UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bronić

Chronologizacja

1398, SStp

1. miasta

Definicja

przeciwstawiać się atakowi fizycznemu bądź zbrojnemu

Pochodzenie

psł. *borniti

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

antonimy:

atakować

Połączenia

bronić człowieka; miasta, ojczyzny, Polski; życia
bronić przed bandytami, przed mordercami, przed napastnikiem, przed nieprzyjacielem, przed wrogami; przed Niemcami, przed Rosjanami; przed najazdem
bronić bohatersko; własną piersią
żywić i chronić

Cytaty

	Mój sprzeciw budzi próba napiętnowania ludzi tylko dlatego, że bronili swego życia, życia swych najbliższych. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 06.06.1992
	Twierdzy broniło ledwie 9 tysięcy żołnierzy. źródło: NKJP: Okrutna wojna przegranych, Dziennik Polski, 2001-01-12
	W dalszym ciągu przy wykopach jeszcze natrafiamy na amunicję artyleryjską naszej polskiej artylerii, która broniła Półwyspu Helskiego. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 22.04.1994
	Wrócił do miasta, by go bronić przed Rosjanami. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004
	Tak właśnie pożegnał się ze światem. W walce, broniąc słabszych. źródło: NKJP: Jarosław Abramow-Newerly: Młyn w piekarni, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

odpowiednik aspektowy: obronić

Składnia

bronić

KOGO/CZEGO + (przed KIM/CZYM)

2. interesów

Definicja

zapobiegać działaniom lub zjawiskom zagrażającym komuś lub czemuś

Pochodzenie

psł. *borniti

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

chronić, ktoś staje w obronie kogoś/czegoś, ochraniać

Połączenia

bronić dyrektora, ojca, prezydenta, syna; czyichś interesów, praw, honoru; projektu, teorii, tezy; przyrody
bronić przed atakami, przed krytyką, przed likwidacją, przed zwolnieniami; przed czyimiś zakusami
bronić rozpaczliwie, uparcie; własną piersią
bronić jak niepodległości
bronić jak lew
usiłować bronić
bronić i chronić

Cytaty

	Uważam, że powinniśmy bronić wartości, jak tylko można w tych dzisiejszych podłych czasach. źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: BIało-czerwony, 2007
	Niepubliczna Szkoła Podstawowa w Kosowie prowadzona jest przez stowarzyszenie, które powstało, by bronić interesów lokalnej społeczności. źródło: NKJP: TR: Szkoła niepubliczna w Kosowie, Nakielski Czas, 2003-10-08
	Wiele rodzin rozpaczliwie broni własnego mieszkania, płacąc za nie ostatnie grosze. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 18.03.1993
	Jeśli otrzymamy listę i zapoznamy się z sytuacją materialną pracowników, będziemy mogli ich bronić przed zwolnieniami [...]. źródło: NKJP: (syp): Kto do zwolnienia?, Dziennik Polski, 2002-04-22
	Po jednej stronie stoi Goliat - Kopalnia Węgla Brunatnego [...]. Po drugiej stronie mamy Dawida - stowarzyszenia broniące przyrody, kilka samorządów i Greenpeace Polska. Ci protestują przeciwko - ich zdaniem - niszczeniu przyrody przez kopalnię. źródło: Roman Laudański: Gopło: woda, którą każdy badał z bliska, Gazeta Pomorska, 2010-02-27

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

odpowiednik aspektowy: obronić

Składnia

bronić

KOGO/CZEGO + (przed CZYM)

3. w sądzie

Definicja

dowodzić przed sądem niewinności osoby oskarżonej

Pochodzenie

Prawdopodobnie kalka łac. dēfendere

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa sąd

Relacje znaczeniowe

antonimy:

oskarżać

Połączenia

adwokat, mecenas broni
bronić klienta, oskarżonego, przestępców
bronić przed sądem
bronić w sądzie; w procesie, w sprawie

