UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozcinać

Chronologizacja

SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	rozcinam	rozcinamy
2 os.	rozcinasz	rozcinacie
3 os.	rozcina	rozcinają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozcinałem +(e)m rozcinał	rozcinałam +(e)m rozcinała	rozcinałom +(e)m rozcinało	rozcinaliśmy +(e)śmy rozcinali	rozcinałyśmy +(e)śmy rozcinały
2 os.	rozcinałeś +(e)ś rozcinał	rozcinałaś +(e)ś rozcinała	rozcinałoś +(e)ś rozcinało	rozcinaliście +(e)ście rozcinali	rozcinałyście +(e)ście rozcinały
3 os.	rozcinał	rozcinała	rozcinało	rozcinali	rozcinały

bezosobnik: rozcinano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę rozcinał będę rozcinać	będę rozcinała będę rozcinać	będę rozcinało będę rozcinać	będziemy rozcinali będziemy rozcinać	będziemy rozcinały będziemy rozcinać
2 os.	będziesz rozcinał będziesz rozcinać	będziesz rozcinała będziesz rozcinać	będziesz rozcinało będziesz rozcinać	będziecie rozcinali będziecie rozcinać	będziecie rozcinały będziecie rozcinać
3 os.	będzie rozcinał będzie rozcinać	będzie rozcinała będzie rozcinać	będzie rozcinało będzie rozcinać	będą rozcinali będą rozcinać	będą rozcinały będą rozcinać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		rozcinajmy
2 os.	rozcinaj	rozcinajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	rozcinałbym bym rozcinał	rozcinałabym bym rozcinała	rozcinałobym bym rozcinało	rozcinalibyśmy byśmy rozcinali	rozcinałybyśmy byśmy rozcinały
2 os.	rozcinałbyś byś rozcinał	rozcinałabyś byś rozcinała	rozcinałobyś byś rozcinało	rozcinalibyście byście rozcinali	rozcinałybyście byście rozcinały
3 os.	rozcinałby by rozcinał	rozcinałaby by rozcinała	rozcinałoby by rozcinało	rozcinaliby by rozcinali	rozcinałyby by rozcinały

bezosobnik: rozcinano by

bezokolicznik: rozcinać

imiesłów przysłówkowy współczesny: rozcinając

gerundium: rozcinanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	rozcinanie	rozcinania
D.	rozcinania	rozcinań
C.	rozcinaniu	rozcinaniom
B.	rozcinanie	rozcinania
N.	rozcinaniem	rozcinaniami
Ms.	rozcinaniu	rozcinaniach
W.	rozcinanie	rozcinania

imiesłów przymiotnikowy czynny: rozcinający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rozcinający	rozcinający	rozcinający	rozcinające	rozcinająca
D.	rozcinającego	rozcinającego	rozcinającego	rozcinającego	rozcinającej
C.	rozcinającemu	rozcinającemu	rozcinającemu	rozcinającemu	rozcinającej
B.	rozcinającego	rozcinającego	rozcinający	rozcinające	rozcinającą
N.	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającą
Ms.	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rozcinający	rozcinający	rozcinające	rozcinające
D.	rozcinających	rozcinających	rozcinających	rozcinających
C.	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającym	rozcinającym
B.	rozcinających	rozcinających	rozcinających	rozcinające
N.	rozcinającymi	rozcinającymi	rozcinającymi	rozcinającymi
Ms.	rozcinających	rozcinających	rozcinających	rozcinających

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozcinany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rozcinany	rozcinany	rozcinany	rozcinane	rozcinana
D.	rozcinanego	rozcinanego	rozcinanego	rozcinanego	rozcinanej
C.	rozcinanemu	rozcinanemu	rozcinanemu	rozcinanemu	rozcinanej
B.	rozcinanego	rozcinanego	rozcinany	rozcinane	rozcinaną
N.	rozcinanym	rozcinanym	rozcinanym	rozcinanym	rozcinaną
Ms.	rozcinanym	rozcinanym	rozcinanym	rozcinanym	rozcinanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rozcinani	rozcinani	rozcinane	rozcinane
D.	rozcinanych	rozcinanych	rozcinanych	rozcinanych
C.	rozcinanym	rozcinanym	rozcinanym	rozcinanym
B.	rozcinanych	rozcinanych	rozcinanych	rozcinane
N.	rozcinanymi	rozcinanymi	rozcinanymi	rozcinanymi
Ms.	rozcinanych	rozcinanych	rozcinanych	rozcinanych

odpowiednik aspektowy: rozciąć

Pochodzenie

ogsł. *orz-tinati

Zob. ciąć

1. kopertę

Definicja

działając ostrym narzędziem, powodować, że jakiś przedmiot traci swoją jednolitość i powstają jego osobne części lub szczelina w jego powierzchni

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	przecinać
	hiperonimy:	dzielić

Połączenia

rozcinać filet, jabłka; sznurek, więzy; kartki, kopertę; blachę, karoserię, kraty, ogrodzenie, odzież, pojazd, samochód, sejf, szafę pancerną
rozcinać nożem, palnikami, scyzorykiem, szlifierką elektryczną, specjalistycznym, nowoczesnym... sprzętem; jednym cięciem
rozcinać na dwa płaty, na dwie połowy, na kawałki, na pół
rozcinać za pomocą nożyc
rozcinać z dużą ostrożnością
rozcinać częściowo
musieć rozcinać; trzeba rozcinać
rozcinać i rozginać, rozcinać i segregować; rozrywać i rozcinać, rozwierać i rozcinać
spódnica rozcinana (na boku); nóż do rozcinania papieru

Cytaty

	Taro siedzi na krześle, przy biurku. Ogląda podłużny pakunek owiązany sznurkiem. Rozcina sznurek. Odwija biały papier. W środku jest butelka owinięta w gazetę. źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999
	A nożyk? Przedmiot z żelaznego wieku, który przeżył swoją epokę? - Nożyk leżał, rozcinałem nim papiery. źródło: NKJP: Rzeźbione w czasie, Dziennik Polski - Magazyn, 2001-08-31
	- Powinienem ci pysk skuć, Marchewko - sapnął rozcinając więzy Karlikowi. źródło: NKJP: Edmynd Niziurski: Księga urwisów, 1954
	Rzuci najpierw okiem na tytuły pierwszych stron, [...] potem przejrzy listy, niektóre otworzy, niektóre bez rozcinania koperty wrzuci do kosza. źródło: NKJP: Wiesław Paweł Szymański: Niedźwiedź w katedrze, 1979
	Złodzieje sądzili, że burza będzie im bardzo pomocna - mówił Tell. - Zagłuszy ich kroki i rozcinanie płótna. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987

Składnia

rozcinać

(CZYM) + CO

2. wargę

Definicja

ostrym narzędziem lub przez kontakt z czymś ostrym naruszać powierzchnię skóry w ten sposób, że zaczyna się wydobywać krew

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

przecinać

Połączenia

chirurg rozcina coś
rozcinać czoło, kolano, łydkę, łuk brwiowy, nadgarstek, nogę, policzek, skórę, stopę, tętnicę, twarz, wargę; brzuch, jamę brzuszną, klatkę piersiową
rozcinać sobie
rozcinać coś kijem, łyżwą
rozcinać coś do kości
rozcinać (skórę) pod okiem
rozcinać boleśnie, głęboko, groźnie
rozcinać i szyć, rozcinać i zszywać

Cytaty

Stachnik ukląkł na niej i trzy razy - jak napisano w akcie oskarżenia - „uderzył ją pięścią w twarz, podbijając oko, rozcinając jej wargi i wybijając dwa zęby”.

źródło: NKJP: Stanisław Milewski: Ciemne sprawy międzywojnia, 2002

Trudno sobie wyobrazić bardziej skomplikowany zabieg. Najpierw chirurg rozcina skalpelem brzuch ciężarnej kobiety, następnie przebija się do nienarodzonego jeszcze płodu.

źródło: NKJP: Oskar Maya: To był cud, 2006

Laparoskop to urządzenie służące do przeprowadzania operacji brzucha. [...] Taka metoda nie wymaga rozcinania jamy brzusznej na większym odcinku.

źródło: NKJP: 35-lecie dąbrowskiego szpitala, Dziennik Polski - Tarnów, 2003-05-26

Składnia

rozcinać

(KOMU) + (CZYM) + CO

3. o trasie

Definicja

biegnąc przez jakiś teren, dzielić go na dwie części

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rozdzielać

Połączenia

droga, potok rozcina coś
rozcinać gminę, miasto, wieś, województwo; doliny, park, pustynię, wzgórza; jakiś obszar
rozcinać na dwie części, na dwoje, na połowy
rozcinać jak nożycami

Cytaty

	Obszar zasiedlony przez niedźwiedzia w Beskidzie Sądeckim rozcina gęsto zaludniona dolina Popradu. źródło: NKJP: Zbigniew Jakubiec: Wybrane zagadnienia biologii i ekologii niedźwiedzia brunatnego Ursus arctos L. w polskiej części Karpat oraz problemy jego ochrony, 2001
	Poszli skrótami, przez las rzednący coraz bardziej, miedzami rozcinającymi pola. źródło: KWSJP: Romuald Cabaj: Trzebienie lasu, 1967
	Pejzaż, widniejący na okładce książki: płaszczyzny mocno zarysowane [...] pod różowym niebem rozcięte niebieskawą bielą, niewątpliwie wskazującą, że to rzeka, która rozcina jak nożycami kolorowe wybrzeża. źródło: NKJP: Józef Czapski: Patrząc, 1996
	W środkowej części kraju góry rozcinała głęboka kotlina. źródło: KWSJP: Elżbieta Hajnicz: Przekraczając światło, 1996

Składnia

Rz_nieżywotny

rozcinać

CO + (na CO)

4. powiązania

Definicja

książk.

likwidować w sposób zdecydowany

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

rozcinać trudności, wahania
rozcinać jednym argumentem
rozcinać jak mieczem

Cytaty

Chociaż bowiem mąż i żona są w jakiś sposób jednym ciałem, to jednak inna jest osoba męża, a inna osoba kobiety. [...] I chociaż mąż i żona wiążą się ze sobą, to jednak śmierć rozcina tę jedność.

źródło: NKJP: Elżbieta Jung-Palczewska (red.): Prima Verba. Krakowskie mowy rektorskie, 1999

Składnia

rozcinać

5. niebo

Definicja

książk.

swoim nagłym zaistnieniem naruszać jednolitość lub jednostajność tego, co by można uznawać za tło dla danego zjawiska

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kolory i światło

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki

Połączenia

rozcinać ciemność, noc; powietrze, wodę
rozcinać gwałtownie

Cytaty

Łódka sunie cicho po gładkiej wodzie, rozcinając jej powierzchnię w kształcie odwróconego V.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Świdrujący dźwięk karetki reanimacyjnej rozcinał gorące powietrze nad ulicą.

źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Sezon na papierówki, 2003

Gruby wyciągnął służbową legitymację i, [z] rozcinającym purpurową z wysiłku twarz mściwym uśmieszkiem, wetknął mi ją przed oczy.

źródło: NKJP: Humoreski Jacka Laudy, 1998, prasa

Składnia

rozcinać

Data ostatniej modyfikacji: 21.12.2010