Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. prosty I
1. o człowieku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury
Połączenia
- czyjaś postać, sylwetka prostuje się
- prostować się na fotelu, na łóżku, na kanapie, na krześle; na czyjś widok
- prostować się w siodle
- prostować się gwałtownie, momentalnie, nagle; z dumą, z godnością, z trudem, z wysiłkiem
- prostować się jak sztubak, jak żołnierz
- starać się, zacząć prostować się
Cytaty
|
Czarodziej uśmiechnął się, prostując się wyniośle. źródło: KWSJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992 |
|
|
Oczy patrzyły bystrzej, inteligentniej; zgarbiona sylwetka prostowała się. źródło: KWSJP: Mirosława Kanwas: Pradzieje dla Ciebie, 2000, prasa |
|
|
Ujęłam ją za wąską dłoń, przyciągnęłam, ramię prostowało się z delikatnym oporem. źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006 |
|
|
Osuwały się śniegowe czapy ze smreków. Drzewa się prostowały, prężyły gałęzie. źródło: KWSJP: Maria Józefacka: To co najpiękniejsze, 1977 |
|
|
Kolana prostowały się z trudem, a ciężkie siedzenie nie chciało się oderwać od poduszek fotela. źródło: KWSJP: Adam Strączek: Wyznanie lekarza-łapownika, 1995 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
prostuję się |
prostujemy się |
|||
| 2 os. |
prostujesz się |
prostujecie się |
|||
| 3 os. |
prostuje się |
prostują się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prostowałem się +(e)m się prostował |
prostowałam się +(e)m się prostowała |
prostowałom się +(e)m się prostowało |
prostowaliśmy się +(e)śmy się prostowali |
prostowałyśmy się +(e)śmy się prostowały |
| 2 os. |
prostowałeś się +(e)ś się prostował |
prostowałaś się +(e)ś się prostowała |
prostowałoś się +(e)ś się prostowało |
prostowaliście się +(e)ście się prostowali |
prostowałyście się +(e)ście się prostowały |
| 3 os. |
prostował się |
prostowała się |
prostowało się |
prostowali się |
prostowały się |
bezosobnik: prostowano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się prostował będę się prostować |
będę się prostowała będę się prostować |
będę się prostowało będę się prostować |
będziemy się prostowali będziemy się prostować |
będziemy się prostowały będziemy się prostować |
| 2 os. |
będziesz się prostował będziesz się prostować |
będziesz się prostowała będziesz się prostować |
będziesz się prostowało będziesz się prostować |
będziecie się prostowali będziecie się prostować |
będziecie się prostowały będziecie się prostować |
| 3 os. |
będzie się prostował będzie się prostować |
będzie się prostowała będzie się prostować |
będzie się prostowało będzie się prostować |
będą się prostowali będą się prostować |
będą się prostowały będą się prostować |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
prostujmy się |
|
| 2 os. |
prostuj się |
prostujcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prostowałbym się bym się prostował |
prostowałabym się bym się prostowała |
prostowałobym się bym się prostowało |
prostowalibyśmy się byśmy się prostowali |
prostowałybyśmy się byśmy się prostowały |
| 2 os. |
prostowałbyś się byś się prostował |
prostowałabyś się byś się prostowała |
prostowałobyś się byś się prostowało |
prostowalibyście się byście się prostowali |
prostowałybyście się byście się prostowały |
| 3 os. |
prostowałby się by się prostował |
prostowałaby się by się prostowała |
prostowałoby się by się prostowało |
prostowaliby się by się prostowali |
prostowałyby się by się prostowały |
bezosobnik: prostowano by się
bezokolicznik: prostować się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
prostując się
gerundium: prostowanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | prostowanie się |
prostowania się |
| D. | prostowania się |
prostowań się |
| C. | prostowaniu się |
prostowaniom się |
| B. | prostowanie się |
prostowania się |
| N. | prostowaniem się |
prostowaniami się |
| Ms. | prostowaniu się |
prostowaniach się |
| W. | prostowanie się |
prostowania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: prostujący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | prostujący się |
prostujący się |
prostujący się |
prostujące się |
prostująca się |
| D. | prostującego się |
prostującego się |
prostującego się |
prostującego się |
prostującej się |
| C. | prostującemu się |
prostującemu się |
prostującemu się |
prostującemu się |
prostującej się |
| B. | prostującego się |
prostującego się |
prostujący się |
prostujące się |
prostującą się |
| N. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującą się |
| Ms. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | prostujący się |
prostujący się |
prostujące się |
prostujące się |
| D. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
| C. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
| B. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujące się |
| N. | prostującymi się |
prostującymi się |
prostującymi się |
prostującymi się |
| Ms. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
odpowiednik aspektowy: wyprostować się
Składnia
| Rzżywotny | + | prostować się | + |
|
2. o włosach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | rozprostowywać się, wyprostowywać się | |
| hiperonimy: | wygładzać się |
Cytaty
|
Jej grzbiet załamał się z trzaskiem i zwalił w odległe bagna. Cisza odpływu. Szelest prostujących się liści, traw i daleki rechot bagiennych ropuch. źródło: KWSJP: Tadeusz Klimaszewski: Febra, 1967 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
prostuję się |
prostujemy się |
|||
| 2 os. |
prostujesz się |
prostujecie się |
|||
| 3 os. |
prostuje się |
prostują się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prostowałem się +(e)m się prostował |
prostowałam się +(e)m się prostowała |
prostowałom się +(e)m się prostowało |
prostowaliśmy się +(e)śmy się prostowali |
prostowałyśmy się +(e)śmy się prostowały |
| 2 os. |
prostowałeś się +(e)ś się prostował |
prostowałaś się +(e)ś się prostowała |
prostowałoś się +(e)ś się prostowało |
prostowaliście się +(e)ście się prostowali |
prostowałyście się +(e)ście się prostowały |
| 3 os. |
prostował się |
prostowała się |
prostowało się |
prostowali się |
prostowały się |
bezosobnik: prostowano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się prostował będę się prostować |
będę się prostowała będę się prostować |
będę się prostowało będę się prostować |
będziemy się prostowali będziemy się prostować |
będziemy się prostowały będziemy się prostować |
| 2 os. |
będziesz się prostował będziesz się prostować |
będziesz się prostowała będziesz się prostować |
będziesz się prostowało będziesz się prostować |
będziecie się prostowali będziecie się prostować |
będziecie się prostowały będziecie się prostować |
| 3 os. |
będzie się prostował będzie się prostować |
będzie się prostowała będzie się prostować |
będzie się prostowało będzie się prostować |
będą się prostowali będą się prostować |
będą się prostowały będą się prostować |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
prostujmy się |
|
| 2 os. |
prostuj się |
prostujcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prostowałbym się bym się prostował |
prostowałabym się bym się prostowała |
prostowałobym się bym się prostowało |
prostowalibyśmy się byśmy się prostowali |
prostowałybyśmy się byśmy się prostowały |
| 2 os. |
prostowałbyś się byś się prostował |
prostowałabyś się byś się prostowała |
prostowałobyś się byś się prostowało |
prostowalibyście się byście się prostowali |
prostowałybyście się byście się prostowały |
| 3 os. |
prostowałby się by się prostował |
prostowałaby się by się prostowała |
prostowałoby się by się prostowało |
prostowaliby się by się prostowali |
prostowałyby się by się prostowały |
bezosobnik: prostowano by się
bezokolicznik: prostować się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
prostując się
gerundium: prostowanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | prostowanie się |
prostowania się |
| D. | prostowania się |
prostowań się |
| C. | prostowaniu się |
prostowaniom się |
| B. | prostowanie się |
prostowania się |
| N. | prostowaniem się |
prostowaniami się |
| Ms. | prostowaniu się |
prostowaniach się |
| W. | prostowanie się |
prostowania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: prostujący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | prostujący się |
prostujący się |
prostujący się |
prostujące się |
prostująca się |
| D. | prostującego się |
prostującego się |
prostującego się |
prostującego się |
prostującej się |
| C. | prostującemu się |
prostującemu się |
prostującemu się |
prostującemu się |
prostującej się |
| B. | prostującego się |
prostującego się |
prostujący się |
prostujące się |
prostującą się |
| N. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującą się |
| Ms. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | prostujący się |
prostujący się |
prostujące się |
prostujące się |
| D. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
| C. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
| B. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujące się |
| N. | prostującymi się |
prostującymi się |
prostującymi się |
prostującymi się |
| Ms. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
odpowiedniki aspektowe: rozprostować się , wyprostować się