Cytaty

	Aresztowano grupę górników za naruszenie porządku. Kiedy McKinley dowiedział się o tym, postanowił bronić robotników przed sądem jako ich adwokat. źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999
	Początkowo nabór nowej kadry sędziowskiej odbywał się głównie w ramach kursów Tadeusza Duracza (adwokata, który przed wojną bronił w procesach komunistów). źródło: NKJP: Piotr Wierzbicki: Kim są polscy sędziowie, Gazeta Polska, 1998
	Broniący oskarżonego adwokat wywodzi, że właściciel pasieki nie posiada ogrodu, że pszczoły zbierają nektar na posiadłości oskarżonego. źródło: NKJP: Uśmiech Temidy, Dziennik Polski, 2003-06-21
	Adwokat, broniąc klienta poluje na każdy błąd przeciwnika. źródło: NKJP: Agnieszka Metelska: Adwokaci diabła i anioła, Gazeta Wyborcza, 1994-03-28

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

odpowiednik aspektowy: wybronić

Składnia

bronić

KOGO

4. wejścia

Definicja

stanowić barierę uniemożliwiającą pojawienie się gdzieś niepożądanych osób

Pochodzenie

psł. *borniti

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

Połączenia

mur, płot bronił; brama, furtka broniła
bronić dojścia, dostępu, wejścia, wstępu

Cytaty

	Zardzewiałe siatki i szczerbate płoty broniły dostępu do jednakowych, klockowatych domów. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Sceny z życia pozamałżeńskiego, 2007
	Wejścia broni metalowa furtka zamykana od środka na kłódkę. źródło: NKJP: Grażyna Mróz: Bobi - morderca, Tygodnik Podhalański, 1997
	Z więdnącymi kwiatami w rękach ludzie godzinami czekali na usunięcie barier broniących dojścia do parku Aleksandryjskiego. źródło: NKJP: Duma przy wódce, Dziennik Polski, 2001-05-10
	Wtedy miasta bronił mur i 15 baszt rozlokowanych na planie prostokąta. źródło: NKJP: Baszta w Olkuszu, Dziennik Polski, 1999-02-20

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

Składnia

bronić

CZEGO

5. zabraniać

Definicja

nie pozwalać na wykonywanie jakichś działań bądź na korzystanie z czegoś

Pochodzenie

psł. *borniti

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	wzbraniać, zabraniać, zakazywać
	antonimy:	pozwalać

Połączenia

bronić dzieciom, ludziom, obywatelowi

Cytaty

	Pozostaje pytanie, kto ma bronić dzieciom i dorosłym (tym bez wyobraźni) wstępu na lód. źródło: NKJP: (asz): Śliska głupota, Dziennik Polski, 2001-02-21
	Nigdy nie broniono rodzić 20-letniej narkomance, czy też kobiecie, która może przekazać wirusa HIV własnemu dziecku. źródło: NKJP: Sławomir Zagórski: Nauka, Gazeta Wyborcza, 1994-01-21
	To świetnie, że samorząd o tym decyduje, że nie bronimy mu połączyć tej biblioteki z domem kultury. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.03.1999
	W klasie mojego syna jest taka dziewczynka, której mama broni słodyczy. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

Składnia

	+	bronić	+	BEZOOKOLICZNIK + (KOMU)
	+	bronić	+	KOMU + CZEGO

6. bramki

Definicja

uniemożliwiać zdobycie punktów przez przeciwnika podczas rywalizacji sportowej

Pochodzenie

Kalka może ang. defend, może niem. verteidigen

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

antonimy:

atakować

Połączenia

bronić karnych; bramki
bronić strzał, rzut karny
bronić bezbłędnie, dobrze
zacząć bronić
bronić i atakować, bronić i kontratakować

