UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

posłużyć się

Chronologizacja

SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. służyć

1. narzędziem

Definicja

zrobić coś z tym, o czym mowa, tak że staje się to narzędziem albo środkiem do tego, aby osiągnąć zamierzony cel lub wykonać zamierzoną czynność

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Relacje znaczeniowe

synonimy:  użyć

Połączenia

  • posłużyć się analogią, argumentem, bronią, cytatem, fałszywym dokumentem, ilustracją, informacją, metaforą, metodą, narzędziem, obrazem, określeniem, przykładem, przysłowiem, rekwizytem, schematem, symbolem, techniką, terminem

Cytaty

W roku 1905 Brzozowski niewątpliwie nie był myślicielem religijnym, ale w tej swojej pracy o myślicielach religijnych [...] uznał za swój obowiązek posłużyć się ich językiem.

źródło: KWSJP: Michał Głowiński: Ekspresja i empatia, 1997

Strach przed komunizmem i Rosjanami skłaniał wielu ludzi do ucieczki [...]. Eichmann np., uciekając do Ameryki Południowej, posłużył się dokumentami chorwackiego uciekiniera Klementa.

źródło: KWSJP: Simon Wiesenthal: Walka o pamięć, Tygodnik Powszechny, 1994, nr 44

W rozmowie Churchill posłużył się trzema zapałkami, by zademonstrować własną myśl o przesunięciu Niemiec, Polski i ZSRR na zachód, wywołując tym aprobatę Stalina.

źródło: KWSJP: Eugeniusz Duraczyński: Rząd polski na uchodźstwie1939-1945: organizacja, personalia, polityka, 1993

Najpierw obejrzałem gwoździk. Wbrew pozorom, nie wbito go w deskę. Ktoś posłużył się cieniutkim wiertłem, którym uprzednio wykonał otwór.

źródło: KWSJP: Artur Baniewicz: Góra Trzech Szkieletów, 2003

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. posłużę się
 posłużymy się
2 os. posłużysz się
 posłużycie się
3 os. posłuży się
 posłużą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. posłużyłem się
+(e)m się posłużył
 posłużyłam się
+(e)m się posłużyła
 posłużyłom się
+(e)m się posłużyło
 posłużyliśmy się
+(e)śmy się posłużyli
 posłużyłyśmy się
+(e)śmy się posłużyły
2 os. posłużyłeś się
+(e)ś się posłużył
 posłużyłaś się
+(e)ś się posłużyła
 posłużyłoś się
+(e)ś się posłużyło
 posłużyliście się
+(e)ście się posłużyli
 posłużyłyście się
+(e)ście się posłużyły
3 os. posłużył się
 posłużyła się
 posłużyło się
 posłużyli się
 posłużyły się

bezosobnik: posłużono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. posłużmy się
2 os. posłuż się
 posłużcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. posłużyłbym się
bym się posłużył
 posłużyłabym się
bym się posłużyła
 posłużyłobym się
bym się posłużyło
 posłużylibyśmy się
byśmy się posłużyli
 posłużyłybyśmy się
byśmy się posłużyły
2 os. posłużyłbyś się
byś się posłużył
 posłużyłabyś się
byś się posłużyła
 posłużyłobyś się
byś się posłużyło
 posłużylibyście się
byście się posłużyli
 posłużyłybyście się
byście się posłużyły
3 os. posłużyłby się
by się posłużył
 posłużyłaby się
by się posłużyła
 posłużyłoby się
by się posłużyło
 posłużyliby się
by się posłużyli
 posłużyłyby się
by się posłużyły

bezosobnik: posłużono by się

bezokolicznik: posłużyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: posłużywszy się

gerundium: posłużenie się

odpowiednik aspektowy: posługiwać się

Składnia

Rzżywotny + posłużyć się +
CZYM

2. dzieckiem

Definicja

wyręczyć się kimś, aby osiągnąć swój cel

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  użyć

Połączenia

  • posłużyć się dzieckiem, dziewczyną, posłańcem

Cytaty

To dla niego było „być albo nie być”. I w tej walce na śmierć i życie posłużył się posłem Bystrym.

źródło: KWSJP: Jarosław Abramow-Newerly: Młyn w piekarni, 2002

Świnia, posłużył się mną.

źródło: KWSJP: Marek Bukowski: Wysłannik szatana, 1999

On myśli, że go odepchnęłam, że mi jest obojętny, ale nie potrafił mi o tym powiedzieć, więc wolał posłużyć się tą ciemnowłosą dziewczyną. I udało się.

źródło: KWSJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej, 1993

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. posłużę się
 posłużymy się
2 os. posłużysz się
 posłużycie się
3 os. posłuży się
 posłużą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. posłużyłem się
+(e)m się posłużył
 posłużyłam się
+(e)m się posłużyła
 posłużyłom się
+(e)m się posłużyło
 posłużyliśmy się
+(e)śmy się posłużyli
 posłużyłyśmy się
+(e)śmy się posłużyły
2 os. posłużyłeś się
+(e)ś się posłużył
 posłużyłaś się
+(e)ś się posłużyła
 posłużyłoś się
+(e)ś się posłużyło
 posłużyliście się
+(e)ście się posłużyli
 posłużyłyście się
+(e)ście się posłużyły
3 os. posłużył się
 posłużyła się
 posłużyło się
 posłużyli się
 posłużyły się

bezosobnik: posłużono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. posłużmy się
2 os. posłuż się
 posłużcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. posłużyłbym się
bym się posłużył
 posłużyłabym się
bym się posłużyła
 posłużyłobym się
bym się posłużyło
 posłużylibyśmy się
byśmy się posłużyli
 posłużyłybyśmy się
byśmy się posłużyły
2 os. posłużyłbyś się
byś się posłużył
 posłużyłabyś się
byś się posłużyła
 posłużyłobyś się
byś się posłużyło
 posłużylibyście się
byście się posłużyli
 posłużyłybyście się
byście się posłużyły
3 os. posłużyłby się
by się posłużył
 posłużyłaby się
by się posłużyła
 posłużyłoby się
by się posłużyło
 posłużyliby się
by się posłużyli
 posłużyłyby się
by się posłużyły

bezosobnik: posłużono by się

bezokolicznik: posłużyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: posłużywszy się

gerundium: posłużenie się

odpowiednik aspektowy: posługiwać się

Składnia

Rzosobowy + posłużyć się +
KIM
Data ostatniej modyfikacji: 05.10.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN