UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

delikatny

Chronologizacja

XVII w., Bańk

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	delikatny	delikatny	delikatny	delikatne	delikatna
D.	delikatnego	delikatnego	delikatnego	delikatnego	delikatnej
C.	delikatnemu	delikatnemu	delikatnemu	delikatnemu	delikatnej
B.	delikatnego	delikatnego	delikatny	delikatne	delikatną
N.	delikatnym	delikatnym	delikatnym	delikatnym	delikatną
Ms.	delikatnym	delikatnym	delikatnym	delikatnym	delikatnej
W.	delikatny	delikatny	delikatny	delikatne	delikatna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	delikatni	delikatni	delikatne	delikatne
D.	delikatnych	delikatnych	delikatnych	delikatnych
C.	delikatnym	delikatnym	delikatnym	delikatnym
B.	delikatnych	delikatnych	delikatnych	delikatne
N.	delikatnymi	delikatnymi	delikatnymi	delikatnymi
Ms.	delikatnych	delikatnych	delikatnych	delikatnych
W.	delikatni	delikatni	delikatne	delikatne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	delikatniejszy	delikatniejszy	delikatniejszy	delikatniejsze	delikatniejsza
D.	delikatniejszego	delikatniejszego	delikatniejszego	delikatniejszego	delikatniejszej
C.	delikatniejszemu	delikatniejszemu	delikatniejszemu	delikatniejszemu	delikatniejszej
B.	delikatniejszego	delikatniejszego	delikatniejszy	delikatniejsze	delikatniejszą
N.	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszą
Ms.	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	delikatniejsi	delikatniejsi	delikatniejsze	delikatniejsze
D.	delikatniejszych	delikatniejszych	delikatniejszych	delikatniejszych
C.	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszym	delikatniejszym
B.	delikatniejszych	delikatniejszych	delikatniejszych	delikatniejsze
N.	delikatniejszymi	delikatniejszymi	delikatniejszymi	delikatniejszymi
Ms.	delikatniejszych	delikatniejszych	delikatniejszych	delikatniejszych

Pochodzenie

łac. dēlicātus 'rozkoszny; przyjemny; delikatny'

1.a człowiek

Definicja

taki, który zachowuje się tak, żeby nie urazić innych ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:

subtelny

Połączenia

delikatny chłopak; delikatna kobieta, panienka
delikatny i inteligentny, delikatny i miły, delikatny i nieśmiały, delikatny i skromny, delikatny i subtelny, delikatny i taktowny, delikatny i wrażliwy

Cytaty

	Aniu! Nie bój się! Nie bądź tak dobra i taka delikatna. Bo inne cię zadziobią. Świat jest okrutny. źródło: NKJP: Monika Rakusa: Żona Adama, 2010
	Mój ojciec jest wrażliwym, delikatnym człowiekiem, nie potrafi się rozpychać w życiu. A w świecie knajpianych muzyków trzeba było się rozpychać, wiedzieć, z kim pić wódkę, a z kim nie, którego z gości wyróżnić, a kogo zlekceważyć. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003
	Od dziecka była zbyt wrażliwa, a związek z czułym, delikatnym mężczyzną jeszcze w niej pogłębił tę cechę. źródło: NKJP: Elżbieta Hajnicz: Przekraczając światło, 1996
	Pani Nina, osoba bardzo delikatna, nie narzucała jej się ze swoją obecnością. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008

1.b natura

Definicja

taki, który świadczy o tym, że ktoś zachowuje się tak, żeby nie urazić innych ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:

subtelny

Połączenia

delikatny wyrzut; delikatna natura, rozmowa; delikatne zwrócenie komuś uwagi

Cytaty

	Prawidłowa postawa rodzica powinna sprowadzać się do ewentualnego delikatnego zwrócenia uwagi na niewłaściwe zachowanie. źródło: NKJP: Janusz Mastalski: Zarys teorii wychowania, 2002
	[...] musiał być człowiekiem delikatnej natury, bo zaraz się połapał, głowę uniósł i z uśmiechem trochę jeszcze smętnawym, przybłąkanym z gąszczów osobistych i intymnych rozmyślań, powiedział: - Niech mi pan wybaczy roztargnienie. Taki mam głupi zwyczaj; że raz po raz zamyślam się nie wiadomo nad czym [...] źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Podróż, 1958
	Powiedz mi [...] coś o ojcu. – Ojciec? – spojrzałem na nią ze zdziwieniem. – Od dawna go nie widziałem. – Dlaczego? – W głosie Olimpii zabrzmiał delikatny wyrzut. źródło: NKJP: Anna Bolecka: Concerto d'amore, 2004
	Po bardzo delikatnej rozmowie - ponieważ w takich przypadkach trzeba być niezmiernie delikatnym, aby nie urazić - poprosili o czas na zastanowienie i wyszli. źródło: NKJP: Halina Czarnecka: Ślub w sobotę, rozwód w poniedziałek, Mazowieckie To i Owo, 2007-12-30
	Sentymentalność definiuje się jako jakość związaną z czułymi, dającymi zadowolenie, delikatnymi uczuciami, takimi jak współczucie, afekcja, litość, czułość, dbałość, współodczuwanie . źródło: NKJP: Jarosław Płuciennik: Literackie identyfikacje i oddźwięki: poetyka a empatia, 2002

2. kwiat

Definicja

taki, który jest mało odporny, łatwo go urazić lub zniszczyć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

delikatny żołądek; delikatna budowa (ciała, urządzenia...), cera, dziewczyna, filiżanka, koronka, materia, nić, porcelana, roślina, skóra, struktura, tkanina, wełna, warstwa; delikatne urządzenie, zdrowie; delikatne kwiatki, ubrania
mało, niezwykle, ogromnie, równie, szczególnie, wyjątkowo delikatny
delikatny i cienki, delikatny i kruchy, delikatny i lekki, delikatny i przewiewny, delikatny i wrażliwy, delikatny i zwiewny
bardzo, tak, zbyt delikatny

Cytaty

	Była to delikatna dziewczyna, krucha i wątłej budowy, garbiła się dźwigając dużą felczerską torbę. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978
	Tomaszek skończył akurat trzy lata, był zdrowym, ładnym dzieckiem i chociaż po rodzinie Deyblów odziedziczył białe, delikatne ciało i jasne włosy, z twarzy najbardziej przypominał dziadka Tomasza. źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001
	Teresa z szafki wiszącej we wnęce nad kuchenką dobywała ostrożnie delikatne filiżanki i stawiała na tacy. źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998
	[...] na łóżku leżała jeszcze jej biała suknia, uszyta specjalnie na ślub. Weronika bała się, że w kufrze wygniotą się przez noc delikatne koronki i misternie udrapowane z różowego jedwabiu kwiatki przy staniku. źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Podróż ludzi księgi, 1993

3. owal twarzy

Definicja

taki, który jest drobny, ładnie ukształtowany lub miły w dotyku

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii cechy dotykowe

Połączenia

delikatny kształt, owal twarzy, policzek, profil, wygląd, wzorek; delikatna uroda, linia; delikatne dłonie, palce, ręce, rysy, skrzydełka
mało, niezwykle, ogromnie, równie, szczególnie, wyjątkowo delikatny
delikatny i jedwabisty
bardzo, tak, zbyt delikatny

Cytaty

	Nie zdawał sobie sprawy, jak mocno ją trzyma, pozostawiając ślady palców na delikatnej dłoni. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005
	Mógł się tylko gapić: delikatny kształt jej szyi, zarys szczęki, grube pasma krótko ściętych włosów. źródło: NKJP: Matthew Woodring Stover: Bohaterowie umierają, Esensja, 2009-07-02
	Był jasnowłosy, o czarnych, mocno zarysowanych brwiach, delikatnym owalu twarzy i łagodnych niebieskich oczach. źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001
	Kiedy podniósł do ust szklankę z piwem, zwróciłam uwagę na jego dłonie, o długich, delikatnych palcach iluzjonisty. źródło: NKJP: Ewa Siarkiewicz: Kuźnia na rozdrożu, 2008
	Stolik może być używany nie tylko jako mebel użytkowy, ale jednocześnie jako ozdoba - ma ładne, rzeźbione nóżki i delikatny wygląd. źródło: NKJP: GOK: Niciak z podnoszonym blatem, Gazeta Poznańska, 2002-08-28