Cytaty

	Drugoligowcy próbowali wyrównać, ale dobrze bronił zastępujący w drugiej połowie Buchalika – Andrzej Skrocki. źródło: NKJP: Łukasz Kozik: Znów ograli drugoligowców, Tygodnik Rybnicki, 2008-02-12
	Polacy będą zaciekle bronić bramki, ale mogą opaść z sił. źródło: NKJP: Michał Pol: Albo Włosi, albo cud, Gazeta Wyborcza, 1997-04-30
	Świetnie broniący bramkarz Izolatora skapitulował tylko jeden raz: przy rzucie karnym Koguta, będącym konsekwencją upadku w polu karnym Rożka. źródło: NKJP: (MS): IV liga podkarpacka, Dziennik Polski, 2001-04-09
	Józef Wandzik puścił cztery gole, jednak w 90. minucie uratował punkt, broniąc strzał Dubema Corneliusa. źródło: NKJP: Wacław Radziwinowicz: Ale mecz, Gazeta Wyborcza, 1999-03-08

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

odpowiednik aspektowy: obronić

Składnia

bronić

CZEGO | CO

7. medalu

Definicja

próbować powtórzyć sukces odniesiony w rozgrywkach sportowych

Pochodzenie

Kalka może ang. defend, może niem. verteidigen

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

bronić medalu, mistrzostwa, pucharu, tytułu, wicemistrzostwa

Cytaty

	W grupie B wygrała broniąca tytułu Amerykanka Michelle Kwan. źródło: NKJP: (PAP): Rosjanie stracili monopol na mistrzostwo świata, Metropol, 2001
	Polacy, którzy na ostatnich ME w Bremie zdobyli brąz, nie będą bronić medalu, bo w minionych sezonie spadli z Superligi, a to jej wyniki decydują o pozycji zespołu w ME. źródło: NKJP: Męskie szanse na medal, Dziennik Polski, 2002-03-30
	Koszalin będzie bronić mistrzostwa z ubiegłego roku, które zostało zdobyte po emocjonującym meczu finałowym z Prokomem Sopot. źródło: NKJP: (kw): Bronią mistrzostwa, Głos Pomorza, 2006
	Wicemistrzem został Soćko, tylko brązowy medal otrzymał broniący złota Krasenkow. źródło: NKJP: Krzysztof Kawa: Udany debiut Mitonia, Dziennik Polski, 2003-05-07

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

odpowiednik aspektowy: obronić

Składnia

bronić

CZEGO

8. doktoratu

Definicja

zdawać egzamin związany z napisaną wcześniej pracą, uprawniający do uzyskania określonego tytułu

Pochodzenie

niem. verteidigen

Znaczenie prawdopodobnie na podstawie rzecz. obrona (pracy), co jest kalką n.-łac. dēfensiō (dissertātiōnis).

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Edukacja i oświata studia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

bronić się

Połączenia

bronić doktoratu, dyplomu, licencjatu, magisterki, pracy (dyplomowej, magisterskiej)

Cytaty

	Kłamał jak z nut, że jest magistrem. Ale okazało się, że takiego tytułu nie posiada. Bo ani nie bronił pracy magisterskiej, ani nie skończył studiów na Uniwersytecie Gdańskim. źródło: NKJP: Krzysztof Godlewski: Znów stracił pamięć, Super Express, 2006
	W tym roku będzie broniła dyplomu w Instytucie Sztuk Pięknych na Uniwersytecie Rzeszowskim. źródło: NKJP: (BD): „Kody czasu” w ratuszu, Dziennik Polski, 2003-03-13
	Słuchacze SNS będą bronić doktoratów w miejscu stałej pracy swego promotora. źródło: NKJP: Agnieszka Wróblewska: Szkoła Nauk Społecznych nie ma jeszcze trzech lat, a wykładało tu 40 zagranicznych profesorów, Gazeta Wyborcza, 1995-03-28
	Wykształcenie: średnie techniczne, w kwietniu broni licencjatu w Wyższej Szkole Zarządzania. źródło: NKJP: (MS): Wiesław Drupka, bramkarz Zaczernia, Dziennik Polski, 2002-08-26

