UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przeginać

Chronologizacja

1566, SPXVI

Pochodzenie

Zob. giąć

1. ciało

Definicja

znacznie odchylać kogoś lub coś od linii prostej albo płaszczyzny, z dużym wygięciem do wnętrza czegoś, na zewnątrz lub na bok, często w sposób odbiegający od normalnej pozycji

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

  • ciężar czegoś; wiatr przegina
  • przeginać głowę, szyję, rękę, palce, biodra, tułowia; ciało; trzciny
  • mocniej przeginać

Cytaty

Ciąże przeginają sylwetkę do przodu. Trzeba z tym walczyć, odginając na siłę kręgosłup do tyłu.

źródło: NKJP: Inga Iwasiów: Bambino, 2008

Przecież nie zrobiłam się nagle brzydka? Prawda? Powiedz... Przeginała przed nim swe smukłe, białe ciało.

źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949

Czasem w klozecie wspólnymi siłami przeginano mu głowę, dopóki nie dotknął policzkiem kamiennej, zabłoconej posadzki.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

- Niech pan tak nie mówi - prosił łagodnie pan Downar, przeginając z trzaskiem długie palce.

źródło: NKJP: Wacław Berent: Ozimina, 2000

[...] Przez dziesięć stron brniemy przez opis, jak wiatr przegina trzciny czy fale burzą się na morzu.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przeginam
przeginamy
2 os. przeginasz
przeginacie
3 os. przegina
przeginają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przeginałem
+(e)m przeginał
przeginałam
+(e)m przeginała
przeginałom
+(e)m przeginało
przeginaliśmy
+(e)śmy przeginali
przeginałyśmy
+(e)śmy przeginały
2 os. przeginałeś
+(e)ś przeginał
przeginałaś
+(e)ś przeginała
przeginałoś
+(e)ś przeginało
przeginaliście
+(e)ście przeginali
przeginałyście
+(e)ście przeginały
3 os. przeginał
przeginała
przeginało
przeginali
przeginały

bezosobnik: przeginano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę przeginał
będę przeginać
będę przeginała
będę przeginać
będę przeginało
będę przeginać
będziemy przeginali
będziemy przeginać
będziemy przeginały
będziemy przeginać
2 os. będziesz przeginał
będziesz przeginać
będziesz przeginała
będziesz przeginać
będziesz przeginało
będziesz przeginać
będziecie przeginali
będziecie przeginać
będziecie przeginały
będziecie przeginać
3 os. będzie przeginał
będzie przeginać
będzie przeginała
będzie przeginać
będzie przeginało
będzie przeginać
będą przeginali
będą przeginać
będą przeginały
będą przeginać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przeginajmy
2 os. przeginaj
przeginajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przeginałbym
bym przeginał
przeginałabym
bym przeginała
przeginałobym
bym przeginało
przeginalibyśmy
byśmy przeginali
przeginałybyśmy
byśmy przeginały
2 os. przeginałbyś
byś przeginał
przeginałabyś
byś przeginała
przeginałobyś
byś przeginało
przeginalibyście
byście przeginali
przeginałybyście
byście przeginały
3 os. przeginałby
by przeginał
przeginałaby
by przeginała
przeginałoby
by przeginało
przeginaliby
by przeginali
przeginałyby
by przeginały

bezosobnik: przeginano by

bezokolicznik: przeginać

imiesłów przysłówkowy współczesny: przeginając

gerundium: przeginanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przeginanie
przeginania
D. przeginania
przeginań
C. przeginaniu
przeginaniom
B. przeginanie
przeginania
N. przeginaniem
przeginaniami
Ms. przeginaniu
przeginaniach
W. przeginanie
przeginania

imiesłów przymiotnikowy czynny: przeginający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przeginający
przeginający
przeginający
przeginające
przeginająca
D. przeginającego
przeginającego
przeginającego
przeginającego
przeginającej
C. przeginającemu
przeginającemu
przeginającemu
przeginającemu
przeginającej
B. przeginającego
przeginającego
przeginający
przeginające
przeginającą
N. przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającą
Ms. przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przeginający
przeginający
przeginające
przeginające
D. przeginających
przeginających
przeginających
przeginających
C. przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającym
B. przeginających
przeginających
przeginających
przeginające
N. przeginającymi
przeginającymi
przeginającymi
przeginającymi
Ms. przeginających
przeginających
przeginających
przeginających

imiesłów przymiotnikowy bierny: przeginany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przeginany
przeginany
przeginany
przeginane
przeginana
D. przeginanego
przeginanego
przeginanego
przeginanego
przeginanej
C. przeginanemu
przeginanemu
przeginanemu
przeginanemu
przeginanej
B. przeginanego
przeginanego
przeginany
przeginane
przeginaną
N. przeginanym
przeginanym
przeginanym
przeginanym
przeginaną
Ms. przeginanym
przeginanym
przeginanym
przeginanym
przeginanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przeginani
przeginani
przeginane
przeginane
D. przeginanych
przeginanych
przeginanych
przeginanych
C. przeginanym
przeginanym
przeginanym
przeginanym
B. przeginanych
przeginanych
przeginanych
przeginane
N. przeginanymi
przeginanymi
przeginanymi
przeginanymi
Ms. przeginanych
przeginanych
przeginanych
przeginanych

odpowiednik aspektowy: przegiąć

Składnia

bez ograniczeń + przeginać +
KOGO/CO

2. przesadzać w czymś

Definicja

pot. 
przesadzając w wypowiedziach, zachowaniach lub działaniach, naruszać jakieś zasady albo normy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ktoś przebiera miarę, ktoś przegina pałę, przeholowywać, przesadzać

Połączenia

  • przeginać w jakichś działaniach; ze słońcem; z eksperymentowaniem
  • czasami, czasem; lekko, trochę, mocno; ewidentnie; ostro przeginać
  • zacząć; (nie) można, (nie) należy przeginać

Cytaty

W pewnych sprawach nie można przeginać, a moim zdaniem nazwanie prezydenta nierobem, a ministra ekonomicznym idiotą, to już złamanie wszelkich zasad [...].

