	będzie trzęsło będzie trząść	będą trzęśli będą trząść	będą trzęsły będą trząść

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		trząśmy trzęśmy
2 os.	trząś trzęś	trząście trzęście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłbym bym trząsł	trzęsłabym bym trzęsła	trzęsłobym bym trzęsło	trzęślibyśmy byśmy trzęśli	trzęsłybyśmy byśmy trzęsły
2 os.	trząsłbyś byś trząsł	trzęsłabyś byś trzęsła	trzęsłobyś byś trzęsło	trzęślibyście byście trzęśli	trzęsłybyście byście trzęsły
3 os.	trząsłby by trząsł	trzęsłaby by trzęsła	trzęsłoby by trzęsło	trzęśliby by trzęśli	trzęsłyby by trzęsły

bezosobnik: trzęsiono by

bezokolicznik: trząść

imiesłów przysłówkowy współczesny: trzęsąc

gerundium: trzęsienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	trzęsienie	trzęsienia
D.	trzęsienia	trzęsień
C.	trzęsieniu	trzęsieniom
B.	trzęsienie	trzęsienia
N.	trzęsieniem	trzęsieniami
Ms.	trzęsieniu	trzęsieniach
W.	trzęsienie	trzęsienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trzęsący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsąca
D.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącej
C.	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącej
B.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsący	trzęsące	trzęsącą
N.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącą
Ms.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsące
D.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących
C.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym
B.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsące
N.	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi
Ms.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących

Składnia

trząść

CZYM

2. jabłka

Definicja

poruszając energicznie raz w jedną, raz w drugą stronę, powodować spadanie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

strząsać

Połączenia

trząść jabłka, gruszki, śliwki

Cytaty

Było południe, ordynans mój osobisty podczołgał się pod jakąś śliwę i zaczął trząść niedojrzały owoc.

źródło: NKJP: Jerzy Odrowąż-Pieniążek: Więcej niż świadek, 2007

Wiśnie z drzew opryskanych Ethrelem osypują się tak łatwo, że bez trudu można trząść je nawet ręką, zwłaszcza z drzew odmian słabo rosnących.

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	trzęsę	trzęsiemy
2 os.	trzęsiesz	trzęsiecie
3 os.	trzęsie	trzęsą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłem +(e)m trząsł	trzęsłam +(e)m trzęsła	trzęsłom +(e)m trzęsło	trzęśliśmy +(e)śmy trzęśli	trzęsłyśmy +(e)śmy trzęsły
2 os.	trząsłeś +(e)ś trząsł	trzęsłaś +(e)ś trzęsła	trzęsłoś +(e)ś trzęsło	trzęśliście +(e)ście trzęśli	trzęsłyście +(e)ście trzęsły
3 os.	trząsł	trzęsła	trzęsło	trzęśli	trzęsły

bezosobnik: trzęsiono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę trząsł będę trząść	będę trzęsła będę trząść	będę trzęsło będę trząść	będziemy trzęśli będziemy trząść	będziemy trzęsły będziemy trząść
2 os.	będziesz trząsł będziesz trząść	będziesz trzęsła będziesz trząść	będziesz trzęsło będziesz trząść	będziecie trzęśli będziecie trząść	będziecie trzęsły będziecie trząść
3 os.	będzie trząsł będzie trząść	będzie trzęsła będzie trząść	będzie trzęsło będzie trząść	będą trzęśli będą trząść	będą trzęsły będą trząść

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		trząśmy trzęśmy
2 os.	trząś trzęś	trząście trzęście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłbym bym trząsł	trzęsłabym bym trzęsła	trzęsłobym bym trzęsło	trzęślibyśmy byśmy trzęśli	trzęsłybyśmy byśmy trzęsły
2 os.	trząsłbyś byś trząsł	trzęsłabyś byś trzęsła	trzęsłobyś byś trzęsło	trzęślibyście byście trzęśli	trzęsłybyście byście trzęsły
3 os.	trząsłby by trząsł	trzęsłaby by trzęsła	trzęsłoby by trzęsło	trzęśliby by trzęśli	trzęsłyby by trzęsły

bezosobnik: trzęsiono by

bezokolicznik: trząść

imiesłów przysłówkowy współczesny: trzęsąc

gerundium: trzęsienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	trzęsienie	trzęsienia
D.	trzęsienia	trzęsień
C.	trzęsieniu	trzęsieniom
B.	trzęsienie	trzęsienia
N.	trzęsieniem	trzęsieniami
Ms.	trzęsieniu	trzęsieniach
W.	trzęsienie	trzęsienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trzęsący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsąca
D.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącej
C.	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącej
B.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsący	trzęsące	trzęsącą
N.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącą
Ms.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsące
D.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących
C.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym
B.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsące
N.	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi
Ms.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących

imiesłów przymiotnikowy bierny: trzęsiony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsiony	trzęsiony	trzęsiony	trzęsione	trzęsiona
D.	trzęsionego	trzęsionego	trzęsionego	trzęsionego	trzęsionej
C.	trzęsionemu	trzęsionemu	trzęsionemu	trzęsionemu	trzęsionej
B.	trzęsionego	trzęsionego	trzęsiony	trzęsione	trzęsioną
N.	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsioną
Ms.	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsieni	trzęsieni	trzęsione	trzęsione
D.	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych
C.	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym
B.	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych	trzęsione
N.	trzęsionymi	trzęsionymi	trzęsionymi	trzęsionymi
Ms.	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych

Składnia

Rz_osobowy

trząść

3. nawóz

Definicja

rzad.

roztrząsać – rozrzucać na jakiejś powierzchni

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

roztrząsać

Połączenia

trząść nawóz, obornik

Cytaty

Może się zdarzyć, że cię pewnego dnia złapią i co wtedy? - Gnój będziesz trząsł u niemieckiego bambra.

źródło: NKJP: Bohdan Czeszko: Pokolenie, 1951

Twoja polemika i ciągłe potyczki z urzędami [...] przysporzyły Ci tylko problemów i [...]. Nie lepiej trząść obornik na polu, spokojnie sobie go zaorać, posiać, zebrać, ptaków posłuchać?

źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	trzęsę	trzęsiemy
2 os.	trzęsiesz	trzęsiecie
3 os.	trzęsie	trzęsą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłem +(e)m trząsł	trzęsłam +(e)m trzęsła	trzęsłom +(e)m trzęsło	trzęśliśmy +(e)śmy trzęśli	trzęsłyśmy +(e)śmy trzęsły
2 os.	trząsłeś +(e)ś trząsł	trzęsłaś +(e)ś trzęsła	trzęsłoś +(e)ś trzęsło	trzęśliście +(e)ście trzęśli	trzęsłyście +(e)ście trzęsły
3 os.	trząsł	trzęsła	trzęsło	trzęśli	trzęsły

bezosobnik: trzęsiono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę trząsł będę trząść	będę trzęsła będę trząść	będę trzęsło będę trząść	będziemy trzęśli będziemy trząść	będziemy trzęsły będziemy trząść
2 os.	będziesz trząsł będziesz trząść	będziesz trzęsła będziesz trząść	będziesz trzęsło będziesz trząść	będziecie trzęśli będziecie trząść	będziecie trzęsły będziecie trząść
3 os.	będzie trząsł będzie trząść	będzie trzęsła będzie trząść	będzie trzęsło będzie trząść	będą trzęśli będą trząść	będą trzęsły będą trząść

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		trząśmy trzęśmy
2 os.	trząś trzęś	trząście trzęście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłbym bym trząsł	trzęsłabym bym trzęsła	trzęsłobym bym trzęsło	trzęślibyśmy byśmy trzęśli	trzęsłybyśmy byśmy trzęsły
2 os.	trząsłbyś byś trząsł	trzęsłabyś byś trzęsła	trzęsłobyś byś trzęsło	trzęślibyście byście trzęśli	trzęsłybyście byście trzęsły
3 os.	trząsłby by trząsł	trzęsłaby by trzęsła	trzęsłoby by trzęsło	trzęśliby by trzęśli	trzęsłyby by trzęsły

bezosobnik: trzęsiono by

bezokolicznik: trząść

imiesłów przysłówkowy współczesny: trzęsąc

gerundium: trzęsienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	trzęsienie	trzęsienia
D.	trzęsienia	trzęsień
C.	trzęsieniu	trzęsieniom
B.	trzęsienie	trzęsienia
N.	trzęsieniem	trzęsieniami
Ms.	trzęsieniu	trzęsieniach
W.	trzęsienie	trzęsienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trzęsący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsąca
D.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącej
C.	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącej
B.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsący	trzęsące	trzęsącą
N.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącą
Ms.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsące
D.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących
C.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym
B.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsące
N.	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi
Ms.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących

imiesłów przymiotnikowy bierny: trzęsiony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsiony	trzęsiony	trzęsiony	trzęsione	trzęsiona
D.	trzęsionego	trzęsionego	trzęsionego	trzęsionego	trzęsionej
C.	trzęsionemu	trzęsionemu	trzęsionemu	trzęsionemu	trzęsionej
B.	trzęsionego	trzęsionego	trzęsiony	trzęsione	trzęsioną
N.	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsioną
Ms.	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsieni	trzęsieni	trzęsione	trzęsione
D.	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych
C.	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym	trzęsionym
B.	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych	trzęsione
N.	trzęsionymi	trzęsionymi	trzęsionymi	trzęsionymi
Ms.	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych	trzęsionych

Składnia

trząść

4. na wybojach

Definicja

powodować mimowolne, gwałtowne ruchy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rzucać, wstrząsać

Połączenia

autobus, pociąg, samochód trzęsie
trzęsie autobusem, samochodem
trząść na nierównościach, na wybojach
trząść i trzeszczeć

Cytaty

Wóz trząsł niemiłosiernie. Blaszana buda przenosiła jakieś straszliwe wibracje. W silniku coś zgrzytało.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Droga do Ite, 2006

Boczna droga była wyboista i tak trzęsło samochodem, jakby znalazła się nagle na torze przeszkód.

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008

Tu-4, który przez kilkanaście sekund przebierał kopytami w miejscu jak podrażniony byk na arenie, miękko, ale zdecydowanie rusza do przodu, a silniki uwolnione ryczą z ulgą. Trochę trzęsie, ale dzięki dużym pneumatykom i znakomitemu zawieszeniu jedzie się równo.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	trzęsę	trzęsiemy
2 os.	trzęsiesz	trzęsiecie
3 os.	trzęsie	trzęsą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłem +(e)m trząsł	trzęsłam +(e)m trzęsła	trzęsłom +(e)m trzęsło	trzęśliśmy +(e)śmy trzęśli	trzęsłyśmy +(e)śmy trzęsły
2 os.	trząsłeś +(e)ś trząsł	trzęsłaś +(e)ś trzęsła	trzęsłoś +(e)ś trzęsło	trzęśliście +(e)ście trzęśli	trzęsłyście +(e)ście trzęsły
3 os.	trząsł	trzęsła	trzęsło	trzęśli	trzęsły

bezosobnik: trzęsiono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę trząsł będę trząść	będę trzęsła będę trząść	będę trzęsło będę trząść	będziemy trzęśli będziemy trząść	będziemy trzęsły będziemy trząść
2 os.	będziesz trząsł będziesz trząść	będziesz trzęsła będziesz trząść	będziesz trzęsło będziesz trząść	będziecie trzęśli będziecie trząść	będziecie trzęsły będziecie trząść
3 os.	będzie trząsł będzie trząść	będzie trzęsła będzie trząść	będzie trzęsło będzie trząść	będą trzęśli będą trząść	będą trzęsły będą trząść

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		trząśmy trzęśmy
2 os.	trząś trzęś	trząście trzęście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłbym bym trząsł	trzęsłabym bym trzęsła	trzęsłobym bym trzęsło	trzęślibyśmy byśmy trzęśli	trzęsłybyśmy byśmy trzęsły
2 os.	trząsłbyś byś trząsł	trzęsłabyś byś trzęsła	trzęsłobyś byś trzęsło	trzęślibyście byście trzęśli	trzęsłybyście byście trzęsły
3 os.	trząsłby by trząsł	trzęsłaby by trzęsła	trzęsłoby by trzęsło	trzęśliby by trzęśli	trzęsłyby by trzęsły

bezosobnik: trzęsiono by

bezokolicznik: trząść

imiesłów przysłówkowy współczesny: trzęsąc

gerundium: trzęsienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	trzęsienie	trzęsienia
D.	trzęsienia	trzęsień
C.	trzęsieniu	trzęsieniom
B.	trzęsienie	trzęsienia
N.	trzęsieniem	trzęsieniami
Ms.	trzęsieniu	trzęsieniach
W.	trzęsienie	trzęsienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trzęsący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsąca
D.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącej
C.	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącej
B.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsący	trzęsące	trzęsącą
N.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącą
Ms.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsące
D.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących
C.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym
B.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsące
N.	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi
Ms.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących

Składnia

Rz_nieżywotny	+	trząść	+
Ø	+	trząść	+	(CZYM)

5. o febrze

Definicja

powodować dreszcze

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Połączenia

choroba, febra, gorączka, zimno, ziąb; dreszcze trzęsą kogoś/kimś
trzęsie /kimś z zimna
trząść trochę

Cytaty

Leżąc przez długie godziny na wznak [...], doszedłem do wniosku, że na trzęsącą mnie febrę nie ma to jak łyk czegoś mocniejszego, i napocząłem kolejną flaszkę.

źródło: NKJP: Mirosław Sokołowski: Gady, 2007

- Ależ chłód, aż mną trzęsie... I pić się chce.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

Za granicą mężczyzna poczuł się źle. - Był upał, a mnie trzęsło z zimna. Szczękałem zębami, drżały mi ręce.

źródło: NKJP: MGr: Z urlopu z malarią. Kto ponosi winę: biura podróży, lekarze czy turyści?, Express Ilustrowany, 2001-06-01

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	trzęsę	trzęsiemy
2 os.	trzęsiesz	trzęsiecie
3 os.	trzęsie	trzęsą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłem +(e)m trząsł	trzęsłam +(e)m trzęsła	trzęsłom +(e)m trzęsło	trzęśliśmy +(e)śmy trzęśli	trzęsłyśmy +(e)śmy trzęsły
2 os.	trząsłeś +(e)ś trząsł	trzęsłaś +(e)ś trzęsła	trzęsłoś +(e)ś trzęsło	trzęśliście +(e)ście trzęśli	trzęsłyście +(e)ście trzęsły
3 os.	trząsł	trzęsła	trzęsło	trzęśli	trzęsły

bezosobnik: trzęsiono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę trząsł będę trząść	będę trzęsła będę trząść	będę trzęsło będę trząść	będziemy trzęśli będziemy trząść	będziemy trzęsły będziemy trząść
2 os.	będziesz trząsł będziesz trząść	będziesz trzęsła będziesz trząść	będziesz trzęsło będziesz trząść	będziecie trzęśli będziecie trząść	będziecie trzęsły będziecie trząść
3 os.	będzie trząsł będzie trząść	będzie trzęsła będzie trząść	będzie trzęsło będzie trząść	będą trzęśli będą trząść	będą trzęsły będą trząść

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		trząśmy trzęśmy
2 os.	trząś trzęś	trząście trzęście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłbym bym trząsł	trzęsłabym bym trzęsła	trzęsłobym bym trzęsło	trzęślibyśmy byśmy trzęśli	trzęsłybyśmy byśmy trzęsły
2 os.	trząsłbyś byś trząsł	trzęsłabyś byś trzęsła	trzęsłobyś byś trzęsło	trzęślibyście byście trzęśli	trzęsłybyście byście trzęsły
3 os.	trząsłby by trząsł	trzęsłaby by trzęsła	trzęsłoby by trzęsło	trzęśliby by trzęśli	trzęsłyby by trzęsły

bezosobnik: trzęsiono by

bezokolicznik: trząść

imiesłów przysłówkowy współczesny: trzęsąc

gerundium: trzęsienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	trzęsienie	trzęsienia
D.	trzęsienia	trzęsień
C.	trzęsieniu	trzęsieniom
B.	trzęsienie	trzęsienia
N.	trzęsieniem	trzęsieniami
Ms.	trzęsieniu	trzęsieniach
W.	trzęsienie	trzęsienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trzęsący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsąca
D.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącej
C.	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącej
B.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsący	trzęsące	trzęsącą
N.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącą
Ms.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsące
D.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących
C.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym
B.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsące
N.	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi
Ms.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących

Składnia

Rz_nieżywotny	+	trząść	+	KOGO/KIM
Ø	+	trząść	+	KOGO/KIM

6. o gniewie

Definicja

powodować silne wzburzenie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

gniew strach, złość trzęsie kimś
trzęsie kogo z gniewu, ze złości

Cytaty

	– Może jednak powinnam z nim iść? – Oszalałaś? Nie widzisz, jaka furia nim trzęsie? źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005
	Władek czoło z potu otarł i mówi do mnie: - Mogę do was na jednego zajść? Trzęsie mnie jakoś w środku. źródło: NKJP: Halina Auderska: Babie lato, 1974
	A co na ten temat mówił Wańkowicz w „Karafce La Fontaine’a”? – „Muszę przeprosić czytelników, ale kiedy piszę o indeksach, cholera mnie trzęsie”. źródło: NKJP: Wiesław Wodecki: Bezsenne noce, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2005-01-15
	[...] jak otwieram poszczególne artykuły „historyczne”, to aż mną trzęsie, tyle w nich bzdur. źródło: NKJP: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	trzęsę	trzęsiemy
2 os.	trzęsiesz	trzęsiecie
3 os.	trzęsie	trzęsą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłem +(e)m trząsł	trzęsłam +(e)m trzęsła	trzęsłom +(e)m trzęsło	trzęśliśmy +(e)śmy trzęśli	trzęsłyśmy +(e)śmy trzęsły
2 os.	trząsłeś +(e)ś trząsł	trzęsłaś +(e)ś trzęsła	trzęsłoś +(e)ś trzęsło	trzęśliście +(e)ście trzęśli	trzęsłyście +(e)ście trzęsły
3 os.	trząsł	trzęsła	trzęsło	trzęśli	trzęsły

bezosobnik: trzęsiono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę trząsł będę trząść	będę trzęsła będę trząść	będę trzęsło będę trząść	będziemy trzęśli będziemy trząść	będziemy trzęsły będziemy trząść
2 os.	będziesz trząsł będziesz trząść	będziesz trzęsła będziesz trząść	będziesz trzęsło będziesz trząść	będziecie trzęśli będziecie trząść	będziecie trzęsły będziecie trząść
3 os.	będzie trząsł będzie trząść	będzie trzęsła będzie trząść	będzie trzęsło będzie trząść	będą trzęśli będą trząść	będą trzęsły będą trząść

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		trząśmy trzęśmy
2 os.	trząś trzęś	trząście trzęście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłbym bym trząsł	trzęsłabym bym trzęsła	trzęsłobym bym trzęsło	trzęślibyśmy byśmy trzęśli	trzęsłybyśmy byśmy trzęsły
2 os.	trząsłbyś byś trząsł	trzęsłabyś byś trzęsła	trzęsłobyś byś trzęsło	trzęślibyście byście trzęśli	trzęsłybyście byście trzęsły
3 os.	trząsłby by trząsł	trzęsłaby by trzęsła	trzęsłoby by trzęsło	trzęśliby by trzęśli	trzęsłyby by trzęsły

bezosobnik: trzęsiono by

bezokolicznik: trząść

imiesłów przysłówkowy współczesny: trzęsąc

gerundium: trzęsienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	trzęsienie	trzęsienia
D.	trzęsienia	trzęsień
C.	trzęsieniu	trzęsieniom
B.	trzęsienie	trzęsienia
N.	trzęsieniem	trzęsieniami
Ms.	trzęsieniu	trzęsieniach
W.	trzęsienie	trzęsienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trzęsący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsąca
D.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącej
C.	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącej
B.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsący	trzęsące	trzęsącą
N.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącą
Ms.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsące
D.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących
C.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym
B.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsące
N.	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi
Ms.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących

Składnia

Rz_nieżywotny	+	trząść	+	KOGO/KIM
Ø	+	trząść	+	KOGO/KIM

7. firmą

Definicja

pot.

