UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sok

Chronologizacja

1429, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sok
soki
D. soku
soków
C. sokowi
sokom
B. sok
soki
N. sokiem
sokami
Ms. soku
sokach
W. soku
soki

Pochodzenie

psł. *sokъ 'wodnista substancja pochodzenia roślinnego'

1.a pomarańczowy

Definicja

płyn wyciśnięty z owoców lub warzyw, używany jako napój lub jako dodatek do napojów

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  napój

Połączenia

  • gęsty; kwaśny, słodki; naturalny, świeży; rozcieńczony; gorący, zimny sok; sok ananasowy, cytrynowy, grejpfrutowy, jabłkowy, malinowy, marchwiowy, owocowy, pomarańczowy, pomidorowy, porzeczkowy, warzywny, winogronowy, wiśniowy
  • sok z ananasa, z cytryn, z czerwonych porzeczek, z grejpfrutów, z jabłek, z kwaszonej kapusty, z malin, z marchwi, z ogórków, z pomarańczy, z winogron
  • sok w butelce
  • soki i dżemy; soki i napoje
  • smak; karton, litr, łyk, łyżeczka, szklaneczka, szklanka soku; koncentrat jakiegoś soku; producent; produkcja, rynek; fabryka, wytwórnia; reklama; mieszanka soków
  • butelka, dzbanek, karton, kartonik; herbata, mineralna, piwo, woda, wódka; budyń, kaszka, kisiel z jakimś sokiem; bar, barek, stoisko z sokami
  • plama; butelka, butla, karton, kartonik po jakimś soku
  • lepki od soku
  • sok spływa, ścieka (po brodzie); prysnął, spłynął, trysnął na coś
  • napić się, spróbować soku
  • robić; rozcieńczyć; pić, popijać, wypić sok
  • częstować sokiem
  • wyprodukowany/produkowany z soku
  • sięgać po sok; przeznaczony na sok
  • połączyć, wymieszać, zmieszać coś z sokiem

Cytaty

Zrobiła mu herbaty z sokiem malinowym [...].

źródło: NKJP: Chleb dla papieża, Dziennik Polski, 1999-06-17

Z [...] danych [...] wynika, że prawie połowa tego, co Polacy piją, to napoje własnej roboty jak kompoty, woda z sokiem itp.

źródło: NKJP: Marek Wielgo: Rynek napojów chłodzących, Gazeta Wyborcza, 1997-02-06

Zdaniem polskiego Ministerstwa Gospodarki mamy szanse zwiększenia sprzedaży na rosyjski rynek owoców do przerobu na soki, świeżych warzyw, mrożonek i nasion kwalifikowanych.

źródło: NKJP: K. Kowalski:Jak z Rosją handlować żywnością?, Tygodnik Ciechanowski, 2002-04-05

Niestety, po praniu [...] koszula wyglądała okropnie: został beżowy zaciek po burakach, szara plama po soku z czarnej porzeczki, brązowe ślady po kaszance. O herbacie nie ma nawet co mówić.

źródło: NKJP: Agnieszka Kublik: Gołym okiem, Gazeta Wyborcza, 1993-12-23

Zalegające wzdłuż ścieżki śmieci puste butelki, kartoniki po sokach, opakowania po ciastkach i cukierkach - wyrzucają ludzie korzystający z niej na co dzień.

źródło: NKJP: Co Tydzień Jaworzno, 2005-01-01

1.b porcja

Definicja

porcja lub opakowanie soku - napoju

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  porcja

Połączenia

  • pół soku; dwa, trzy, cztery soki; sześć soków
  • etykietka od soku
  • półka z sokami
  • zamówić sok
  • iść, pójść po sok

Cytaty

- Pójdę po sok - zaproponował. - Tobie też przyniosę. Jabłkowy. Zawsze widzę, jak bierzesz sobie jabłkowy.

źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999

Alek zazwyczaj przyjmował jej przeprosiny, wielkodusznie wybaczał, kiwał tylko głową, jakby nie dowierzając, że znowu go zawiodła, ale owszem, szedł do sklepu po sok na jej kaca.

źródło: NKJP: Max Cegielski: Apokalipso, 2004

- W gazetce reklamowej [...] przeczytałem, że jest właśnie promocja na sok pomarańczowy w 2-litrowych kartonach: klient kupuje sześć soków w cenie czterech. Podczas zakupów stwierdziłem jednak, że na regale przy tych sokach nie ma żadnej wywieszki informującej o promocji [...].

źródło: NKJP: Wprowadzanie w błąd, Dziennik Polski, 2008-03-20

- Czy były jakieś specjalne przygotowania?
- Nie miałam zbyt wiele czasu, bo zdecydowałam się z dnia na dzień. Napisałam sobie prędko i to na etykietce od soku [...] słowa piosenki [...]. Było to zresztą przyczyną żartów ze strony komisji.

źródło: NKJP: W poszukiwaniu drogi do gwiazd, Dziennik Polski, 2001-11-15

Usiadłam przy stoliku w barowym ogródku i zamówiłam sok jabłkowy.

źródło: Internet

2. brzozowy

Definicja

płyn zawarty w określonych częściach roślin

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  płyn

Połączenia

  • lepki sok; sok brzozowy; komórkowy
  • soki drzew, krzewów, pędów
  • sok z brzozy, z kaliny, z kasztanowca, z kwiatu lipy, z kory dębu, z korzeni (drzew, krzewów)
  • przepływ; kropelka, kropla soku
  • ciężki, wilgotny od soku
  • krążenie soków
  • wycisnąć/wyciskać z czegoś sok; (owady) pobierają, wysysają sok z drzew; ciągnąć, puszczać, wydzielać soki
  • skropić coś sokiem

Cytaty

Kto w nie należącym do niego lesie: 1) wydobywa żywicę lub sok brzozowy, obrywa szyszki, zdziera korę, nacina drzewo lub w inny sposób je uszkadza [...] podlega karze grzywny do 250000 zł albo karze nagany.

źródło: NKJP: Wojciech Radecki: Wykroczenia przeciwko środowisku : przewodnik po przepisach, 1995

Wypada mi prosić, [...] ogrodnika, [...] aby [...] kazał poluzować każde z trójpunktowych powiązań pni z kołkami ochronnymi. Obecny ich stan działa niczym opaska uciskowa i krępuje swobodny przepływ odżywczego soku komórkowego, do podkorowej miazgi twórczej.

źródło: NKJP: Sylwester Rakowski: Siekierezada II, Gazeta Częstochowska, 2003-08-21

Wchodzę w brzezinę. Brzózki puszczają soki, listki mają maleńkie, jasnozielone, dopiero co się wykluły [...].

źródło: NKJP: Henryk Sekulski: Przebitka, 2001

Wystarczy wziąć stetoskop i przyłożyć słuchawkę do pnia drzewa, najlepiej o gładkiej korze. Może to być np. brzoza. Usłyszymy wtedy szum. To drzewo ciągnie soki z ziemi [...].

źródło: NKJP: (AGN): A jednak nadeszła, Dziennik Polski, 2006-04-15

Kowal to owad [...]. [...] jest płaski, może centymetrowy i zaopatrzony w kłujkę. Tyle tylko, że w odróżnieniu od wstrętnego pasożyta nie ssie ludzkiej krwi tylko sok drzew i jest bajecznie ubarwiony.

źródło: NKJP: Wróbel pluje kowalem, Dziennik Polski, 2005-10-28

Składnia

bez ograniczeń + sok +
JAKI

3. trawienny

Definicja

fizjol. 
wydzielina gruczołów trawiennych ludzi i zwierząt

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wydzielina

Połączenia

  • sok jelitowy, trzustkowy, żołądkowy; soki trawienne
  • wydzielać soki

Cytaty

Chrzan przejawia działanie grzybobójcze, bakteriobójcze oraz niewielkie moczopędne, pobudza wydzielanie soków trawiennych, zaleca się go w kamicy nerkowej, zwykłej niestrawności, w niedokwaśności.

źródło: NKJP: Coś zdrowego na świąteczny stół, Gazeta Pomorska, 2009-12-22

Enzymy zawarte w soku jelitowym rozkładają treść pokarmową na substancje proste, które następnie zostają wchłonięte do krwi lub chłonki.

źródło: NKJP: Jan Zarzycki, Jan Kuryszko: Anatomia mikroskopowa zwierząt domowych i człowieka, 1995

Wchłanianie alkoholu jest u kobiet szybsze dzięki innemu składowi enzymów w soku żołądkowym [...].

źródło: NKJP: Anna M. Nowakowska: Piekło kobiet, Dziennik Polski, 2006-04-08

Składnia

bez ograniczeń + sok +
JAKI
Data ostatniej modyfikacji: 18.01.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json