źródło: NKJP: Hanna Dąbrowska: Bez litości dla pieniaczy, Gazeta Wrocławska, 2001-05-11

Skóra bardzo się starzeje, jeśli się przegina ze słońcem.

źródło: NKJP: Internet

Nie chciałam nigdy popełniać błędu mojej matki i być nadopiekuńcza. Może z tego powodu czasem trochę przeginałam w drugą stronę, gdy na przykład zostawiałam córkę samą na kilka dni [...].

źródło: NKJP: Magdalena Okoniewska: Mój świat jest kobietą. Dziennik lesbijki, 2004

Słuchaj, może to, że czuję się młodo, nie jest takie złe... Pewnie - wzruszył ramieniem. - Tylko nie przeginaj. Masz żonę, jakieś życie [...].

źródło: NKJP: Martyna Żandarska-Ochnik: Pan wichrów i powiewów, 2008

Nielubiany przez naród, zwany “rodzicami”, uważany za złego ducha przez szczep nauczycieli, znosił to nie najgorzej. Czasem jednak przeginali. W takich chwilach myślał o pluciu w oczy.

źródło: NKJP: Piotr Zaremba: Plama na suficie, 2004

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przeginam
przeginamy
2 os. przeginasz
przeginacie
3 os. przegina
przeginają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przeginałem
+(e)m przeginał
przeginałam
+(e)m przeginała
przeginałom
+(e)m przeginało
przeginaliśmy
+(e)śmy przeginali
przeginałyśmy
+(e)śmy przeginały
2 os. przeginałeś
+(e)ś przeginał
przeginałaś
+(e)ś przeginała
przeginałoś
+(e)ś przeginało
przeginaliście
+(e)ście przeginali
przeginałyście
+(e)ście przeginały
3 os. przeginał
przeginała
przeginało
przeginali
przeginały

bezosobnik: przeginano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę przeginał
będę przeginać
będę przeginała
będę przeginać
będę przeginało
będę przeginać
będziemy przeginali
będziemy przeginać
będziemy przeginały
będziemy przeginać
2 os. będziesz przeginał
będziesz przeginać
będziesz przeginała
będziesz przeginać
będziesz przeginało
będziesz przeginać
będziecie przeginali
będziecie przeginać
będziecie przeginały
będziecie przeginać
3 os. będzie przeginał
będzie przeginać
będzie przeginała
będzie przeginać
będzie przeginało
będzie przeginać
będą przeginali
będą przeginać
będą przeginały
będą przeginać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przeginajmy
2 os. przeginaj
przeginajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przeginałbym
bym przeginał
przeginałabym
bym przeginała
przeginałobym
bym przeginało
przeginalibyśmy
byśmy przeginali
przeginałybyśmy
byśmy przeginały
2 os. przeginałbyś
byś przeginał
przeginałabyś
byś przeginała
przeginałobyś
byś przeginało
przeginalibyście
byście przeginali
przeginałybyście
byście przeginały
3 os. przeginałby
by przeginał
przeginałaby
by przeginała
przeginałoby
by przeginało
przeginaliby
by przeginali
przeginałyby
by przeginały

bezosobnik: przeginano by

bezokolicznik: przeginać

imiesłów przysłówkowy współczesny: przeginając

gerundium: przeginanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przeginanie
przeginania
D. przeginania
przeginań
C. przeginaniu
przeginaniom
B. przeginanie
przeginania
N. przeginaniem
przeginaniami
Ms. przeginaniu
przeginaniach
W. przeginanie
przeginania

imiesłów przymiotnikowy czynny: przeginający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przeginający
przeginający
przeginający
przeginające
przeginająca
D. przeginającego
przeginającego
przeginającego
przeginającego
przeginającej
C. przeginającemu
przeginającemu
przeginającemu
przeginającemu
przeginającej
B. przeginającego
przeginającego
przeginający
przeginające
przeginającą
N. przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającą
Ms. przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przeginający
przeginający
przeginające
przeginające
D. przeginających
przeginających
przeginających
przeginających
C. przeginającym
przeginającym
przeginającym
przeginającym
B. przeginających
przeginających
przeginających
przeginające
N. przeginającymi
przeginającymi
przeginającymi
przeginającymi
Ms. przeginających
przeginających
przeginających
przeginających

odpowiednik aspektowy: przegiąć

Składnia

bez ograniczeń + przeginać +
(w CZYM | z CZYM)

Frazeologizmy

ktoś przegina pałę
ktoś przegina pałkę
Data ostatniej modyfikacji: 10.09.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json