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	bronię	bronimy
2 os.	bronisz	bronicie
3 os.	broni	bronią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłem +(e)m bronił	broniłam +(e)m broniła	broniłom +(e)m broniło	broniliśmy +(e)śmy bronili	broniłyśmy +(e)śmy broniły
2 os.	broniłeś +(e)ś bronił	broniłaś +(e)ś broniła	broniłoś +(e)ś broniło	broniliście +(e)ście bronili	broniłyście +(e)ście broniły
3 os.	bronił	broniła	broniło	bronili	broniły

bezosobnik: broniono

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę bronił będę bronić	będę broniła będę bronić	będę broniło będę bronić	będziemy bronili będziemy bronić	będziemy broniły będziemy bronić
2 os.	będziesz bronił będziesz bronić	będziesz broniła będziesz bronić	będziesz broniło będziesz bronić	będziecie bronili będziecie bronić	będziecie broniły będziecie bronić
3 os.	będzie bronił będzie bronić	będzie broniła będzie bronić	będzie broniło będzie bronić	będą bronili będą bronić	będą broniły będą bronić

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		brońmy
2 os.	broń	brońcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	broniłbym bym bronił	broniłabym bym broniła	broniłobym bym broniło	bronilibyśmy byśmy bronili	broniłybyśmy byśmy broniły
2 os.	broniłbyś byś bronił	broniłabyś byś broniła	broniłobyś byś broniło	bronilibyście byście bronili	broniłybyście byście broniły
3 os.	broniłby by bronił	broniłaby by broniła	broniłoby by broniło	broniliby by bronili	broniłyby by broniły

bezosobnik: broniono by

bezokolicznik: bronić

imiesłów przysłówkowy współczesny: broniąc

gerundium: bronienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	bronienie	bronienia
D.	bronienia	bronień
C.	bronieniu	bronieniom
B.	bronienie	bronienia
N.	bronieniem	bronieniami
Ms.	bronieniu	bronieniach
W.	bronienie	bronienia

imiesłów przymiotnikowy czynny: broniący

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniący	broniący	broniący	broniące	broniąca
D.	broniącego	broniącego	broniącego	broniącego	broniącej
C.	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącemu	broniącej
B.	broniącego	broniącego	broniący	broniące	broniącą
N.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącą
Ms.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym	broniącej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	broniący	broniący	broniące	broniące
D.	broniących	broniących	broniących	broniących
C.	broniącym	broniącym	broniącym	broniącym
B.	broniących	broniących	broniących	broniące
N.	broniącymi	broniącymi	broniącymi	broniącymi
Ms.	broniących	broniących	broniących	broniących

imiesłów przymiotnikowy bierny: broniony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	broniony	broniony	broniony	bronione	broniona
D.	bronionego	bronionego	bronionego	bronionego	bronionej
C.	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionemu	bronionej
B.	bronionego	bronionego	broniony	bronione	bronioną
N.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronioną
Ms.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym	bronionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	bronieni	bronieni	bronione	bronione
D.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych
C.	bronionym	bronionym	bronionym	bronionym
B.	bronionych	bronionych	bronionych	bronione
N.	bronionymi	bronionymi	bronionymi	bronionymi
Ms.	bronionych	bronionych	bronionych	bronionych

odpowiednik aspektowy: obronić

Składnia

bronić

CZEGO

Frazeologizmy

nie daj Boże
broń Boże
ktoś broni straconych pozycji
ktoś broni zębami i pazurami kogoś/czegoś
niech ręka boska broni kogoś
niech Bóg broni kogoś
niech ręka boska broni
niech Bóg broni
niech ręka boska broni kogoś
niech Bóg broni kogoś

Data ostatniej modyfikacji: 25.02.2025