4. podmuch

Definicja

taki, który ma niewielką intensywność

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	łagodny
	antonimy:	intensywny, zawiesisty

Połączenia

delikatny aromat, blask, dotyk, dźwięk, makijaż, pocałunek, podmuch, powiew, róż, rumieniec, ruch, rysunek, smak, sygnał, szczebiot, szmer, szum, śpiew, zapach; delikatna aluzja, ironia, kreska, mgiełka, muzyka, nutka czegoś, pieszczota, poświata; delikatne brzmienie, dotknięcie, mrowienie, muśnięcie, perfumy, pukanie, światło; delikatne barwy
mało, niezwykle, ogromnie, równie, szczególnie, wyjątkowo delikatny
delikatny i czuły, delikatny i naturalny, delikatny i pastelowy, delikatny i stonowany, delikatny i subtelny
bardzo, tak, zbyt delikatny

Cytaty

	Ściany pałacu miały delikatne barwy stonowanej czerwieni i szarości, [...] źródło: NKJP: Maria Nurowska: Niemiecki taniec, 2009
	Bielały [...] grusze i czereśnie, gdzieniegdzie różowiały drzewka migdałowe, a młode brzózki otaczała delikatna zieleń. źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001
	[...] zapadł w sen. Obudził go delikatny dotyk dłoni na twarzy. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005
	Dobiegły go ciche, delikatne dźwięki, rytm zrazu powolny, potem szybszy, nabierający siły i wyrazu. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Urwany ślad, 2001

5. mięso

Definicja

taki, który nie ma ostrego smaku i jest lekkostrawny

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie przyprawy, smaki

Połączenia

delikatna potrawa; delikatne mięso
delikatny i smaczny

Cytaty

Jedna z córek gajowego przyniosła mu obiad, kiedy pochwalił bardzo smaczne i delikatne mięso, powiedziała: - To gęsina z weków...

źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: zdrada, 1991

[...] tak zwany tymianek cytrynowy, używany bywa do delikatniejszych potraw, których aromat mógłby zagłuszyć właściwy tymianek,

źródło: NKJP: Wonne dodatki, Dziennik Polski, 2001-06-30

6. temat

Definicja

taki, który wymaga wiele taktu i ostrożności, grozi bowiem konfliktem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

delikatny temat; delikatna kwestia, misja, sprawa, sugestia
niezwykle, szczególnie, wyjątkowo delikatny
delikatny i drażliwy, delikatny i kontrowersyjny, delikatny i skomplikowany, delikatny i trudny
bardzo, tak, zbyt delikatny

Cytaty

	Przecież to jasne, że będą chcieli sfałszować wybory. - Tutaj trzeba działać bardzo ostrożnie, sprawa jest delikatna, gdyż Rosja uważa, że to jej wyłączna strefa wpływów. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Powrót do Lwowa, 2008
	Reprezentuję prezydenta policji Kleibömera. To właśnie on zlecił mi tę niezwykle delikatną misję. [...] – Panowie, powiem bez ogródek. Policja chciałaby uniknąć skandalu. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007
	Rozpoczęliśmy też badanie jego interesów. To delikatna kwestia, jak zwykle, bo chodzi nie tylko o kontakty z polskimi firmami, ale także z innymi biznesmenami z Azji, w szczególności z Indii. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Wilcza wyspa, 2006
	Temat, który chcę poruszyć, jest bardzo delikatny i kontrowersyjny. Dlatego z góry pragnę zastrzec, że nikogo nie zamierzam tu obrazić lub zranić, ani też do niczego namawiać. źródło: NKJP: Maryla Weiss, Schronisko w Mielcu, Kot, 10-2006

Data ostatniej modyfikacji: 16.01.2016