Składnia
| Rznieżywotny | + | prostować się | + |
|
3. o życiu
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- życie prostowało się; sprawy prostowały się
- zacząć się prostować
Cytaty
|
- Czy Chełmszczyzna należeć ma do nich czy do nas? Bo o ile wiem, to Ukraińcy nie zrezygnowali z tej ziemi. Jakoż po zajęciu miejsc przy podłużnym stole sprawy zaczęły się prostować. źródło: KWSJP: Włodzimierz Kowalski: Zakręt '44, 1985 |
|
|
- Ciesz się, Profesor... [...] - A z czego? - Życiorys ci się prostuje... [...] - Jak? - Żona telefonowała... źródło: KWSJP: Edward Redliński: Szczurojorczycy, 1994 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
prostuję się |
prostujemy się |
|||
| 2 os. |
prostujesz się |
prostujecie się |
|||
| 3 os. |
prostuje się |
prostują się |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prostowałem się +(e)m się prostował |
prostowałam się +(e)m się prostowała |
prostowałom się +(e)m się prostowało |
prostowaliśmy się +(e)śmy się prostowali |
prostowałyśmy się +(e)śmy się prostowały |
| 2 os. |
prostowałeś się +(e)ś się prostował |
prostowałaś się +(e)ś się prostowała |
prostowałoś się +(e)ś się prostowało |
prostowaliście się +(e)ście się prostowali |
prostowałyście się +(e)ście się prostowały |
| 3 os. |
prostował się |
prostowała się |
prostowało się |
prostowali się |
prostowały się |
bezosobnik: prostowano się
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę się prostował będę się prostować |
będę się prostowała będę się prostować |
będę się prostowało będę się prostować |
będziemy się prostowali będziemy się prostować |
będziemy się prostowały będziemy się prostować |
| 2 os. |
będziesz się prostował będziesz się prostować |
będziesz się prostowała będziesz się prostować |
będziesz się prostowało będziesz się prostować |
będziecie się prostowali będziecie się prostować |
będziecie się prostowały będziecie się prostować |
| 3 os. |
będzie się prostował będzie się prostować |
będzie się prostowała będzie się prostować |
będzie się prostowało będzie się prostować |
będą się prostowali będą się prostować |
będą się prostowały będą się prostować |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
prostujmy się |
|
| 2 os. |
prostuj się |
prostujcie się |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
prostowałbym się bym się prostował |
prostowałabym się bym się prostowała |
prostowałobym się bym się prostowało |
prostowalibyśmy się byśmy się prostowali |
prostowałybyśmy się byśmy się prostowały |
| 2 os. |
prostowałbyś się byś się prostował |
prostowałabyś się byś się prostowała |
prostowałobyś się byś się prostowało |
prostowalibyście się byście się prostowali |
prostowałybyście się byście się prostowały |
| 3 os. |
prostowałby się by się prostował |
prostowałaby się by się prostowała |
prostowałoby się by się prostowało |
prostowaliby się by się prostowali |
prostowałyby się by się prostowały |
bezosobnik: prostowano by się
bezokolicznik: prostować się
imiesłów przysłówkowy współczesny:
prostując się
gerundium: prostowanie się
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | prostowanie się |
prostowania się |
| D. | prostowania się |
prostowań się |
| C. | prostowaniu się |
prostowaniom się |
| B. | prostowanie się |
prostowania się |
| N. | prostowaniem się |
prostowaniami się |
| Ms. | prostowaniu się |
prostowaniach się |
| W. | prostowanie się |
prostowania się |
imiesłów przymiotnikowy czynny: prostujący się
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | prostujący się |
prostujący się |
prostujący się |
prostujące się |
prostująca się |
| D. | prostującego się |
prostującego się |
prostującego się |
prostującego się |
prostującej się |
| C. | prostującemu się |
prostującemu się |
prostującemu się |
prostującemu się |
prostującej się |
| B. | prostującego się |
prostującego się |
prostujący się |
prostujące się |
prostującą się |
| N. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującą się |
| Ms. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującej się |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | prostujący się |
prostujący się |
prostujące się |
prostujące się |
| D. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
| C. | prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
prostującym się |
| B. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujące się |
| N. | prostującymi się |
prostującymi się |
prostującymi się |
prostującymi się |
| Ms. | prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
prostujących się |
odpowiednik aspektowy: wyprostować się
Składnia
| Rznieżywotny | + | prostować się | + |
|