UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jedynie

Chronologizacja

1522, SPXVI

Pochodzenie

Zob. jedyny

1. Przyszła jedynie Marta.

Definicja

nadawca uważa, że jest to jedyna prawdziwa rzecz, jeśli chodzi o to, o czym mowa

Noty o użyciu

komentarz przyrematyczny

Kategoria znaczeniowa

wykładnik podobieństwa

Relacje znaczeniowe

(quasi)synonimy:  tylko, tylko i wyłącznie, wyłącznie

Cytaty

Są dzieła współczesne, których wybitność dostrzega się jedynie w kategoriach względności. Są wielkie, ale wielkie w skali nurtu wiejskiego.

źródło: NKJP: Zbigniew Bieńkowski: Przyszłość… przeszłości, 1996

Pałac, zabezpieczony jedynie prowizorycznie (z nowymi stropami żelbetonowymi i nowym pokryciem dachowym), został przekazany na zakład poprawczy dla dziewcząt, co nie mogło dodatnio wpłynąć na stan zachowania budowli, a w szczególności jej wnętrz, na ścianach których co bardziej „uzdolnione plastycznie” wychowanki dawały wyraz swym poglądom w postaci napisów i rysunków.

źródło: NKJP: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski, Krzysztof Wesołowski: Znane i nieznane. Rezydencje, ludzie, wydarzenia, 2001

Sprowadzili go jedynie po to, by napawać się widokiem jego upadku i powetować sobie w ten sposób wszystkie chwile strachu i krzywdy, jakich doznali z jego przyczyny.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1996

Odmiana

część mowy: partykuła

podklasa: restryktywna

Składnia

jedynie _
ograniczenia zakresu użycia:
nie: z Licz.
nie: z określeniami stopnia cechy
nie: z Cz. rozk. i Cz.neg.
nie: ze Zd. wprowadzanymi przez że
szyk: zmienny: neutralna antepozycja

2. jedynie słuszny pogląd

Definicja

nadawca sądzi, że niektórzy chcieliby, aby tę cechę uznać za prawdziwą w odniesieniu do tego, o czym mowa, i do niczego innego

Noty o użyciu

Częste z przymiotnikiem, np. jedynie słuszny pogląd jako wyraz ironicznego dystansu mówiącego.

Kategoria znaczeniowa

wykładnik oceny doboru predykatu

Pragmatyka

Częste w użyciu ironicznym.

Cytaty

Iljicz niezachwiany, spiżowy, wskazujący jedynie słuszny kierunek (jak w żarciku księdza Franciszka: „Prosto, towarzysze... prosto... i na lewo...”), tkwi w reprezentacyjnym punkcie miasta, na skrzyżowaniu Chreszczatyku z Bulwarem Szewczenki.

źródło: NKJP: Anna Strońska: Dopóki milczy Ukraina, 1998

Obliczyłem i za jedynie stosowny uznałem swój przekład wiersza Vachel Lindsay'a „Szymon Legree”.

źródło: NKJP: Próba porozumienia: Kultura, 1956

Może jeszcze obetniemy fundusze na teatr, na sztukę naszych artystów, wyrażających jedynie prawdziwy obraz życia w ostrej polemice ze zwyrodniałą sztuką Zachodu, głoszącą śmierć i wojnę?

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Najistotniejszy - jeśli nie jedynie istotny - jest potrójny podział na sprzeciwiających się okupacji, okupantów i kolaborantów.

źródło: NKJP: Demokratyczny szantaż, czyli dwa narody, Fronda, 1998

Odmiana

część mowy: operator metapredykatywny

Składnia

jedynie _
Przym.
szyk: stały: antepozycja
Data ostatniej modyfikacji: 23.03.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json