kierować w sposób zdecydowany i budzący respekt

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Połączenia

trząść biurem, domem, firmą, krajem, zakładem (pracy); wszystkim

Cytaty

	Potem ulokował się tutaj legendarny port, a jego towarzystwa żeglugowe trzęsły całym morskim światem. źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008
	Ma nad sobą tylko Ziętarskiego i premiera, ale faktycznie to on wszystkim trzęsie. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004
	Po górach i dolinach chodziła wówczas legenda o płk. Doskoczyńskim, który trząsł całymi Bieszczadami. źródło: NKJP: Żyj szybko, kochaj mocno, umieraj młodo..., Tygodnik Ciechanowski, 2004-06-06
	Pierwszy raz w życiu sprzeciwił się temu człowiekowi. Bezczelnemu aferzyście, co od dziesięciu lat trząsł okręgiem. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005
	Irlandczyk [...] miał pod sobą kuchnię, trząsł kuchcikami, pomywaczami i kelnerami, ale robił to w sposób niezwykle zabawny. źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	trzęsę	trzęsiemy
2 os.	trzęsiesz	trzęsiecie
3 os.	trzęsie	trzęsą

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłem +(e)m trząsł	trzęsłam +(e)m trzęsła	trzęsłom +(e)m trzęsło	trzęśliśmy +(e)śmy trzęśli	trzęsłyśmy +(e)śmy trzęsły
2 os.	trząsłeś +(e)ś trząsł	trzęsłaś +(e)ś trzęsła	trzęsłoś +(e)ś trzęsło	trzęśliście +(e)ście trzęśli	trzęsłyście +(e)ście trzęsły
3 os.	trząsł	trzęsła	trzęsło	trzęśli	trzęsły

bezosobnik: trzęsiono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę trząsł będę trząść	będę trzęsła będę trząść	będę trzęsło będę trząść	będziemy trzęśli będziemy trząść	będziemy trzęsły będziemy trząść
2 os.	będziesz trząsł będziesz trząść	będziesz trzęsła będziesz trząść	będziesz trzęsło będziesz trząść	będziecie trzęśli będziecie trząść	będziecie trzęsły będziecie trząść
3 os.	będzie trząsł będzie trząść	będzie trzęsła będzie trząść	będzie trzęsło będzie trząść	będą trzęśli będą trząść	będą trzęsły będą trząść

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		trząśmy trzęśmy
2 os.	trząś trzęś	trząście trzęście

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	trząsłbym bym trząsł	trzęsłabym bym trzęsła	trzęsłobym bym trzęsło	trzęślibyśmy byśmy trzęśli	trzęsłybyśmy byśmy trzęsły
2 os.	trząsłbyś byś trząsł	trzęsłabyś byś trzęsła	trzęsłobyś byś trzęsło	trzęślibyście byście trzęśli	trzęsłybyście byście trzęsły
3 os.	trząsłby by trząsł	trzęsłaby by trzęsła	trzęsłoby by trzęsło	trzęśliby by trzęśli	trzęsłyby by trzęsły

bezosobnik: trzęsiono by

bezokolicznik: trząść

imiesłów przysłówkowy współczesny: trzęsąc

gerundium: trzęsienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	trzęsienie	trzęsienia
D.	trzęsienia	trzęsień
C.	trzęsieniu	trzęsieniom
B.	trzęsienie	trzęsienia
N.	trzęsieniem	trzęsieniami
Ms.	trzęsieniu	trzęsieniach
W.	trzęsienie	trzęsienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: trzęsący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsąca
D.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącego	trzęsącej
C.	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącemu	trzęsącej
B.	trzęsącego	trzęsącego	trzęsący	trzęsące	trzęsącą
N.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącą
Ms.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	trzęsący	trzęsący	trzęsące	trzęsące
D.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących
C.	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym	trzęsącym
B.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsące
N.	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi	trzęsącymi
Ms.	trzęsących	trzęsących	trzęsących	trzęsących

Składnia

Rz_osobowy

trząść

KIM/CZYM

Frazeologizmy

ktoś trzęsie portkami
ktoś trzęsie gaciami
ktoś trzęsie dupą
ktoś trzęsie tyłkiem
portki się komuś trzęsą
ktoś trzęsie portkami
ktoś trzęsie gaciami
ktoś trzęsie dupą
ktoś trzęsie tyłkiem
portki się komuś trzęsą
ktoś trzęsie portkami
ktoś trzęsie gaciami
ktoś trzęsie dupą
ktoś trzęsie tyłkiem
portki się komuś trzęsą
ktoś trzęsie portkami
ktoś trzęsie gaciami
ktoś trzęsie dupą
ktoś trzęsie tyłkiem
portki się komuś trzęsą
trzęsienie ziemi

Data ostatniej modyfikacji: 20.06.2015